Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe gan, đặc biệt nếu bạn đang mắc các bệnh lý như gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH), bệnh gan do rượu hoặc viêm gan.
Mặc dù chế độ ăn không thể đảo ngược hoàn toàn tổn thương gan, nhưng việc lựa chọn thực phẩm phù hợp có thể giúp giảm viêm và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.
Người mắc bệnh gan thường có những nhu cầu dinh dưỡng riêng biệt. Chẳng hạn, một số người cần hạn chế protein hoặc muối, trong khi những người khác cần kiểm soát đường huyết hoặc giảm tiêu thụ một số loại chất béo. Ngoài ra, tình trạng chán ăn, thiếu hụt dinh dưỡng hoặc các vấn đề tiêu hóa cũng khiến việc xây dựng chế độ ăn cá nhân hóa trở nên rất quan trọng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thay đổi chế độ ăn chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế việc điều trị bằng thuốc và theo dõi y tế. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Nhìn chung, để hỗ trợ chức năng gan, hãy ưu tiên các thực phẩm nguyên chất, giàu chất xơ cùng các vitamin và khoáng chất có lợi cho gan.
1. Rau lá xanh
"Những loại rau lá xanh như rau bina (spinach) và cải xoăn (kale) rất giàu chất diệp lục và chất chống oxy hóa, giúp gan xử lý độc tố hiệu quả hơn", bác sĩ Scott Isaacs, chuyên gia nội tiết và giảng viên tại Trường Y Đại học Emory (Mỹ), cho biết.
Ăn nhiều rau lá xanh có thể giúp giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD). Đây là tình trạng mỡ tích tụ trong gan và có thể dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng nếu không được kiểm soát.
Trong số các loại rau lá xanh, rau bina ăn sống được đánh giá đặc biệt có lợi nhờ chứa nhiều polyphenol giúp giảm mỡ máu, giảm viêm và nitrat có thể góp phần hạn chế thoái hóa tế bào gan.
2. Rau họ cải
Việc tăng cường các loại rau họ cải như súp lơ xanh, súp lơ trắng, cải Brussels hay bắp cải có thể giúp giảm nguy cơ ung thư gan cũng như giảm tỷ lệ tử vong do bệnh gan mạn tính.
Theo bác sĩ Isaacs, rau họ cải chứa các hợp chất tự nhiên hỗ trợ quá trình giải độc của gan. Cụ thể, nhóm rau này giàu glucosinolate - hợp chất chứa lưu huỳnh nổi tiếng với khả năng hỗ trợ giải độc và phòng ngừa ung thư.
3. Cá béo
"Các loại cá béo như cá hồi, cá mòi và cá thu là nguồn cung cấp axit béo omega-3 tuyệt vời, giúp giảm viêm và ngăn ngừa tích tụ mỡ trong gan", bác sĩ Isaacs cho biết.
Các axit béo trong cá béo có thể giúp bảo vệ cơ thể trước nguy cơ mắc MASLD, đặc biệt ở phụ nữ.
Đối với những người đã mắc MASLD, việc bổ sung dầu cá kết hợp vitamin D có thể giúp cải thiện tình trạng viêm, giảm các dấu ấn tổn thương gan và tăng độ nhạy insulin. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung để được tư vấn liều lượng phù hợp.
4. Cà phê
Thói quen uống cà phê đều đặn cũng có thể mang lại lợi ích cho gan, giúp giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ cũng như hạn chế hình thành mô sẹo (xơ hóa) ở người đã mắc MASLD.
Ngoài ra, cà phê còn có thể góp phần giảm nguy cơ ung thư gan. Tác dụng bảo vệ gan của cà phê được cho là nhờ hàm lượng chất chống oxy hóa cao, giúp giảm tích tụ mỡ và giảm viêm trong gan. Caffeine cũng có thể góp phần hạn chế tình trạng viêm và xơ hóa.
Bác sĩ Elizabeth Aby, giảng viên Khoa Tiêu hóa - Gan mật - Dinh dưỡng, Đại học Minnesota (Mỹ), khuyến nghị nên uống cà phê đen, không thêm kem, đường hoặc siro. Một số nghiên cứu cho thấy, loại cà phê này có thể giúp giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ. Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 3-4 tách cà phê mỗi ngày thường được xem là mức an toàn.
5. Trà xanh
Trà xanh cũng là thức uống có nhiều lợi ích tiềm năng đối với gan.
Theo bác sĩ Isaacs, trà xanh chứa catechin, một nhóm chất chống oxy hóa có thể giúp bảo vệ tế bào gan và giảm nguy cơ ung thư gan. Một số nghiên cứu cũng cho thấy uống trà xanh thường xuyên có liên quan đến việc giảm nguy cơ tăng men gan bất thường. Để đạt lợi ích tối đa, nên uống trà xanh nguyên chất, không thêm đường.
6. Nghệ
Nghệ là loại gia vị nổi tiếng với đặc tính chống viêm mạnh.
Đối với sức khỏe gan, nghệ có thể giúp giảm tích tụ mỡ trong gan ở người mắc MASLD, đồng thời cải thiện tình trạng kháng insulin và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Nếu muốn sử dụng viên bổ sung nghệ hoặc curcumin, người bệnh nên trao đổi trước với bác sĩ.
7. Tỏi
"Tỏi giúp giảm tích tụ mỡ trong gan và tăng cường quá trình giải độc", bác sĩ Isaacs cho biết. Ngoài ra, tỏi còn hỗ trợ gan trong quá trình tổng hợp, phân giải và dự trữ chất béo, đồng thời giúp giảm viêm và stress oxy hóa.
Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung tỏi có thể giúp người mắc MASLD giảm lượng mỡ trong gan và giảm men gan. Đặc biệt, tỏi trắng ăn sống có thể mang lại nhiều lợi ích hơn trong việc cải thiện chức năng gan và giảm nguy cơ ung thư gan.
8. Các loại quả mọng
Những loại quả mọng như việt quất và nam việt quất giàu chất chống oxy hóa và có đặc tính chống viêm. Các nghiên cứu cho thấy, chúng có thể giúp người mắc MASLD kiểm soát bệnh tốt hơn và làm chậm quá trình tiến triển. Ở người khỏe mạnh, polyphenol trong các loại quả này cũng góp phần bảo vệ gan khỏi tổn thương.
9. Bưởi
Bưởi chứa nhiều chất chống oxy hóa, có đặc tính chống viêm và hỗ trợ giải độc, từ đó giúp bảo vệ gan. Loại quả này còn chứa naringin, một flavonoid được cho là có khả năng ức chế sự nhân lên của virus viêm gan C.
Tuy nhiên, bác sĩ Isaacs lưu ý rằng bưởi có thể tương tác với một số loại thuốc. Vì vậy, người đang điều trị cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Một số nhóm thuốc dễ bị ảnh hưởng gồm thuốc hạ mỡ máu statin, thuốc điều trị tăng huyết áp chứa nifedipine và một số thuốc chống lo âu như buspirone.
10. Các loại hạt
Các loại hạt có thể hỗ trợ sức khỏe gan theo nhiều cách. Chất xơ giúp giảm viêm ở gan, trong khi protein và chất béo không bão hòa có thể góp phần hạn chế xơ hóa gan.
Ngoài ra, các loại hạt còn giàu vitamin E, dưỡng chất có thể giúp giảm nguy cơ phát triển MASLD, đặc biệt ở phụ nữ.
Dù vậy, bác sĩ Aby khuyến cáo chỉ nên ăn ở mức vừa phải vì các loại hạt chứa nhiều chất béo và một số sản phẩm có hàm lượng muối khá cao.
11. Dầu ô liu
Dầu ô liu là nguồn chất béo lành mạnh rất có lợi cho gan. Chúng chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin E, giúp bảo vệ gan trước nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Một số nghiên cứu cho thấy, dầu ô liu có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan, cải thiện men gan và hỗ trợ kiểm soát cân nặng khi kết hợp với chế độ ăn giảm năng lượng ở người mắc MASLD.
Những thực phẩm nên hạn chế để bảo vệ gan
Việc hạn chế các thực phẩm không lành mạnh cũng quan trọng không kém.
Bác sĩ Aby khuyến nghị nên giảm tiêu thụ:
Chất béo bão hòa.
Chất béo chuyển hóa (trans fat).
Đường, đặc biệt là đồ uống có đường.
Carbohydrate tinh chế như bánh ngọt, đồ ăn nhanh.
Thực phẩm chế biến sẵn.
Rượu bia.
Bác sĩ Isaacs đặc biệt nhấn mạnh tác hại của fructose, nhất là từ đường ăn và siro ngô giàu fructose. Dù trái cây cũng chứa fructose, nhưng lượng fructose từ thực phẩm chế biến và đồ uống có đường mới là nguồn chính gây hại cho gan.
Cuối cùng, các chuyên gia đều thống nhất rằng không có bất kỳ loại thực phẩm hay thực phẩm bổ sung nào có thể thay thế một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể. Ngay cả những thực phẩm tốt cho sức khỏe cũng có thể khiến tăng cân nếu ăn quá nhiều. Vì vậy, cách tốt nhất để bảo vệ gan là hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường bổ sung và chất béo không lành mạnh, đồng thời ưu tiên thực phẩm tươi, nguyên chất và giàu dưỡng chất.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Every Day Health)
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu