Kiểm soát dậy thì sớm ở trẻ qua chế độ dinh dưỡng

Hiện nay, dậy thì sớm là tình trạng khá phổ biến ở cả bé trai và bé gái. Đây được coi là giai đoạn đặc biệt khi cơ thể có sự thay đổi lớn, từ một đứa trẻ thành một người trưởng thành.

Theo các bác sĩ, dậy thì sớm là sự xuất hiện những biểu hiện về thể chất và hormon của tuổi dậy thì ở lứa tuổi sớm hơn bình thường. Với các bé gái, tuổi dậy thì thường bắt đầu từ 8-12 tuổi, ở bé trai từ 9-14 tuổi. Tuổi dậy thì sớm đối với bé gái là trước 8 tuổi và và đối với bé trai là trước 9 tuổi.Tỷ lệ trẻ bị dậy thì sớm ở bé gái thường cao hơn so với bé trai. Đáng nói, nguy cơ này tăng cao hơn ở những trẻ bị thừa cân, ăn uống thừa chất.

Theo phân tích của các chuyên gia y tế, có nhiều nguyên nhân khiến trẻ dậy thì sớm, trong đó, chế độ dinh dưỡng là một trong những yếu tố tác động nhiều đến tuổi dậy thì. Trẻ mắc bệnh béo phì thường dậy thì sớm hơn so với trẻ cùng tuổi, trẻ thiếu chất dinh dưỡng thường dậy thì muộn hơn. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường, chất lượng thực phẩm… cũng là những yếu tố tác động đến nội tiết và khiến trẻ bị dậy thì sớm.

Dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến hormone và nội tiết tố, từ đó chi phối thời điểm và tốc độ dậy thì.

Bác sĩ Nguyễn Đăng Khiêm - Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô cho rằng, nhiều bậc phụ huynh quan niệm, cho trẻ uống nhiều sữa là trẻ dậy thì sớm vì vậy đã cắt luôn nguồn sữa của các bé. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Đến nay, không có bằng chứng nào cho thấy uống sữa gây dậy thì sớm ở trẻ em. Ngược lại, việc cắt chế độ uống sữa sẽ gây thiếu hụt nguồn thực phẩm bổ sung canxi giúp trẻ tăng sức đề kháng và phát triển chiều cao. Do đó, cần phải có chế độ ăn uống hợp lý, đúng cách để kiểm soát dậy thì sớm ở trẻ.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn để tránh trẻ dậy thì sớm

Để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và giảm tác động của dậy thì sớm, phụ huynh nên lưu ý:

Ưu tiên thực phẩm thực vật: Rau xanh, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và đậu giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất.

Uống đủ nước, tránh đồ uống công nghiệp: Uống đủ 1,5 -2 lít nước mỗi ngày, sữa không đường, sữa hạt. Hạn chế đồ uống có ga, nước ngọt…

Giảm thực phẩm chế biến sẵn: Thức ăn nhanh, đồ đóng hộp chứa nhiều calo rỗng, chất bảo quản và chất kích thích.

Khuyến khích vận động: Hoạt động thể chất thường xuyên giúp duy trì cân nặng, cân bằng hormone và cải thiện tinh thần.

Chọn sản phẩm hữu cơ: Giảm nguy cơ tiếp xúc với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất gây rối loạn nội tiết.

Ngoài ra, cần tránh các yếu tố gây rối loạn nội tiết từ môi trường như  hạn chế dùng chai nhựa polycarbonate và không hâm nóng thực phẩm trong đồ nhựa; Tránh lạm dụng thực phẩm, sữa công thức đóng hộp để giảm tiếp xúc với BPA và chất bảo quản.

Việc kiểm soát chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt là yếu tố thiết yếu, giúp phụ huynh hỗ trợ trẻ dậy thì sớm phát triển an toàn, cân bằng và toàn diện.

Quang Tú (tổng hợp)