Phát biểu tại hội thảo, tiến sĩ Phạm Thị Hồng Phượng – Cố vấn cao cấp Trung tâm Đổi mới sáng tạo – Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Trưởng cộng đồng Ecotech – Techfest Việt Nam, cho biết: “Ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam từ các quán ăn đường phố đến các vùng nông nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong kinh tế và văn hóa. Hiện nay, một cuộc cách mạng số đang diễn ra, với việc áp dụng các công nghệ mới để hiện đại hóa sản xuất, nâng cao an toàn thực phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu. Việt Nam đang hưởng tới tương lai của ngành thực phẩm bằng cách ứng dụng công nghệ”.
Trong xu hướng toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới công nghệ tái cấu trúc chuỗi giá trị và nâng cao tính minh bạch.
Bên cạnh đó, từ khâu sản xuất, chế biến, phân phối cho đến tiêu dùng, các công nghệ mới như AI, IoT, blockchain, công nghệ sinh học, bao gói thông minh và truy xuất nguồn gốc điện tử đang tạo nên sự thay đổi sâu sắc. Tuy nhiên, để các công nghệ này được ứng dụng thực chất và mang lại giá trị kinh tế – xã hội, cần có hệ thống ươm tạo – tư vấn – chuyển giao công nghệ hiệu quả. Đây là “cầu nối vàng” giữa nghiên cứu – doanh nghiệp – thị trường.
Ngoài ra, ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam từ các quán ăn đường phố đến các vùng nông nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong kinh tế và văn hóa. Hiện nay, một cuộc cách mạng số đang diễn ra, với việc áp dụng các công nghệ mới để hiện đại hóa sản xuất, nâng cao an toàn thực phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu. Việt Nam đang hưởng tới tương lai của ngành thực phẩm bằng cách ứng dụng công nghệ.
Sự đổi mới này không chỉ là việc thay thế máy móc cũ mà còn là sự tích hợp toàn diện công nghệ vào chuỗi cung ứng thực phẩm. Các cảm biến theo dõi sức khỏe vật nuôi, công nghệ blockchain để theo dõi nguồn gốc sản phẩm và các hệ thống AI tối ưu hóa quy trình sản xuất là những ví dụ điển hình. Một số công ty hàng đầu đang tiên phong trong lĩnh vực này.
Theo đó, thương hiệu Vinamilk là một trong những công ty sữa lớn nhất Việt Nam, sử dụng chip điện tử để theo dõi đàn gia súc. Điều này giúp họ chủ động giải quyết các vấn đề sức khỏe và tối ưu hóa sản lượng sữa. Chip này theo dõi mức độ hoạt động, nhiệt độ và các chỉ số quan trọng khác, giúp đảm bảo sức khỏe và năng suất tối ưu dựa trên dữ liệu thực tế.
Cùng với đó, Công ty Cổ phần Chuỗi thực phẩm TH tập trung vào tính minh bạch, cung cấp cho người tiêu dùng thông tin chi tiết về sản phẩm thông qua mã vạch và mã QR. Người mua có thể theo dõi hành trình của sản phẩm từ trang trại đến bàn ăn. Sự minh bạch này ngày càng quan trọng khi người tiêu dùng quan tâm hơn đến nguồn gốc và quy trình sản xuất thực phẩm.
Công ty Cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood sử dụng công nghệ Aseptic, một quy trình khử trùng tiên tiến, để đảm bảo an toàn và kéo dài thời hạn sử dụng của sản phẩm. Công nghệ này khử trùng thực phẩm và bao bì riêng biệt trước khi kết hợp chúng trong môi trường vô trùng, giúp sản phẩm không bị nhiễm khuẩn và duy trì chất lượng mà không cần chất bảo quản. Điều này đặc biệt quan trọng đối với việc xuất khẩu sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Nông nghiệp chính xác sử dụng các cảm biến và phân tích dữ liệu, giúp nông dân tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm lượng nước, phân bón và thuốc trừ sâu. Điều này không chỉ giảm thiểu tác động đến môi trường mà còn giảm chi phí sản xuất.
Trong lĩnh vực thực phẩm, mô hình kinh doanh cần tích hợp yếu tố như công nghệ – sức khỏe – bền vững. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng qua thương mại điện tử, logistics lạnh, bao gói thân thiện môi trường; xây dựng thương hiệu xanh và truy xuất minh bạch; chiến lược sản phẩm (đổi mới công thức, bao bì, marketing xanh), kế hoạch chuyển đổi số (bán hàng đa kênh, QR code, phân tích dữ liệu tiêu dùng).
Ở Việt Nam, Viện Công nghệ cinh học – thực phẩm (Đại học Bách Khoa), Viện Pasteur và các trung tâm như SIHUB đã chuyển giao nhiều công nghệ: sấy thăng hoa, sấy lạnh (giữ hương vị tự nhiên của trái cây). Công nghệ enzyme và vi sinh vật hữu ích trong chế biến. Bao gói sinh học phân hủy tự nhiên thay thế nhựa, ứng dụng blockchain và IoT trong truy xuất nguồn gốc. Chuyển giao giúp đưa các kết quả nghiên cứu, sáng chế vào sản xuất thực tế.
Việc truy xuất nguồn gốc với khả năng theo dõi và xác định lịch sử, vị trí, quy trình sản xuất của sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây là yêu cầu bắt buộc trong các thị trường xuất khẩu (EU, Nhật, Mỹ) cũng là xu thế tất yếu khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn và minh bạch thực phẩm.
- TP. Hồ Chí Minh đang tiên phong triển khai truy xuất nguồn gốc thịt heo và rau củ quả từ năm 2018. Ngoài ra, hệ thống sử dụng blockchain và QR code, giúp giảm gian lận thực phẩm. Doanh nghiệp TraceVerified xây dựng hệ thống cho phép các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ quản lý sản phẩm và xuất thông tin truy xuất chỉ bằng điện thoại.
Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ truy xuất nguồn gốc từ viện trường đến doanh nghiệp nhỏ, tích hợp truy xuất vào các chương trình ươm tạo khởi nghiệp giúp sinh viên và startup phát triển mô hình “FoodTech For Transparency”. Hình thành chuỗi liên kết 4 nhà (Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp) nhằm triển khai hệ thống truy xuất thống nhất, hiệu quả và bền vững.
Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phát triển Cổng truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia tích hợp dữ liệu toàn quốc. Đề án số hóa truy xuất nguồn gốc do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì đang hoàn thiện chuẩn dữ liệu quốc gia, hướng tới kết nối với hệ thống ASEAN và châu Âu.
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu