Kỷ Niệm 101 Năm Ngày Báo Chí Cách Mạng Việt Nam

Những điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị lạc nội mạc tử cung của Bộ Y tế

Lạc nội mạc tử cung (LNMTC) là bệnh lý phụ khoa mãn tính, phức tạp, dễ tái phát do các tế bào nội mạc tử cung bị lạc chỗ bên ngoài buồng tử cung. Bệnh lý này hiện đang có xu hướng ngày càng phổ biến do các can thiệp vào buồng tử cung, đặc biệt là sự gia tăng tỷ lệ mổ đẻ trong những năm gần đây.

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị lạc nội mạc tử cung
ThS.BS. Đinh Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết: “Năm 2019, Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn thực hành lâm sàng về chẩn đoán và điều trị LNMTC kèm theo Quyết định số 5306/QĐ-BYT. Kể từ khi ban hành lần đầu tiên, hướng dẫn đã trở thành một tài liệu quan trọng, giúp cho các thầy thuốc lâm sàng chuyên ngành sản phụ khoa từ tuyến trung ương đến cơ sở có được một căn cứ chính thức trong chẩn đoán và điều trị LNMTC. Tuy nhiên, trong thời gian qua trên thế giới và trong nước đã có nhiều tiến bộ khoa học, kỹ thuật được ứng dụng trong theo dõi, chẩn đoán cũng như điều trị LNMTC. Trước yêu cầu ngày càng cao của người bệnh đang chịu sự tác động của LNMTC, Cục Bà mẹ và Trẻ em đã chủ trì, phối hợp với Hội Phụ Sản Việt Nam và các bệnh viện đầu ngành chuyên ngành sản phụ khoa tiến hành nghiên cứu các tiến bộ trong nước và quốc tế, cập nhật tài liệu hướng dẫn chẩn đoán và điều trị LNMTC”.
image-20260304145033-1
Ảnh minh họa
Vừa qua, Bộ Y tế đã ban hành tài liệu chuyên môn hướng dẫn chẩn đoán và điều trị LNMTC được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi toàn quốc cũng như thông tin cụ thể các yếu tố nguy cơ, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị LNMTC.
Theo đó, phụ nữ chưa sinh đẻ, chu kỳ kinh ngắn, hành kinh dài ngày, cường kinh, dậy thì sớm; tiền sử gia đình có người bị LNMTC; tắc nghẽn đường thoát máu kinh... được xem là nhóm những phụ nữ có thể có nguy cơ cao bị LNMTC.
Ngoài ra, hướng dẫn cũng ghi nhận mối liên quan giữa sự phơi nhiễm với các chất hóa học dẫn đến biến đổi các nội tiết tố và LNMTC như chất dioxin có trong nhựa, Phthalates có trong nhựa PVC, mỹ phẩm, vật liệu đóng gói thực phẩm, kim loại nặng, thuốc lá, ô nhiễm không khí, thức uống có cồn, caffeine, thuốc lá...
Về quy trình khám và điều trị, hướng dẫn cũng ưu tiên đặc biệt cho việc chẩn đoán không xâm lấn, chẩn đoán dựa trên siêu âm chuyên sâu (theo tiêu chuẩn IDEA) hoặc MRI có giá trị tương đương nội soi trong việc phát hiện các tổn thương sâu (DIE); cho phép bác sĩ kê đơn điều trị nội tiết ngay khi bệnh nhân có các triệu chứng điển hình (đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ) mà hình ảnh học chưa rõ ràng.
Đồng thời, hướng dẫn đưa bổ sung các thuốc như Elagolix hoặc Relugolix vào phác đồ, giúp ức chế estrogen ngay lập tức và có thể điều chỉnh liều linh hoạt hơn dạng tiêm (GnRH agonist) của năm 2019; ưu tiên sử dụng dài hạn thuốc Dienogest (trên 15 tháng) nhờ ít tác dụng phụ gây loãng xương hơn so với các nhóm cũ.

Thành lập nhóm điều trị đa khoa nhằm giảm biến chứng sau phẫu thuật

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị LNMTC ban hành theo Quyết định 422/QĐ-BYT 2026 được áp dụng trên toàn quốc đặc biệt nhấn mạnh việc lập kế hoạch phẫu thuật cực kỳ kỹ lưỡng để giải quyết triệt để tổn thương trong một lần duy nhất. Việc mổ đi mổ lại nhiều lần được cảnh báo là làm cạn kiệt dự trữ buồng trứng (AMH giảm mạnh). Trong trường hợp này, kỹ thuật bóc u (Cystectomy) sẽ giúp bảo vệ mô buồng trứng lành, hạn chế dùng dao điện lưỡng cực để tránh làm hỏng các nang noãn còn lại.
Bên cạnh đó, thang điểm EFI (Endometriosis Fertility Index) cũng được bắt buộc sử dụng sau phẫu thuật để tiên lượng khả năng mang thai tự nhiên. Nếu chỉ số EFI thấp, bệnh nhân sẽ được chỉ định thụ tinh ống nghiệm và tư vấn làm quản lý hỗ trợ sinh sản ngay lập tức thay vì chờ đợi 6-12 tháng như trước đây, đặc biệt là với phụ nữ trên 35 tuổi.
Riêng đối với các ca tổn thương xâm lấn trực tràng hoặc bàng quang, hướng dẫn yêu cầu thành lập "Endometriosis Team" (nhóm điều trị đa khoa dành cho bệnh LNMTC) gồm: bác sĩ sản khoa, bác sĩ ngoại tiêu hóa và tiết niệu để cùng thực hiện phẫu thuật nhằm giảm biến chứng rò trực tràng hay niệu quản.
Được biết, văn bản mới cũng bổ sung phần quản lý đau vùng chậu mãn tính như một bệnh lý thần kinh, khuyến khích kết hợp thuốc giảm đau thần kinh, vật lý trị liệu sàn chậu và tư vấn tâm lý cho bệnh nhân.