TP. Hồ Chí Minh: Ca nhiễm HIV đang có xu hướng trẻ hóa, 88% ca nhiễm mới là nam giới

Báo cáo của Ban Chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm TP. Hồ Chí Minh ghi nhận 9 tháng đầu năm 2025, nơi này có 3.197 trường hợp nhiễm HIV mới, xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Trong đó, tỷ lệ 42% ở nhóm tuổi 15-29 tại TP. Hồ Chí Minh cao hơn mức trung bình 37,7% của cả nước (số liệu năm 2024). Xếp sau nhóm này là độ tuổi 30-39 (30%) và trên 40 tuổi (28%). Nam giới chiếm đa số trong các ca mới phát hiện với 87%.

Phần lớn ca nhiễm mới (88%) lây qua đường quan hệ tình dục không an toàn, thay thế đường lây chủ đạo trước đây là tiêm chích ma túy. Trong các nhóm có hành vi nguy cơ cao - chiếm 90% tổng số ca mới, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.

Lãnh đạo ngành y tế nhận định sự gia tăng ca nhiễm ở người trẻ đặt ra thách thức lớn cho công tác kiểm soát dịch bệnh. Lực lượng nhân viên tiếp cận cộng đồng hiện còn mỏng, trong khi các nhóm nguy cơ ngày càng phân tán, ít xuất hiện tại các tụ điểm truyền thống như trước.

Bên cạnh đó, xu hướng sử dụng ma túy tổng hợp gia tăng gây khó khăn cho việc duy trì điều trị Methadone. Vướng mắc về bảo hiểm y tế và thủ tục thanh toán cũng khiến một số bệnh nhân chưa được xét nghiệm tải lượng virus đầy đủ.

Năm 2026, TP. Hồ Chí Minh dự kiến đẩy mạnh tiếp cận nhóm nguy cơ cao thông qua nền tảng số và mạng xã hội. Ngành y tế sẽ triển khai các mô hình linh hoạt như cấp thuốc dự phòng trước phơi nhiễm lưu động (PrEP lưu động), khám chữa bệnh từ xa (Tele PrEP) và cung cấp sinh phẩm tự xét nghiệm. Mục tiêu là nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện khả năng tiếp cận điều trị để kiểm soát dịch bền vững.

Thành phố tiếp tục mở rộng các biện pháp giảm hại và điều trị, đảm bảo đa số bệnh nhân được dùng thuốc sớm và kiểm soát tốt tải lượng virus. Chương trình PrEP đang được triển khai rộng rãi tại các cơ sở y tế, song song với việc duy trì hiệu quả phòng lây truyền từ mẹ sang con.

Theo Bộ Y tế, HIV hiện được coi là bệnh mạn tính có thể kiểm soát, người nhiễm nếu tuân thủ phác đồ ARV có thể "khỏi bệnh chức năng", duy trì sinh hoạt và tuổi thọ như người bình thường.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là kỳ thị. Nỗi sợ bị phát hiện khiến nhiều người không dám đi xét nghiệm, không tuân thủ điều trị hoặc giấu kín tình trạng bệnh. Kỳ thị không chỉ làm suy yếu nhân quyền mà còn khiến các nhóm nguy cơ cao khó tiếp cận dịch vụ. Đồng thời, duy trì những thông tin sai lệch và chuẩn mực xã hội có hại.

Các chuyên gia khẳng định, chấm dứt kỳ thị là chấm dứt dịch AIDS. Ngành y tế định hướng bình thường hóa HIV, coi xét nghiệm HIV như một dịch vụ y tế thông thường, lồng ghép chăm sóc HIV vào hệ thống y tế tổng quát. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh truyền thông chính xác, lan tỏa câu chuyện thực tế để xóa bỏ định kiến, bảo vệ quyền lợi của người sống chung với HIV và giúp cộng đồng thấu hiểu hơn. Dù vậy, căn bệnh vẫn là mối đe dọa lớn nếu người nhiễm phát hiện muộn hoặc bỏ điều trị, dẫn đến suy giảm miễn dịch và tử vong.