Thứ trưởng Bộ Y tế: Doanh nghiệp có thể trực tiếp nhập khẩu vaccine từ nguồn tin cậy

Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường trả lời báo chí tại họp báo. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Khi được phóng viên hỏi, cơ chế cho DN, các tổ chức tư nhân tham gia mua vaccine như thế nào? Bộ Y tế kiểm soát chất lượng như thế nào?

Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường: Để có nguồn vaccine nhanh nhất cho Việt Nam, Chính phủ đã có chủ trương khuyến khích và tạo điều kiện tối đa cho các doanh nghiệp, tập đoàn, các địa phương tham gia nhập khẩu vaccine phòng COVID-19.

Có 2 cách để các doanh nghiệp tham gia mua vaccine: Huy động tiền đóng góp cho Quỹ vaccine phòng chống COVID-19 hoặc doanh nghiệp trực tiếp nhập khẩu vaccine từ nguồn tin cậy.

Về việc kiểm soát chất lượng, vaccine hiện nay được nhập khẩu trong tình trạng khẩn cấp với chất lượng được nhà sản xuất đảm bảo. Tuy nhiên, do vaccine được cấp phép trong tình trạng khẩn cấp nên có một số đặc thù: Chất lượng vaccine được nhà sản xuất đảm bảo nhưng phản ứng và hiệu quả còn cần được tiếp tục theo dõi. Thêm vào đó, có những loại vaccine được bảo quản trong điều kiện rất ngặt nghèo, ví dụ như có loại vaccine bảo quản nhiệt độ âm 75 độ. Đặc biệt, do được cấp phép trong tình trạng khẩn cấp nên vaccine khi về Việt Nam có một số nội dung chưa kiểm định được. Vì vậy, việc kiểm soát chất lượng vaccine không thực hiện theo những tiêu chí thông thường mà phải chấp nhận những vaccine đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cấp chứng nhận hoặc do một số nước châu Âu, Mỹ, Nga chứng nhận. Trong trường hợp này, phương pháp là chúng ta phải trực tiếp mua của nhà sản xuất, không qua trung gian vì khi vận chuyển vaccine về, chúng ta không kiểm soát được quá trình bảo quản vaccine có bảo đảm không hoặc nhà sản xuất phải ủy quyền chính thức cho công ty nào và chúng ta được kiểm tra việc ủy quyền đó, nhưng khi mua ta vẫn phải mua trực tiếp của nhà sản xuất.

Tiến độ tiêm vaccine của Việt Nam so với thế giới như thế nào? Đến khi nào vaccine do Việt Nam mới được đưa vào sử dụng?

Hiện nay, theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, của Chính phủ, Bộ Y tế được giao nhiệm vụ nhập khẩu 150 triệu liều vaccine để tiêm cho 70% dân số từ 18 tuổi trở lên. Về cơ bản, đến nay, Việt Nam đã tiếp cận được đủ số lượng vaccine này. Tuy nhiên, khi nhập khẩu, Việt Nam phải ký cam kết với nhà sản xuất vì họ yêu cầu chúng ta phải ký thỏa thuận trong miễn trách nhiệm khi sử dụng vaccine trong trường hợp có sự cố xảy ra. Thêm vào đó, các công ty đều bắt chúng ta thỏa thuận chấp nhận trường hợp nhà sản xuất giao hàng không đúng tiến độ. Sở dĩ có thỏa thuận này bởi Việt Nam được xếp vào một trong những quốc gia đang kiểm soát tốt dịch bệnh, do vậy có trường hợp vaccine đang chuyển về Việt Nam nhưng lại bị điều sang nước khác có tình trạng dịch bệnh cấp bách hơn. Tiến độ cung ứng vaccine hiện nay hoàn toàn phụ thuộc vào nhà sản xuất bởi cung chưa đủ cầu.

Từ tháng 8 trở đi, các nguồn vaccine Việt Nam đã đặt mua sẽ về đều. Hiện nay, chúng ta đã mua được 170 triệu liều vaccine nhưng phải chấp nhận khả năng không được giao hàng đúng tiến độ vì các lý do tôi đã nêu ở trên.

Hiện nay, Việt Nam xác định quan điểm mục tiêu kép, vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế, trong đó có nói đến hoạt động sản xuất kinh doanh tại các nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp (KCN) rất quan trọng. Xin hỏi Chính phủ, Bộ Y tế có những kịch bản nào trong phòng chống dịch tại các KCN, khu chế xuất và đơn vị nào sẽ kiểm tra, giám sát việc thi hành công tác phòng chống dịch này để bảo đảm cho thành trì trong việc sản xuất kinh doanh được diễn ra thông suốt?

Đợt dịch lần này “đánh mạnh” vào các KCN như tại Bắc Ninh, Bắc Giang, TPHCM. Các địa phương này vừa thực hiện song song chống dịch vừa sản xuất và đảm bảo cho công nhân ăn ở tại chỗ. Tuy nhiên, có nhiều khó khăn về điều kiện hạ tầng, cơ sở vật chất. Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đánh giá như thế nào về khả năng vừa hồi phục sản xuất vừa chống dịch như mô hình ở Bắc Ninh, Bắc Giang đang triển khai? Với TPHCM có những đặc thù khác, thì tình hình dịch ở TPHCM trong các KCN có nguy cơ cao không?

Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường: Hiện nay, các KCN là một trong những nơi tham gia thực hiện mục tiêu kép để phát triển kinh tế. Đây cũng là nơi khi dịch xảy ra thì tốc độ lây lan rất nhanh do tập trung đông người, điều kiện làm việc từ nhà ăn, khu vệ sinh, khu thay đồ… dễ làm lây lan dịch bệnh nhất.

Dịch COVID-19 lần này khác với những lần trước, trước đây, chúng ta đề nghị khoảng cách khoảng 2 m là do chủng virus cũ lây qua nước bọt, nước bọt chỉ bắn dưới 2 m là rơi. Chủng mới lây lan lần này đi qua không khí, không rơi, lơ lửng trong không khí vì thế, việc đeo khẩu trang là hết sức quan trọng. Nhân dịp này, chúng tôi đề nghị các phóng viên khi tuyên truyền cũng nói thêm là virus chủng này lây nhanh, nhưng tại sao lây nhanh, lý do là lây qua không khí nên cần phải tuân thủ việc đeo khẩu trang.

Với điều kiện làm việc tại các KCN như đã nói ở trên, Chính phủ, Ban Chỉ đạo, Bộ Y tế đã chỉ đạo rất quyết liệt và có chính sách trước mắt là tập trung ưu tiên cho KCN, trong đó có việc tiêm vaccine cho công nhân các KCN. Với các tỉnh như Bắc Giang, Bắc Ninh, vừa rồi vaccine về cũng chưa nhiều nhưng đã ưu tiên cho 2 tỉnh này, mỗi tỉnh 150.000 liều để tiêm cho công nhân trong KCN.

Thứ hai, Ban Chỉ đạo tại địa phương và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh đã có hướng dẫn, quan tâm rất đầy đủ đến công tác phòng chống dịch cho công nhân các KCN như giữ khoảng cách, đeo khẩu trang… để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, nhất là chuẩn bị sẵn sàng khu cách ly để nếu có ca lây nhiễm thì cách ly ngay, tránh cách ly đông người, có thể lây chéo trong khu cách ly.

Vừa rồi, tôi có tháp tùng Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đi kiểm tra công tác chống dịch tại TPHCM, thăm các KCN. TPHCM đã rất chủ động mặc dù chưa có trường hợp mắc trong KCN. Nhưng đây là nơi luôn tiềm tàng nguy cơ xảy ra lây nhiễm COVID-19. Thành phố rất quyết liệt, các KCN của Thành phố cũng chuẩn bị sẵn sàng, đầy đủ các khu cách ly, sẵn sàng phương tiện phòng chống dịch. Thành phố cũng quan tâm đến vấn đề tiêm vaccine. Với kết quả như vậy, với sự vào cuộc quyết liệt của Ban Chỉ đạo các tỉnh mà TPHCM là một ví dụ, chúng ta hy vọng rằng việc lây lan COVID-19, phòng chống dịch của TPHCM nói riêng và các tỉnh nói chung sẽ được thực hiện tốt mục tiêu kép, vừa chống dịch, vừa sản xuất kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trả lời vấn đề liên quan đến Quỹ vaccine. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Hiện tại người dân đang rất quan tâm và kỳ vọng vào Quỹ vaccine. Theo tính toán của Bộ Tài chính, chúng ta cần khoảng 25.000 tỷ đồng để miễn dịch cho 70% người dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên. Xin hỏi Bộ Tài chính đến giờ Quỹ đã có bao nhiêu tiền và chúng ta kỳ vọng như thế nào về Quỹ này trong thời gian tới?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn: Vấn đề tiêm vaccine để phòng chống dịch rất quan trọng, nguồn kinh phí để mua vaccine cũng như để tiêm vaccine rất lớn. Theo tính toán sơ bộ của Bộ Y tế, chi phí mua và tiêm vaccine  khoảng 25.000 tỷ đồng. Ngoài ra còn phải tiêm nhắc lại hằng năm.

Chính vì vậy, quan điểm của Đảng và Nhà nước là chúng ta sẽ dùng nguồn ngân sách Nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp thông qua xã hội hoá để mua và tiêm vaccine cho nhân dân.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ thành lập Quỹ vaccine. Ngay sau đó, Bộ Tài chính cũng có quyết định thành lập Ban Quản lý Quỹ, cũng như có Thông tư hướng dẫn về cơ chế quản lý Quỹ đảm bảo công khai, minh bạch, rõ ràng.

Liên quan đến huy động nguồn Quỹ, số dư của Quỹ hiện là gần 104 tỷ đồng. Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã được các đơn vị tài trợ khoảng 1.000 tỷ đồng và sẽ chuyển vào Quỹ. Chúng tôi cũng đang tích cực làm việc với các đơn vị liên quan, như các doanh nghiệp thuộc Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp cam kết ủng hộ cho Quỹ hơn 2.000 tỷ đồng. Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, từ FDI cũng như doanh nghiệp tư nhân và một số đơn vị ngoài các doanh nghiệp thuộc Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp rất hưởng ứng trong việc ủng hộ Quỹ vaccine.

Sắp tới đây, Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ báo cáo Thủ tướng Chính phủ khai trương và phát động các thành phần kinh tế, các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân tham gia ủng hộ Quỹ vaccine. Chúng tôi cũng đã làm việc với Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng như các bộ, ngành liên quan như Bộ TT&TT để ủng hộ Quỹ vaccine bằng nhiều hình thức đơn giản và thuận tiện nhất, góp phần cùng ngân sách Nhà nước đảm bảo đủ nguồn kinh phí để chúng ta mua vaccine phòng, chống dịch COVID-19.