Ngủ ít, ngủ sai giờ: Nguyên nhân khiến nhiều người Việt ngày càng kiệt sức

Hiện nay, nhiều người hy sinh giấc ngủ mỗi đêm để đổi lấy những nấc thang sự nghiệp. Thế nhưng, khi giấc ngủ bị "đánh cắp" bởi thói quen, lối sống không lành mạnh và áp lực bủa vây, cái giá phải trả không còn là sự mệt mỏi đơn thuần vào sáng hôm sau. Nó là hiệu suất suy giảm, là sự rạn nứt trong chất lượng sống và những căn bệnh âm thầm tàn phá cơ thể - đó là nhận định được bà Hà Thị Mỹ Hạnh, Chủ tịch Chi hội truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng toàn diện đưa ra trong phần mở đầu chương trình "Vì giấc ngủ khỏe: Nâng cao chất lượng sống cộng đồng".

PGS.TS Nguyễn Như Vinh, Phó Chủ tịch Hội Bác sĩ gia đình TP. Hồ Chí Minh, Trưởng khoa Thăm dò chức năng hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò sinh học không thể thay thế của giấc ngủ.

Ông dẫn chứng số liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, thế giới đến 1/3 dân số chưa ngủ đủ giấc. Tại Việt Nam, dù chưa có thống kê quy mô lớn tương tự, tình hình thực tế quan sát được cũng nghiêm trọng không kém.

“Chúng ta dành 1/3 cuộc đời để ngủ. Đây không phải là thời gian lãng phí. Khi ngủ, cơ thể được thư giãn hoàn toàn, đầu óc tái tạo năng lượng và đặc biệt là củng cố trí nhớ. Với trẻ em, giấc ngủ là ‘chìa khóa’ để ghi nhớ bài học. Với người trưởng thành, ngủ đủ là cách duy nhất để có 100% năng lượng cho ngày làm việc hôm sau”, PGS Vinh phân tích.

Theo chuyên gia, 2 nhóm dễ ảnh hưởng bởi rối loạn giấc ngủ là người lớn tuổi và người trưởng thành. Người già thường gặp hiện tượng thay đổi nhịp sinh học, ngủ sớm và thức dậy rất sớm (khoảng 2-3 giờ sáng). Khi chất lượng giấc ngủ kém, hệ miễn dịch vốn đã suy yếu theo tuổi tác sẽ càng sụp đổ nhanh hơn.

“Những người ngủ ít thường dễ mắc cảm cúm và các bệnh nhiễm trùng. Nguy hiểm hơn, các biến cố đột quỵ, nhồi máu cơ tim thường xảy ra vào thời điểm gần sáng, có liên quan mật thiết đến chứng ngáy và ngưng thở khi ngủ. Đây là những dấu hiệu nghiêm trọng có thể gây đột tử trong đêm nếu không được can thiệp kịp thời”, ông Vinh cảnh báo.

Đối với người trẻ và trung niên, vấn đề không nằm ở việc “không thể ngủ” mà là “không chịu ngủ”. Do ban ngày quá bận rộn, nhiều người có xu hướng giải trí, sử dụng thiết bị điện tử xuyên đêm để bù đắp cho thời gian cá nhân.

PGS Vinh nhận định, Gen Z đang ngủ ít hơn và ngủ sai giờ trầm trọng. Điều này dẫn đến sự thiếu minh mẫn, tăng nguy cơ tai nạn lao động và tai nạn giao thông do ngủ gục.

Bên cạnh đó, nam giới văn phòng có xu hướng béo phì, gây ra chứng ngưng thở khi ngủ. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng sức khỏe bản thân mà còn gây xáo trộn hạnh phúc gia đình do tiếng ngáy quá lớn.

TS.BS Trần Đức Sĩ, Trưởng phòng khám Thần kinh - Y học giấc ngủ, Phòng khám Đa khoa Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch cho biết, hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân đến khám vì rối loạn giấc ngủ đang tăng đột biến. Tuy nhiên, nhận thức của người dân vẫn còn nhiều sai lầm.

“Nhiều người vẫn giữ quan niệm cũ như mất ngủ thì uống thuốc. Nhưng y học hiện đại đòi hỏi sự điều trị đa mô thức và cá nhân hóa. Chúng tôi phải đi tìm căn nguyên: do stress, lo âu, trầm cảm, hay do các vấn đề thực thể như hô hấp, tim mạch”, tiến sĩ Sĩ chia sẻ.

Ông cũng chỉ ra những quan niệm sai lệch phổ biến trong văn hóa Việt như coi ngủ ngáy là “ngủ ngon, ngủ sâu”; đánh đồng mất ngủ với “thiếu máu não” hoặc “thoái hóa đốt sống cổ” hay tự ý điều trị theo kinh nghiệm dân gian mà bỏ qua các dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ.

Giấc ngủ rất quan trọng đối với cuộc sống, giúp phục hồi sức khỏe thể chất, tinh thần, nội tiết, hệ miễn dịch và khả năng chống nhiễm trùng. Vì vậy, việc giúp người bệnh có giấc ngủ tốt chính là cách đầu tư hiệu quả nhất để nâng cao sức khỏe tổng thể của con người ngày càng tốt hơn.