Khi ăn và ngủ quyết định sức khỏe: Thông điệp từ Tọa đàm số 14 VACHE “Ăn lành – Ngủ sạch”

Chiều 29/01, Hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam (VACHE) đã tổ chức Tọa đàm khoa học số 14 tại Khách sạn Super Candle (Hà Nội). Chương trình khép lại chuỗi 14 chuyên đề truyền thông – giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng do Hội triển khai trong năm qua, hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và thúc đẩy lối sống lành mạnh, chủ động phòng bệnh, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm lễ Tết.

Tham dự tọa đàm có lãnh đạo Hội, các chuyên gia y tế đầu ngành, đại diện tổ chức xã hội, doanh nghiệp, cơ quan báo chí cùng đông đảo hội viên và người dân trên địa bàn.

Về phía Hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam có: PGS.TS Nguyễn Thị Chính – Phó Chủ tịch Hội; ông Bùi Ngọc Minh – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Truyền thông Giáo dục Trung ương Hội; ông Nguyễn Văn Thịnh – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Công tác Dòng họ; ông Phạm Công Bổng – Trưởng ban Tổ chức, Chánh Văn phòng Trung ương Hội, cùng đại diện các chi hội trực thuộc.

Chương trình vinh dự đón tiếp nhiều chuyên gia, nhà khoa học uy tín như GS.TS.TTƯT Nguyễn Huy Nga – Nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng; GS.TS Nguyễn Công Khanh – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Dưỡng sinh Tâm Thể; PGS.TS Trần Đình Toán – Nguyên Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Lâm sàng, Ủy viên Hội đồng Dinh dưỡng và Thuốc – Ban Bảo vệ sức khỏe Trung ương; PGS.TS.BS Lê Hoàn – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Bên cạnh đó là sự hiện diện của các khách mời, đối tác và doanh nghiệp đồng hành như ông Đậu Xuân Cảnh – Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam; ông Trần Thiên Long – Phó Chủ tịch Liên chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam; TS Nguyễn Văn Năm – Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Công nghệ Hóa sinh Việt Nam; bà Phạm Xuân Quỳnh Giao – Giám đốc Quốc gia nhãn hàng RESMED tại Việt Nam, cùng đại diện các đơn vị đối tác.

Tọa đàm cũng thu hút sự tham gia của hội viên VACHE, đại diện Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, cộng đồng doanh nghiệp và cư dân phường Ngọc Hà (Hà Nội), tạo nên không khí trao đổi cởi mở, thiết thực và giàu tính cộng đồng.

Trước khi bước vào phần tọa đàm, chương trình dành thời lượng cho hai chuyên đề chuyên sâu, tập trung vào dinh dưỡng và giấc ngủ – hai trụ cột nền tảng của sức khỏe, giúp người dân có thể áp dụng ngay trong đời sống hằng ngày, đặc biệt trong dịp giáp Tết.

Mở đầu chương trình, PGS.TS Trần Đình Toán chia sẻ về ăn chay và sức khỏe, nhất là trong mối liên hệ với các rối loạn chuyển hóa và bệnh đái tháo đường. Theo ông, ăn chay nếu thực hiện đúng cách không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng hay lựa chọn lối sống, mà còn có giá trị dinh dưỡng và dự phòng bệnh tật rõ rệt.

PGS.TS Trần Đình Toán phân tích các hình thức ăn chay phổ biến hiện nay gồm ăn chay kỳ, ăn chay trường và ăn chay thuần (vegan), đồng thời nhấn mạnh mỗi hình thức đều có những yêu cầu dinh dưỡng riêng. Ăn chay kỳ giúp cơ thể giảm tải tiêu hóa; ăn chay trường cần chú ý cân đối protein, vitamin B12, sắt và canxi; trong khi ăn chay thuần đòi hỏi kiến thức dinh dưỡng đầy đủ để tránh thiếu hụt vi chất.

Liên quan đến bệnh đái tháo đường, ông cho rằng chế độ ăn chay có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, mỡ máu và cân nặng nếu được xây dựng khoa học. Người bệnh cần hạn chế tinh bột tinh chế, đường đơn và chất béo xấu; tăng cường rau xanh, chất xơ hòa tan, đạm thực vật từ đậu, hạt và ngũ cốc nguyên cám; đồng thời kiểm soát khẩu phần và thời điểm ăn. Dù ăn chay hay ăn mặn, nguyên tắc cốt lõi vẫn là ăn đa dạng, cân đối, phù hợp thể trạng và bệnh lý, kết hợp vận động và giấc ngủ chất lượng.

Tiếp nối là chuyên đề “Giấc ngủ khỏe – Nền tảng sức khỏe cộng đồng: Từ nhận thức đến giải pháp” do PGS.TS.BS Lê Hoàn trình bày. Chuyên đề làm rõ mối liên hệ giữa rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ, với các bệnh lý tim mạch, đột quỵ và suy giảm hiệu suất lao động; đồng thời nhấn mạnh vai trò của tầm soát sớm giấc ngủ như một giải pháp y tế dự phòng hiệu quả.

Bước sang phần tọa đàm, bà Hà Thị Mỹ Hạnh – Chủ tịch Chi hội Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Cộng đồng Toàn diện nhấn mạnh: y học hiện đại và y học cổ truyền đều thống nhất rằng dinh dưỡng là “nguyên liệu”, còn giấc ngủ là thời gian “bảo trì” của cơ thể. Trong nhịp sống hiện đại và mùa tiệc tùng cuối năm, sự mất cân bằng giữa ăn và ngủ đang âm thầm làm suy yếu hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể.

Trao đổi tại tọa đàm, PGS.TS Trần Đình Toán cảnh báo các bữa tiệc giàu chất béo, rượu bia và thực phẩm nấu đi nấu lại khiến hệ tiêu hóa quá tải, rối loạn chuyển hóa và làm suy giảm chất lượng giấc ngủ. Ông khuyến nghị nguyên tắc “ăn có kiểm soát, ăn có trình tự”, ưu tiên rau xanh và chất xơ trước bữa chính để hạn chế hấp thu mỡ và đường quá mức.

PGS.TS.BS Lê Hoàn lưu ý, ngáy to không đồng nghĩa với ngủ ngon, mà có thể là dấu hiệu sớm của hội chứng ngưng thở khi ngủ. Việc sử dụng rượu bia trong thời tiết lạnh dễ làm trầm trọng tình trạng thiếu oxy não khi ngủ; kết hợp với rối loạn mỡ máu sau các bữa tiệc, nguy cơ đột quỵ trong đêm hoặc rạng sáng càng gia tăng.

Bên cạnh đó, ông chia sẻ về phương pháp đo đa ký hô hấp bằng thiết bị nhỏ gọn có thể sử dụng tại nhà, giúp theo dõi các chỉ số hô hấp, oxy máu và chất lượng giấc ngủ một cách thuận tiện, qua đó phát hiện sớm nguy cơ ngưng thở khi ngủ mà không cần nhập viện. Ông cũng trực tiếp hướng dẫn bài test STOP-BANG nhằm sàng lọc nguy cơ và khuyến nghị người dân chủ động tầm soát giấc ngủ, đặc biệt trong dịp trước Tết.

Trong khuôn khổ chương trình, PGS.TS Nguyễn Thị Chính – Phó Chủ tịch Hội chia sẻ những khuyến nghị thực tiễn về chế độ ăn uống và sinh hoạt cho người mắc đái tháo đường, béo phì và các rối loạn chuyển hóa. Bà nhấn mạnh việc cá thể hóa dinh dưỡng theo thể trạng và bệnh lý, duy trì khung giờ ăn – ngủ hợp lý để không làm rối loạn nhịp sinh học, từ đó xây dựng lối sống “ăn lành – ngủ sạch” một cách bền vững. Đồng thời, bà khẳng định vai trò của Hội trong công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe và đồng hành cùng ngành y tế trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Kết luận tọa đàm, ông Bùi Ngọc Minh – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Truyền thông Giáo dục Trung ương Hội nhấn mạnh, chăm sóc sức khỏe cộng đồng không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, mà cần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực.

Theo ông, giấc ngủ và dinh dưỡng – hai nền móng của “ngôi nhà sức khỏe” – đang bị lung lay ở không ít gia đình. Ở người cao tuổi, nhiều người chấp nhận mất ngủ như một quy luật tuổi già; trong khi ở người trẻ và giới doanh nhân, giấc ngủ lại bị xem là thứ có thể “hy sinh” để chạy theo công việc và áp lực thành tích.

“Người dân mới quen với khái niệm ăn sạch, uống sạch, trong khi ngủ sạch – ngủ đủ, ngủ đúng và ngủ chất lượng – vẫn còn rất xa lạ”, ông Bùi Ngọc Minh thẳng thắn nhìn nhận. Từ đó, ông cho biết Hội sẽ chủ động đồng hành cùng các cơ sở y khoa uy tín, giúp người dân tiếp cận y tế sớm, hiểu đúng tình trạng sức khỏe và kịp thời điều chỉnh lối sống, góp phần giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Tọa đàm cũng dành thời lượng cho phần giao lưu trực tiếp với khán giả. Nhiều câu hỏi xoay quanh ăn uống, sinh hoạt trong dịp lễ Tết, sử dụng rượu bia, cà phê, đồ ngọt, tư thế ngủ, thói quen dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ và cách nhận biết sớm các rối loạn giấc ngủ đã được các chuyên gia giải đáp cụ thể, dễ hiểu và có thể áp dụng ngay trong đời sống.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã trao Tri ân tới các chuyên gia, nhà khoa học đã đồng hành cùng Hội trong suốt 14 chuyên đề truyền thông chăm sóc sức khỏe cộng đồng, thể hiện sự trân trọng đối với những đóng góp tâm huyết và tinh thần lan tỏa giá trị y học vì cộng đồng.

Chương trình khép lại trong không khí ấm áp, để lại thông điệp rõ ràng: sức khỏe không đến từ những lời chúc trên bàn tiệc, mà từ sự chủ động của mỗi người – ngay từ hôm nay.

Một số ảnh thêm trong chương trình:

Ngủ đúng, ngủ đủ – “liều vắc xin” tự nhiên cho sức khỏe cộng đồng