Ngủ đúng, ngủ đủ – “liều vắc xin” tự nhiên cho sức khỏe cộng đồng

Chiều ngày 27/01, tại Hội trường Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế – Bộ Y tế, tọa đàm khoa học “Giấc ngủ khỏe – Nền tảng sức khỏe cộng đồng: Từ nhận thức y khoa đến giải pháp hành động” đã diễn ra với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực hô hấp, y học giấc ngủ, y tế dự phòng và công nghệ y tế.

Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động “Vì giấc ngủ khỏe – Nâng cao chất lượng sống cộng đồng”, do Chi Hội Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Cộng đồng Toàn diện, trực thuộc Hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam (VACHE) phối hợp cùng Phòng khám Đa khoa Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế – Bộ Y tế tổ chức. Tọa đàm hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức xã hội về vai trò then chốt của giấc ngủ – một trụ cột quan trọng của sức khỏe con người nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mức trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Tham dự chương trình, về phía Trung ương Hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam có Đại tá Tạ Quang Vinh – Tổng Thư ký Hội; ông Bùi Ngọc Minh – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Truyền thông Giáo dục; ông Nguyễn Văn Thịnh – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Công tác Dòng họ; bà Hoàng Thị Lộc – Phó ban Văn hóa Thể thao và ông Phạm Khắc Thảo – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam.

Về phía đơn vị phối hợp tổ chức, Phòng khám Đa khoa Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế có sự tham dự và đồng hành của ông Nguyễn Văn Bình – Giám đốc Trung tâm, cùng đội ngũ chuyên gia cao cấp. Chương trình cũng quy tụ nhiều chuyên gia y tế uy tín như PGS.TS.BS Lê Hoàn – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội; TS. Nguyễn Duy Thái – Phó Trưởng bộ môn Y học giấc ngủ, Trường Đại học Y Dược – ĐHQG Hà Nội cùng đông đảo bác sĩ, nhà khoa học.

Phát biểu tại tọa đàm, Đại tá Tạ Quang Vinh – Tổng Thư ký Hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Việt Nam nhấn mạnh, giấc ngủ khỏe không chỉ là vấn đề y học cá nhân mà cần được đặt trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng một cách bền vững. Trong nhịp sống hiện đại với áp lực công việc và căng thẳng kéo dài, các rối loạn giấc ngủ đang âm thầm trở thành yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh không lây nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển lâu dài của xã hội. Tổng Thư ký Trung ương Hội khẳng định, Hội sẽ tiếp tục đồng hành, thúc đẩy các hoạt động truyền thông – giáo dục dựa trên bằng chứng khoa học, góp phần đưa chăm sóc giấc ngủ trở thành một nội dung thiết thực của y tế dự phòng.

Từ thực tiễn khám chữa bệnh, ông Nguyễn Văn Bình – Giám đốc Trung tâm Phòng khám Đa khoa Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế cho biết, số lượng người dân đến khám vì các bệnh lý mạn tính liên quan đến rối loạn giấc ngủ đang gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh chưa có thói quen chủ động tầm soát giấc ngủ, dẫn đến phát hiện muộn và làm giảm hiệu quả điều trị. Ông đánh giá cao ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tọa đàm, đồng thời cho rằng sự kết nối giữa y học lâm sàng, y tế dự phòng và công nghệ sẽ mở ra hướng tiếp cận mới trong chăm sóc giấc ngủ cho cộng đồng.

Mở đầu tọa đàm, BS Nguyễn Thị Bình – đại diện Phòng khám Đa khoa Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế – trình bày báo cáo với chủ đề “Tiêm chủng vắc xin – Lá chắn miễn dịch bền vững”. Dẫn chứng số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà nhấn mạnh, mỗi USD đầu tư cho tiêm chủng mang lại nhiều USD lợi ích kinh tế, không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo miễn dịch cộng đồng, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế. Đặc biệt trong thời điểm giao mùa và dịp Tết Nguyên đán, bà khuyến cáo người dân, nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền, cần rà soát và tiêm bổ sung các loại vắc xin thiết yếu như cúm mùa, phế cầu để bảo vệ sức khỏe.

Nếu vắc xin được ví như “tấm khiên” bên ngoài, thì giấc ngủ chính là “nội lực” bên trong của mỗi cơ thể. Theo bà Hà Thị Mỹ Hạnh – Chủ tịch Chi Hội Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Cộng đồng Toàn diện, tại Việt Nam, giấc ngủ vẫn chưa được quan tâm đúng mức và thường xuyên bị “đánh đổi” cho công việc và giải trí, dẫn đến nhiều hệ lụy lâu dài cho sức khỏe.

Cung cấp bức tranh toàn cảnh về rối loạn giấc ngủ trên thế giới, bà Phạm Xuân Quỳnh Giao – Giám đốc Quốc gia nhãn hàng ResMed dẫn số liệu nghiên cứu công bố trên The Lancet, cho biết hiện có khoảng 936 triệu người trên toàn cầu mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (OSA), tương đương gần 1/7 người trưởng thành. Tại nhiều quốc gia, rối loạn giấc ngủ đã được coi là vấn đề an toàn công cộng, trong khi tại Việt Nam, tỷ lệ được chẩn đoán và điều trị vẫn còn thấp do hạn chế về nhận thức và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Từ góc độ lâm sàng, PGS.TS.BS Lê Hoàn – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, số bệnh nhân đến khám vì các rối loạn liên quan đến giấc ngủ đang gia tăng nhanh chóng và có xu hướng trẻ hóa. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng như tăng huyết áp kháng trị, suy giảm trí nhớ, mệt mỏi mạn tính hoặc đột quỵ. Ông cảnh báo về hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (OSA) và giới thiệu bộ câu hỏi sàng lọc STOP-BANG với 8 tiêu chí đơn giản, giúp người dân tự nhận diện nguy cơ ngay tại nhà.

Tại sự kiện, các chuyên gia cũng chia sẻ những phương pháp tầm soát hiện đại như đo đa ký giấc ngủ (PSG) – tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán, và đo đa ký hô hấp (HST) – giải pháp thuận tiện, chi phí hợp lý, phù hợp triển khai rộng rãi. Phòng khám Đa khoa Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm y tế cho biết đã sẵn sàng quy trình “sàng lọc kép”, kết hợp đánh giá nguy cơ và chỉ định cận lâm sàng phù hợp, kết nối dữ liệu từ xa để tư vấn điều trị hiệu quả.

Khép lại chương trình, các diễn giả thống nhất thông điệp: ngủ đúng, ngủ đủ là biện pháp dự phòng sớm và bền vững; chăm sóc giấc ngủ cần được đặt ngang hàng với tiêm chủng và dinh dưỡng; ứng dụng dữ liệu và công nghệ sẽ giúp việc theo dõi, bảo vệ sức khỏe trở nên khoa học hơn.

Chương trình kết thúc trong không khí đầu Xuân ấm áp, để lại thông điệp xuyên suốt của chuỗi hoạt động “Vì giấc ngủ khỏe – Nâng cao chất lượng sống cộng đồng”: chăm sóc giấc ngủ không chỉ là vấn đề của mỗi cá nhân, mà là nền tảng quan trọng của một cộng đồng khỏe mạnh và phát triển bền vững.