Chứng ăn vô độ tâm thần: hiểu đúng và cách kiểm soát hiệu quả

Chứng Ăn Vô Độ Tâm Thần Là Gì?

Ăn vô độ tâm thần là một rối loạn tâm lý liên quan đến việc kiểm soát hành vi ăn uống. Bệnh thường khiến người mắc có những thay đổi bất thường trong tần suất và cách thức ăn uống như chán ăn hoặc ăn quá nhiều một cách mất kiểm soát. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở phụ nữ và trẻ em trong giai đoạn dậy thì, giai đoạn phát triển cơ thể và nhận thức quan trọng.Điểm chung của người bệnh là cảm giác đau khổ, tự ti về ngoại hình và vóc dáng. Chính những áp lực về hình thể này lại tạo nên vòng luẩn quẩn của các hành vi ăn uống không lành mạnh.

Thông thường chúng ta thấy rối loạn ăn uống có yếu tố tâm lý. Trong đó cầu toàn, bốc đồng, thích sự mới lạ, ám ảnh cưỡng chế, tránh tác hại và loạn thần kinh... là những đặc điểm tính cách phổ biến liên quan đến chứng rối loạn ăn uống.

Các Dạng Phổ Biến Của Ăn Vô Độ Tâm Thần

Ai cũng có thể mắc rối loạn ăn uống, ở mọi lứa tuổi và cả nam lẫn nữ đều có thể mắc. Nghiên cứu cho thấy, tỉ lệ mắc chứng rối loạn ăn uống khoảng 1/8 thanh niên ở độ tuổi 20. Tại Mỹ có khoảng 5 triệu người bị ảnh hưởng bởi chứng rối loạn ăn uống mỗi năm. Nhiều báo cáo cho thấy ở thanh thiếu niên và phụ nữ trẻ là những đối tượng hay gặp phải chứng bệnh này. Có nhiều biểu hiện khác nhau, trong đó người ta phân chia ra rối loạn thức ăn như sau:

Chán ăn tâm thần (Anorexia nervosa): Người bệnh thường ám ảnh với lượng chất béo trong thực phẩm, chỉ ăn rất ít để duy trì hoạt động cơ bản hàng ngày. Thực phẩm họ chọn thường rất đơn điệu, thiếu đa dạng, gây ra tình trạng suy dinh dưỡng nghiêm trọng.
Cuồng ăn vô độ (Binge eating disorder): Trái ngược với chán ăn, người bệnh thường không thể kiểm soát lượng thức ăn nạp vào, ăn nhiều một cách liên tục và không chọn lọc. Điều này dẫn đến tăng cân nhanh và vẫn có tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết do khẩu phần ăn không cân đối.
Chứng ăn uống vô độ

Ở thể này người bệnh ăn một lượng thực phẩm đáng kể trong một thời gian ngắn và mất kiểm soát khi ăn uống vô độ. Người bệnh cảm thấy tội lỗi khi ăn uống vô độ, nhưng không có hành vi bù đắp để ngăn ngừa tăng cân.

Ngoài các loại rối loạn trên còn có một số rối loạn ăn uống khác như: Rối loạn hấp thu thực phẩm do hạn chế; Hội chứng ăn bậy; Rối loạn nhai lại…

Nếu mắc hội chứng rối loạn ăn uống không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể đối mặt với các nguy cơ biến chứng như: Biến chứng nhịp tim chậm, hạ huyết áp, loạn nhịp tim, tràn dịch màng ngoài tim, suy tim, xơ hóa cơ tim và phù phổi. Người bệnh có thể sẽ bị thiếu máu, suy giảm khả năng miễn dịch, suy giảm nhận thức với trí nhớ và suy giảm khả năng tập trung.

Về lâu dài sẽ đối mặt với tăng trưởng và phát triển có thể bị chậm lại ở người trẻ tuổi. Nếu phụ nữ mắc chứng rối loạn ăn uống mà mang thai, tỷ lệ tai biến sản khoa sẽ càng cao. Và rất có thể dẫn đến rối loạn lo âu, trầm cảm với ý nghĩ tự tử…

Tác Hại Khó Lường Của Chứng Ăn Vô Độ Tâm Thần
Dù ban đầu người bệnh có thể không ý thức được mức độ nguy hiểm, nhưng khi tình trạng kéo dài sẽ dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như:
Rối loạn tâm thần: trầm cảm, vô vọng, có hành vi tự hủy hoại bản thân, nghiện chất kích thích.
Ảnh hưởng đến học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội do suy giảm sức khỏe tâm thần.
Rối loạn điện giải: Giảm kali trong máu do hành vi tự làm sạch cơ thể như móc họng, sử dụng thuốc lợi tiểu không kiểm soát, gây mệt mỏi, loạn nhịp tim, thận yếu, thậm chí tử vong.
Các biến chứng tiêu hóa và thể chất khác như sưng tuyến nước bọt, trào ngược dạ dày, táo bón, sâu răng, đau họng mãn tính và viêm loét dạ dày.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thu Trang - cán bộ tâm lý, Viện Sức khỏe Tâm thần, với những trường hợp như trên, cần được điều trị tâm lý phối hợp với các biện pháp hóa dược phù hợp.

Khi một người được chẩn đoán mắc chứng rối loạn ăn uống, điều quan trọng là phải gần gũi người bệnh, nhất là gia đình, người thân, bạn bè. Gia đình cần giúp người bệnh trong quá trình điều trị, quản lý để tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập kế hoạch bữa ăn hoặc thiết lập giới hạn, việc này đặc biệt hữu ích trong quản lý trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.