Ý nghĩa thực sự đầy bất ngờ của chữ “tàu” trong tên gọi của thịt kho tàu - món ăn phổ biến ngày Tết

Một trong những món ăn không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền của Việt Nam chính là thịt kho tàu. Đây là món ăn đặc biệt, thường được chế biến để dùng trong các ngày Tết Nguyên đán vì nó có thể làm sẵn, giữ được lâu ngày, rất tiện lợi, khi đến bữa thì dọn ra ăn ngay với cơm, giúp các chị các mẹ không phải mất công nấu nướng quá nhiều trong khi vui Tết.

 

Thịt kho tàu về cơ bản là món thịt ba chỉ kho cùng hột vịt, với phần nước dừa được kho cho đến khi thấm vào từng nguyên liệu. Tuỳ mỗi vùng miền khác nhau mà món ăn này sẽ có những cách biến tấu khác. Tại miền Bắc, món này được nấu không có nước dừa và trứng luộc. Ở một vài tỉnh thuộc miền Trung và miền Nam, người ta còn bổ sung thêm măng tre để ăn cho đỡ ngán.

 

 

Tết nào cũng ăn đến ngán nồi thịt kho tàu mẹ nấu là vậy thế nhưng ý nghĩa cái tên của món ăn này thì không phải ai cũng biết. Trên thực tế, khi nghe đến 2 chữ “kho tàu”, nhiều người chắc hẳn sẽ nghĩ món này được bắt nguồn từ Trung Quốc (người miền Nam quen gọi người Trung Quốc là người Tàu) thế nhưng những câu chuyện giải thích cho nồi thịt kho tàu ngày Tết lại không phải như vậy.

 

Tương truyền rằng, kể từ những ngày xa xưa, khi tàu thuyền ra khơi đánh bắt hay chở hàng, người ta thường nấu một nồi thịt kho có thể bảo quản được nhiều ngày để ăn khi lênh đênh trên tàu. Thế nên người ta đặt tên cho món thịt này là “thịt kho tàu”. Còn theo như cách giải thích của nhiều chuyên gia văn hóa trong đó có nhà văn Bình Nguyên Lộc, chữ “tàu” trong văn hóa miền Tây có nghĩa là “mặn ngọt lờ lợ”. Những dòng sông nước lờ lợ như sông Cái ở phía trên thì dân Nam Bộ gọi là sông Cái Tàu Thượng, sông Cái ở phía dưới gọi là sông Cái Tàu hạ, sông Lòng ở Cần Giờ thì gọi là sông Lòng Tàu vì những sông này đều có nước lờ lợ. Như vậy có thể hiểu món “thịt kho tàu” của người dân Nam Bộ chính xác là thịt kho có vị ngòn ngọt, mằn mặn. Bởi tính chất lờ lợ khi được nấu cùng nước dừa (ngọt) và các gia vị mặn (nước mắm) mà món thịt kho có thể ăn liên tục nhiều ngày vào dịp Tết khi chợ truyền thống vẫn chưa mở trở lại.

 

 

Nấu thịt kho tàu không khó, nhưng để nấu ngon thì cũng chẳng dễ chút nào. Thịt kho tàu ngày Tết có thể được ăn với nhiều món như cơm trắng, dưa kiệu, dưa giá và phổ biến nhất là cải chua. Nhiều nơi còn thường cuốn thịt với bánh tráng thay vì cơm ăn cho đỡ ngán. Tóm lại, dù với ý nghĩa được giải thích thế nào đi chăng nữa thì thịt kho tàu luôn được người Việt dùng trong ngày Tết với ý nghĩa mong muốn con cháu sum vầy và tưởng nhớ đến công ơn của những người đi trước. Nếu để ý, chúng ta còn có thể thấy hột vịt trong món ăn này cũng không được xắt ra mà để nguyên cả trứng, ngụ ý một năm mới trọn vẹn và đầy đủ cho gia chủ.