Viêm não Nhật Bản là gì?
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Arbovirus (tên gọi khác là viêm não Nhật Bản B gây ra), lây truyền theo đường máu.
Căn bệnh này được gọi là viêm não Nhật Bản bởi được phát hiện lần đầu tiên tại Nhật Bản. Chính các nhà khoa học Nhật Bản cũng là người xác định loại virus gây bệnh và đặt tên chúng là virus viêm não Nhật Bản B.
Nguyên nhân và nguồn lây bệnh viêm não Nhật Bản
Virus viêm não Nhật Bản B có trong ổ chứa trong các ổ dịch thiên nhiên và ở khắp mọi nơi từ đồng cỏ cho tới động vật hoang dã. Các loài động vật mang virus viêm não Nhật Bản B như các loài động vật hoang dã như dơi, chim,... hay gia súc, vật nuôi trong nhà như trâu, bò, lợn,..
Bệnh này không lây trực tiếp từ động vật sang người mà qua vật trung gian là muỗi. Muỗi đốt các loài động vật mang virus gây bệnh sau đó đốt người rồi truyền virus viễm não Nhật Bản từ muỗi vào máu người. Virus được truyền qua vết muỗi đốt, từ tuyến nước bọt của vật chủ có chứa virus.
Muỗi truyền bệnh viêm não Nhật Bản tên là Culex rất phổ biến ở Việt Nam, chúng sống nhiều ở ao hồ, đồng ruộng... Vào buổi chiều tối muôi bay từ ngoài trời vào nhà hút máu gia súc vật nuôi, sau đó hút máu người và truyền bệnh cho người.
Nhiều ý kiến lo ngại về việc bệnh viêm não Nhật Bản có lây không? Các bác sĩ khẳng định viêm não Nhật Bản không lây qua các con đường như giao tiếp, ăn uống chung, dùng chung đồ dùng, tiếp xúc gần gũi với người bệnh.
Ở Việt Nam muỗi sản sinh nhiều vào mùa hè nên đây cũng là thời gian bùng phát dịch viêm não Nhật Bản.
Bệnh thường xảy ra với trẻ em dưới 10 tuổi. Người lớn cũng có nguy cơ mắc bệnh nhưng do có kháng thể cao nên nguy cơ mắc bệnh thấp hơn.
Triệu chứng và biến chứng viêm não Nhật Bản
Bệnh viêm não Nhật Bản trải qua nhiều giai đoạn
Trước khi phát bệnh, virus viêm não Nhật Bản thường có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 5 - 7 ngày. Trong thời gian ủ bệnh, bệnh nhân không có biểu hiện khác thường.
Tiếp đến, bệnh chuyển sang giai đoạn khởi phát. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên như: sổ mũi, viêm họng, nghẹt mũi, ho...; sốt cao đột ngột (trên 39- 40oC) kèm đau đầu, đau đặc biệt ở vùng trán.
Muỗi Culex - vật chủ trung gian truyền virus viêm não Nhật Bản cho người
Đối khi bệnh nhân, đặc biệt là trẻ nhỏ có thể rối loạn tiêu hóa: đau bụng, nôn, đi ngoài phân lỏng. Bệnh nhân có thể nôn bất cứ lúc nào, không lệ thuộc vào bữa ăn.
Nếu bệnh nhân là trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh các biểu hiện rất khó nhận biết. Trẻ bị thóp phồng, quấy khóc bất thường, dỗ không nín, trẻ bị thay đổi tư thế, gồng cứng người, khi bế ẵm làm trẻ đau quấy khóc nhiều hơn. Người bệnh rơi vào trạng thái lú lẫn, mất dần ý thức.
Thời kỳ tiếp theo là toàn phát với các dấu hiệu đã có ở thời kỳ khởi phát nhưng mức độ nặng hơn. Dấu hiệu nghiêm trọng nhất về thần kinh: Bệnh nhân bị kích thích mạnh, gây cuồng sảng, ảo giác; nếu là trẻ em bị tăng trương lực cơ làm trẻ co quắp. Người bệnh có thể bị co giật, bại liệt cứng.
Các dấu hiệu ngoài da: vã mồ hôi, da lúc đỏ, lúc tái do rối loạn vận mạch dưới da; rối loạn nhịp thở; tăng tiết dịch ở hệ hô hấp gây đờm ở mũi họng...
Bước sang tuần thứ hai là thời kỳ lui bệnh. Lúc này các triệu chứng như sốt, triệu chứng thần kinh, tim mạch không còn nặng nữa. Tuy các triệu chứng giảm dần không có nghĩa là khỏi bệnh.
Người bệnh viêm não Nhật Bản có tỷ lệ tử vong cao nhất (tới 80%) trong 7 ngày đầu kể từ khi mắc bệnh. Khi đó người bệnh thường ở trạng thái hôn mê sâu, suy kiệt cơ thể, co giật, tổn thương não nặng nề.
50% bệnh nhân viêm não Nhật Bản không tử vong phải chịu di chứng thần kinh và vận động
Theo một thống kê, khi đã qua giai đoạn nguy hiểm, có tới 50% bệnh nhân phải chịu di chứng bại liệt chi hoặc liệt các dây thần kinh sọ não hoặc rối loạn sự phối hợp vận động.
Trường hợp viêm não Nhật Bản không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh nhân phải đối mặt với các biến chứng rất nặng khác như: viêm phổi, viêm phế quản hoặc viêm phế quản - phổi do bội nhiễm vi khuẩn.
Ngoài ra, người bệnh có thể bị di chứng muộn sau một năm hoặc lâu hơn như động kinh, Parkinson.
Phòng ngừa viêm não Nhật Bản
Cho tới nay vẫn chưa có thuốc đặc hiệu điều trị bệnh viêm não Nhật Bản. Bệnh lại nguy hiểm với 80% số ca tử vong và 50% số ca bị biến chứng nặng nề. Do đó, cách tốt nhất là phòng ngừa viêm não Nhật Bản bằng cách tiêm vắc xin.
Tiêm phòng viêm não Nhật Bản đã được Bô Y tế đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng. vắc xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản gồm 3 mũi tiêm chính:
Mũi 1: Lúc trẻ được 1 tuổi.
Mũi 2: Sau mũi 1 khoảng từ 1 - 2 tuần.
Mũi 3: Tiêm sau mũi 2 thời gian 1 năm. Sau đó cứ 3 - 4 năm tiêm nhắc lại một lần cho đến khi trẻ đủ 15 tuổi.
Ngoài ra, các gia đình cần chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh nơi ở. Loại bỏ các vật dụng chứa nước để tránh muỗi sinh sản và hình thành các ổ bọ gậy. Thường xuyên phun thuốc diệt muỗi trong nhà, ngoài sân quanh nơi ở.
Gia đình có nuôi gia súc gia cầm cần bố trí chuồng trai xa nhà. Thường xuyên vệ sinh chuồng trại sạch sẽ.
Luôn ngủ trong màn, đặc biệt là trẻ nhỏ cần được bảo vệ tránh bị muỗi đốt.
Khi trẻ có biểu hiện sốt cao không hạ cùng với dấu hiệu tổn thương thần kinh cần đưa ngay tới cơ sở y tế.
[presscloud]https://media.baosuckhoecongdong.vn/mediav2/upload/video/2019/07/24/Cảnh báo viêm não Nhật Bản bùng phát ở trẻ em_24072019153009.mp4[/presscloud]
Cảnh báo viêm não Nhật Bản bùng phát vào mùa hè. Video: VTV3
Hà Ly (t/h)
Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu