Vì sao Việt Nam chậm trễ công bố kết thúc dịch Covid-19?

Trước tình hình dịch Covid-19 như hiện nay, trả lời PV chiều 25/10, PGS.TS Trần Đắc Phu - Cố vấn Trung tâm đáp ứng khẩn cấp Sự kiện Y tế công cộng Việt Nam, cho rằng, chưa nên công bố hết dịch.

PGS.TS Phu phân tích, hiện nay, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn đánh giá Covid-19 là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp. Trên thế giới, dịch bệnh này vẫn rất phức tạp, khó lường và có thể xuất hiện biến chủng khó dự báo.

Ảnh minh họa

Thứ hai, trường hợp xảy ra tình huống xuất hiện biến chủng nCoV mới nguy hiểm hơn có khả năng làm giảm hiệu quả vắc xin hoặc giảm miễn dịch, khiến ca nặng hoặc tử vong tăng lên. Lúc này, dịch có nguy cơ bùng phát, vượt quá năng lực của hệ thống y tế.

Thứ ba, hiện nay chúng ta ghi nhận số ca mắc, ca nặng giảm mạnh nhưng điều này là do hiệu lực của vắc xin Covid-19. Sau 4-6 tháng, vắc xin giảm hiệu lực lúc này Covid-19 vẫn là một nỗi lo hiện hữu.

Về ý kiến nhiều tỉnh đã chi khoản tiền lớn mua thuốc, trang thiết bị, vật tư dự phòng, PGS.TS Trần Đắc Phu cho rằng, thuốc, vật tư tiêu hao này đều có hạn sử dụng, có thể chuyển nguồn sử dụng, điều trị bệnh lý khác trước khi hết hạn.

Tương tự, GS.TS Phan Trọng Lân, Cục trưởng Y tế Dự phòng cho rằng, nếu tuyên bố hết đại dịch Việt Nam sẽ gặp thách thức lớn.

GS.TS Lân đánh giá, khi công bố hết dịch việc huy động chính quyền các cấp, tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp, người dân tham gia phòng chống dịch sẽ không còn được quan tâm đúng mức.

Như vậy, người dân có thể có tâm lý chủ quan, lơ là. Việc kích hoạt áp dụng trở lại các biện pháp hành chính, xã hội khi cần sẽ bị động. Trong khi đó, tình hình dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp trên thế giới.

“Việt Nam cần đánh giá nguy cơ, tình hình dịch và nguy cơ đến đâu đáp ứng đến đó”, PGS.TS Trần Đắc Phu khuyến cáo.

Bởi vì khi không đánh giá đúng nguy cơ, đáp ứng không tới sẽ không kiểm soát được dịch bệnh. Ngược lại, đánh giá nguy cơ thái quá dẫn tới đáp ứng thái quá (ví dụ đầu tư không đúng hoặc quá mức) gây ra tốn kém, ảnh hưởng kinh tế, an sinh xã hội của người dân.

Đồng thời, theo quan điểm của PGS.TS Phu, trong giai đoạn này Việt Nam cần: “Chuyển từ cấm đoán sang kiểm soát rủi ro, nới lỏng đồng bộ nhưng vẫn cần dự phòng đồng bộ, nới lỏng nhưng không buông trôi, thả lỏng”.

Ví dụ chúng ta dừng khai báo y tế; dừng cách ly đối với người nhập cảnh, người tiếp xúc; điều chỉnh hướng dẫn phòng chống dịch… chuyển từ cấm đoán sang kiểm soát linh hoạt, tùy theo từng địa phương, thời điểm để áp dụng. Tuy nhiên không buông lỏng việc phòng chống dịch, cụ thể là vẫn giám sát, chú trọng bảo vệ nhóm người nguy cơ cao.

Đánh giá về đại dịch Covid-19 tại Việt Nam thời gian tới, Cố vấn Trung tâm đáp ứng khẩn cấp Sự kiện Y tế công cộng Việt Nam cho rằng, Covid-19 vẫn tiếp tục kéo dài, vẫn có thể còn ca nặng. Vì vậy, Việt Nam tiếp tục chính sách bảo vệ nhóm nguy cơ như người già, bệnh nền, suy giảm miễn dịch.

“Không chỉ Covid-19, chúng ta đánh giá đúng nguy cơ tất cả các dịch. Đừng vì một dịch mà bỏ qua các dịch khác (ví dụ dịch sốt xuất huyết đang rất nóng với số ca mắc, tử vong tăng mạnh). Dịch bùng sẽ như vết dầu loang, khi cháy rất khó dập”, PGS.TS Phu nói thêm.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Việt Hùng - Phó Chủ tịch Hội kiểm soát Nhiễm khuẩn Hà Nội, nói thêm với PV, dù chưa thể công bố hết dịch nhưng cũng cần điều chỉnh hướng chống dịch.

Chúng ta cần thích ứng để phù hợp với tình hình hiện tại. “Áp dụng các biện pháp phòng ngừa với bệnh lây theo đường hô hấp, không thể lơ là. Người mắc bệnh vẫn phải điều trị, cách ly, mang khẩu trang, hạn chế đến nơi đông người… Đặc biệt, vẫn phải tập trung bảo vệ người nguy cơ cao”.

Nhận định về xu hướng dịch thời gian sắp tới, TS Hùng cho rằng Covid-19 vẫn tồn tại trong nhiều năm, chúng ta tăng cường giám sát các biến chủng mới của virus. “Ngoài Covid-19, các dịch khác như cúm, sốt xuất huyết… vẫn phải chú trọng phòng ngừa, để tránh nguy cơ “dịch chồng dịch” gây khó khăn cho ngành y tế”, TS Hùng nói thêm.

Trước đó, sáng 22/10, thảo luận tại tổ ở Quốc hội, PGS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đề nghị Chính phủ tuyên bố chuyển sang giai đoạn chống dịch mới với quy định cụ thể, thay thế các chỉ thị, hướng dẫn trước đây. Việc này nhằm hạn chế tốn kém nguồn lực mà vẫn đảm bảo sẵn sàng nếu Covid-19 bùng phát trở lại hoặc dịch bệnh khác xuất hiện.

Thực tế, Việt Nam đã giảm mức độ phòng chống Covid-19. Nhiều nơi đã coi như hết dịch. Bằng chứng là tỷ lệ đeo khẩu trang, xét nghiệm Covid-19, các đơn vị điều trị Covid-19 ngày càng giảm xuống. "Chúng ta cũng thấy rõ là trong hội trường Quốc hội, không ai đeo khẩu trang. Trong khi nếu theo quy định phòng chống đại dịch thì phải đeo khẩu trang", ông nói.

PGS Nguyễn Lân Hiếu tại Quốc hội. Ảnh: Media Quốc hội

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y phân tích, khi chuyển sang giai đoạn chống dịch mới, bệnh nhân Covid-19 sẽ được khám, chữa bệnh theo bảo hiểm y tế như bệnh lý thông thường. Các bệnh viện sẽ chủ động thanh toán, không dùng tiền ngân sách như hiện nay.

Để chống dịch, nhiều tỉnh đã chi khoản tiền lớn mua thuốc, trang thiết bị, vật tư để dự phòng theo quy định. Tuy nhiên, thuốc, vật tư tiêu hao này đều có hạn sử dụng, cần chuyển nguồn sử dụng, điều trị bệnh lý khác trước khi hết hạn. Các trang thiết bị hiện đại được mua để chống dịch như máy thở ECMO, lọc máu, X-quang di động... cũng cần thống kê, phân bổ sử dụng để tránh nơi thừa, nơi thiếu.

"Tôi đi kiểm tra một số tỉnh miền núi phía Bắc thấy nhiều nơi trong lúc đại dịch chưa kịp mua các loại máy móc hiện đại, trong khi các tỉnh miền Nam có nhiều máy được mua hoặc chuyển từ nơi khác vào, cần phân bổ để sử dụng hiệu quả", ông nói.

Quan điểm xem Covid-19 là bệnh thông thường và thích ứng với thời kỳ hậu đại dịch Covid-19 được bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu nêu từ đầu năm 2022, sau khi Việt Nam phủ đủ hai liều vaccine diện rộng. Ông cho rằng, cần xem Covid-19 là bệnh lý chuyên khoa và xử lý như các bệnh lý chuyên khoa khác. Việc này tương tự như khi bạn bị bệnh nào thì sẽ tìm đến chuyên khoa đó để khám và điều trị.

Tháng 6/2022, phát biểu tại Quốc hội, ông Hiếu tiếp tục nêu đề xuất chuyển Covid-19 từ bệnh truyền nhiễm nhóm A (đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng, tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ nguyên nhân gây bệnh) sang nhóm B (bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong).