Kỷ Niệm 101 Năm Ngày Báo Chí Cách Mạng Việt Nam

Vì sao ngày Tết chỉ bày bánh chưng mà không đi kèm bánh dày như trong điển tích?

Từ xưa đến nay, bánh chưng là món nhất định phải có trên mâm cơm ngày Tết. Thế nhưng nhiều người cũng thắc mắc, vì sao bánh dày lại không xuất hiện mặc dù theo truyền thuyết, chúng thường đi cặp với nhau?

Với nhiều người, sự tích về Lang Liêu và sự ra đời của bánh chưng bánh dày đã trở nên vô cùng quen thuộc. Tương truyền, vào thời Hùng Vương thứ mười sáu, để chọn ra một người sẽ kế thừa ngai vàng, nhà vua đã mở cuộc thi xem ai tìm được món ăn ngon và có ý nghĩa nhất để dâng cúng tổ tiên thì sẽ được truyền ngôi. Trong khi những người anh khác lên rừng xuống biển tìm đủ thứ sơn hào hải vị, của ngon vật lạ thì người con trai thứ mười tám là Lang Liêu lại dâng lên vua cha hai thức bánh được làm từ gạo nếp.
 

Sự tích về bánh chưng bánh dày là một điển tích vô cùng quen thuộc với người Việt Nam

Một chiếc hình vuông nhân thịt lợn và đậu xanh, gói lá bên ngoài gọi là bánh chưng. Một chiếc hình tròn giã từ nếp dẻo, bọc nhân đậu xanh gọi là bánh dày. Hai chiếc bánh, một tượng trung cho đất, một tượng trưng cho trời, được làm từ những sản vật quen thuộc mang tinh thần dân tộc. Hai thức bánh giản dị nhưng đầy ý nghĩa này sau đó đã thành công khiến nhà vua cảm động, đồng ý truyền ngôi cho Lang Liêu. Cũng kể từ đó, bánh chưng bánh dày dần trở thành món ăn truyền thống trong mâm cúng tổ tiên ngày Tết.

Bánh chưng bánh dày là hai món ăn có ý nghĩa vô cùng lớn lao

Ngày nay, trên mâm cơm ngày Tết của người Việt, bánh chưng trở thành một món ăn không thể thiếu. Điều này dường như đã trở thành tục lệ, dù gia đình giàu hay nghèo thì khi Tết đến xuân về, nhất định phải có được chiếc bánh chưng dâng cúng tổ tiên. Tuy nhiên, có một điều kì lạ mà ít ai để ý rằng, mặc dù cùng xuất hiện trong sự tích, là món ăn đi liền với bánh chưng nhưng bánh dày lại không hề xuất hiện. Vậy, nguyên nhân là gì?

Trên thực tế, bánh dày không phải là một món ăn quá khó làm, cũng không phải bị thất truyền. Ngày thường, chúng ta hoàn toàn có tìm mua bánh dày ở nhiều nơi với nhiều hình thức như bánh dày nhân đậu, bánh dày kẹp giò chả… Nhưng, nhìn vào mâm cỗ Tết của người Việt có thể thấy, những món được bày lên như bánh chưng bánh tét, giò chả, dưa hành, thịt kho, v.v… đều là những món ăn có thể để được lâu.

Sự vắng mặt của bánh dày trên mâm cỗ ngày Tết khiến nhiều người tò mò

Vào dịp Tết, nhà nhà sum họp, người người nghỉ ngơi, hầu như không có họp chợ để mua được thức ăn tươi nên các món ăn ngày Tết cũng thường được “tích trữ”, cần đến những món ăn có khả năng bảo quản lâu dài. Trong khi đó, bánh dày được làm từ gạo nếp đã giã nhuyễn, không giữ được lâu, làm xong cũng nên ăn luôn trong ngày mới giữ được độ ngon. Bởi thế, dần dà, món ăn này đã không còn xuất hiện trên mâm cỗ ngày Tết nữa mà chỉ có bánh chưng.

Dù vậy, ở một vài nơi như vùng cao, cộng đồng anh em người dân tộc Mông, Dao… vẫn làm bánh dày trong ngày Tết. Bánh dày của họ là loại to, để trên gác bếp hong khô nên có thời gian bảo quản lên đếncả năm. Mỗi khi dùng sẽ xắt thành miếng nhỏ rồi nướng phồng hoặc rán lên. Với họ, bánh dày cũng được xem như một món ăn quý.