Từ bỏ phồn hoa, đi theo quân đội: Con đường nghệ thuật tựa một khúc quanh ngoạn mục của NSƯT Lê Hằng

Mùa hè năm 1953, buổi chung khảo cuộc thi hát do Đài Phát thanh Hà Nội tổ chức tại Nhà hát lớn với sự chỉ đạo, tổ chức, dàn dựng nghệ thuật của nhạc sĩ Vũ Khánh, nhạc sĩ Thẩm Oánh, biên tập âm nhạc đài là nhạc sĩ Dương Thiệu Tước đã được diễn ra. Đây đều là những thành viên đã sáng lập nên nhóm Myosotis – một trong ba, bốn nhóm nhạc trong thời kỳ đầu của tân nhạc Việt Nam, kết hợp với những nhạc sĩ tài danh khác như Hùng Lân, Võ Văn Tuynh, v.v… trong vị trí ban giám khảo, tất cả đều đã mang đến cho công chúng Hà Nội một sự kiện âm nhạc lớn.

 

Trong cuộc thi năm đó, nữ thí sinh Thanh Hằng với chất giọng soprano đặc sắc đã giành được giải nhất sau khi thể hiện hết sức thành công ca khúc Đêm Xuân Dạ Khúc của nhạc sĩ Phạm Duy. Và cứ như vậy, chỉ một ngày sau đó, các nhật báo ở Hà Nội đã có những bài đăng chia sẻ thông tin, hết lời ca ngợi cũng như tôn vinh Thanh Hằng, gọi cô bằng những biệt danh mỹ miều như thủ khoa của cuộc thi hay ngôi sao mới trên bầu trời ca nhạc Việt Nam…

 

 

Thanh Hằng tên thật là Lê Lệ Hào, sinh ngày 22/10/1935 trong một gia đình nghèo tại làng Giáp Nhị, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Từ năm 11 tuổi, bà đã phải vừa đi học vừa lao động kiếm sống tuy nhiên sự gian khó trong cuộc sống ở một thành phố bị tạm chiếm đã không làm những khát vọng, niềm tin của tuổi trẻ vào tình yêu ca hát trong bà bị lụi tắt. Bản thân bà khi đó đã vừa tự rèn luyện theo năng khiếu vừa tìm kiếm thầy để có thể học hỏi vươn lên. May mắn thay, một thời gian sau, nhạc sĩ Tu My đã vận động gia đình cho bà được tham dự cuộc thi hát sau khi phát hiện ra tài năng, nguyện vọng và ý chí quyết tâm mãnh liệt của Thanh Hằng.

 

Sau khi đạt giải, những ngày tháng hoạt động nghệ thuật sôi nổi của Thanh Hằng chính thức bắt đầu khi bà được mời biểu diễn ở nhiều sự kiện, tụ điểm ca nhạc, đài phát thanh… Sự tham gia góp mặt nào bà cũng được công chúng nhiệt liệt đón nhận, hoan nghênh, cổ vũ và vào lần đầu tiên bước ra sân khấu rạp Olympia trong chương trình của Tráng đoàn Hướng Đạo Sinh Việt Nam diễn ra hôm 13/06/1953, bà đã được tôn vinh như một đỉnh cao của tài năng ca hát.

 

Còn nhớ, hồi đó, các rạp chiếu bóng lớn ở Hà Nội thường có chương trình ca nhạc 20 phút trước giờ chiếu phim, thường xuyên mời các nghệ sĩ, các danh ca đến biểu diễn để khuyến khích người đến mua vé xem phim. Đương nhiên, với vị thế lúc bấy giờ, Thanh Hằng đã nhận được vô số lời mời biểu diễn ở những rạp chiếu bóng sang trọng thời xưa như Majestic (nay là rạp Tháng Tám), Eden (nay là rạp Công Nhân), Olympia (nay là rạp Hồng Hà), Ciro’s (nay là rạp Kim Đồng) còn về sau này, bà chủ yếu biểu diễn ở rạp Long Biên (phố Hàng Chiếu).

 

 

Ngoài thời gian ca hát, Thanh Hằng còn dành thời gian cùng nhạc sĩ Đăng Văn An sáng tác nên bài hát Tình Mơ xuất bản 1953 đồng thời trở thành thành viên của ban nhạc Thanh Bình do nhạc sĩ Vũ Nhân và nhạc sĩ Văn Huy kế tiếp nhau phụ trách. Hoạt động nghệ thuật trong khoảng thời gian kéo dài một năm bên cạnh các đàn chị, các bạn cùng trang lứa như danh ca Tâm Vấn, Thanh Huyền, Thanh Huê, Thu Tâm, Thục Hiền, Kim Nga, Diễm Tuyết, các danh ca của đài phát thanh Sài Gòn như Kim Tước, Mai Hương, Tuyết Hằng cũng như danh ca của đài Pháp Á như Lệ Thu, v.v…, Thanh Hằng đã cùng đồng nghiệp để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng công chúng, nhận về sự mến mộ rất lớn người dân dành cho mình.

 

 

Đầu năm 1955, Thanh Hằng hát cho các ban nhạc Gió Mới, Lúa Vàng, còn cùng các danh ca Minh Đỗ, Huyền Nga, Thanh Hiếu… thường xuyên biểu diễn những bài ca cách mạng, ca ngợi tình yêu quê hương đất nước vào thứ bảy và chủ nhật tại rạp Đại Đồng trên phố Hàng Cót. Cuối năm 1955, bà được tuyển vào đội văn công sư đoàn 312, chính thức đổi nghệ danh là Lê Hằng. Được biết, ngay từ những ngày đầu gia nhập đoàn nghệ thuật của quân đội cách mạng, danh ca 20 tuổi đến từ Hà Nội đã sớm làm quen với quân phong quân kỷ, hăng hái thực hiện và luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Khi đó, Lê Hằng đã cùng đồng đội đi biểu diễn phục vụ các trung đoàn, tiểu đoàn trực thuộc cũng như các tầng lớp nhân dân trên các địa bàn sư đoàn đóng quân, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả bằng lời ca tiếng hát hay những vở kịch của đội.

 

Năm 1957, quân đội đã sáp nhập một số Đội văn công sư đoàn, lữ đoàn thành một đơn vị mới là Đoàn văn công Quân khu Việt Bắc (tiền thân của Đoàn nghệ thuật Quân khu I). Cũng kể từ đó, Lê Hằng đã cùng đoàn đi phục vụ chiến sĩ, đồng bào, đi từ các tỉnh phía bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu… cho đến chiến trường B3 – Trường Sơn, Tây Nguyên. Sau tháng 04/1975, chị tiếp tục đi biểu diễn phục vụ Tây Nguyên lần thứ hai và đến cả các tỉnh miền Nam như TP.HCM, Cần Thơ, Bạc Liêu, Cà Mau… Không chỉ tất cả mọi khán giả đều cực kỳ yêu mến giọng hát, con người của Lệ Hằng mà anh chị em trong đoàn cũng hết lòng quý mến người đồng đội, đồng nghiệp xinh đẹp, tài năng, đoan trang và trung hậu.

 

 

Nói về thành tích nghệ thuật của Lê Hằng, tất cả đều được đánh giá cực kì cao. Cụ thể, tại Hội diễn Nghệ thuật toàn quốc 1961, bà đã được nhận huy chương vàng với 3 tác phẩm Xuân Về Hoa Nở, Ru Con – một bài dân ca Mông và Trước Ngày Hội Bắn của Trịnh Quý. Còn tại Hội diễn Nghệ thuật toàn quốc 1965, bà được nhận huy chương bạc với bài hát Trăng Sáng Đôi Miền của An Chung. Ngoài ra, chị còn cùng đồng đội được Quân khu cử đi biểu diễn ở một số nước như Nga, Indonesia, Nhật Bản, Chile…

 

Có thể nói, kể từ lần đầu tiên bước ra sân khấu rực rỡ ánh đèn của rạp Olympia ngày 13/06/1953 cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1985, Lê Hằng đã có 32 năm liên tục ca hát. Nhờ sự cống hiến không mệt mỏi cho làng nghệ thuật quân đội trong suốt 30 năm, bà đã được Nhà nước và Quân đội tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý. Đặc biệt, vào năm 1984, Lê Hằng là một trong số hai mươi tám nghệ sĩ quân đội được Nhà nước phong danh hiệu nghệ sĩ ưu tú đợt đầu.

 

 

Lê Hằng là nữ nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn, sinh ra để ca hát và chính sự thành công mỹ mãn trong nghệ thuật đã đưa chị đến vinh quang, là một trong những danh ca nổi tiếng nửa cuối thế kỷ 20 của Việt Nam. Trên con đường nghệ thuật quanh co, việc bà từ bỏ những cám dỗ trong cuộc sống của những thành phố phồn hoa để rẽ theo con đường cách mạng với sự nghiệp thành công rực rỡ, con đường nghệ thuật của Lê Hằng thực sự là một khúc quanh ngoạn mục.