Tranh cãi xung quanh việc dựng tượng vua Lý Thái Tổ tại các trụ sở toàn án

Mới đây, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao đã thống nhất tôn vinh hoàng đế Lý Thái Tông là nhân vật biểu tượng của công lý và hoạt động xét xử. TAND tối cao đang tổ chức lấy ý kiến của các cán bộ công chức ngành tòa án trong 6 ngày (từ 23-28/4) về 3 mẫu phác thảo tượng vua Lý Thái Tông để dự định đặt tại trụ sở TAND tối cao, trụ sở tòa án quân sự và tòa án các cấp.

 

Theo thuyết minh của TAND tối cao, vua Lý Thái Tông là người ban hành bộ "Hình thư" - Bộ luật chính thức thành văn đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, vua đã trực tiếp xét xử nhiều vụ án nổi tiếng với tấm lòng bao dung, nhân từ…

 

Dự kiến tượng được đúc bằng đồng đỏ, kích thước chiều cao của tượng đặt tại trụ sở TAND tối cao sẽ là 5,3 m.

 

"Công trình sẽ là tác phẩm nghệ thuật có tính thẩm mỹ, giàu sức biểu cảm, mang ý nghĩa nhân vân, chuyển tải thông điệp lịch sử về tòa án nhân dân...", thuyết minh của TAND tối cao nêu rõ.

 

 

Theo báo Tuổi Trẻ, 3 mẫu phác thảo tượng vua Lý Thái Tông đang được gửi lấy ý kiến cán bộ ngành tòa án gồm: Mẫu số 1 là vua cầm cuốn Hình thư trên ngực trái với hàm ý sâu xa việc xử án phải có trái tim nhân hậu, tay phải nâng cao như chỉ dạy, khuyên bảo; Mẫu số 2 là tay phải vua cầm gươm với hàm ý xét xử theo hình luật, đúng sai nghiêm minh, nghiêm trị; Mẫu số 3 là tay phải vua cầm cuốn Hình thư, tay trái cầm cán cân công lý.

 

Liên quan đến vấn đề đặt tượng vua Lý Thái Tổ tại các trụ sở tòa án, dư luận xuất hiện nhiều y kiến bàn cãi, tranh luận. Trong số đó, đa số là các ý kiến phản đối.

 

Theo một cán bộ ngành tòa án nhận định trên báo Tuổi trẻ, tổng thể thì cả ba mẫu tượng do TAND đưa ra đều có nhược điểm là giống tượng Lý Thái Tổ, có thể sẽ xảy ra vụ tranh chấp về bản quyền với tác giả bức tượng cụ Lý Thái Tổ quen thuộc chúng ta vẫn thấy.

 

 

Luật sư Nguyễn Văn Quynh (Đoàn luật sư TP Hà Nội) thì thẳng thắn cho rằng, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao không có thẩm quyền lựa chọn biểu tượng công lý.

 

"Việc lựa chọn hình tượng nào để trưng bày theo tôi không có ý nghĩa gì về mặt nhận thức. Quan trọng là đạo đức, trí tuệ của thẩm phán có đủ để đem lại công lý cho người dân hay không. Chưa kể ngành tòa án xét xử phải dựa trên chứng cứ khoa học và nhân danh pháp luật. Việc đặt tượng trên toàn hệ thống tòa án khiến người ta liên tưởng đến thần quyền và yếu tố tâm linh, đây là điều tuyệt đối không nên có trong hệ thống tư pháp” - luật sư Nguyễn Văn Quynh góp ý.

 

Một chuyên gia ngành tòa án còn nhận định, các mẫu phác thảo của TAND tối cao đưa ra là sự sao chép quan niệm Đông - Tây một cách gượng ép. Việc "bắt" vị vua phương Đông giơ cán cân - một biểu tượng cho lẽ phải, sự công bằng theo quan niệm của phương Tây là phản cảm!

 

 

Ngoài ra, còn có hàng loạt ý kiến cho rằng việc dựng tượng là gây tốn kém, lãng phí, không cần thiết và thậm chí là không phù hợp vì nhiều tòa án quận, huyện có trụ sở rất bé.

 

Đồng tình với quan điểm này, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu - tổng thư ký Hội Sử học TP.HCM gợi ý, nếu cần nêu cao ý nghĩa công lý của cơ quan tòa án, có lẽ nên đặt trước mỗi công đường một cái trống. Theo bà Hậu, cái trống là biểu tượng của sự minh bạch khi người dân có thể đến "kêu oan" và được kịp thời xem xét (trong lịch sử nước ta đã từng có). Cách làm này sẽ tiết kiệm hơn đồng thời mang tính truyền thống!