Trăm nghìn bệnh tật, thậm chí cả ung thư từ thói quen ăn mặn đáng sợ của người Việt

Xã hội ngày nay khi kinh tế ngày càng phát triển và đời sống nâng cao hơn, con người có khuynh hướng ăn uống chiều theo sở thích của mình. Đặc biệt, hợp vị giác là yếu tố hàng đầu để chúng ta nấu nướng và lựa chọn món ăn. Những thực phẩm tốt cho sức khỏe dần bị thay thế cho những món ăn nhanh, đồ nướng, chiên, rán… được tẩm ướp kỹ lưỡng cùng hương vị đa dạng. Nếu có nấu nướng, người Việt cũng thường áp dụng phương châm “chém to kho mặn”, cho rằng ướp nhiều mắm muối món ăn mới đậm vị, mới ngon. Do đó, có thể thấy trong căn bếp của mọi nhà luôn đầy đủ các loại gia vị từ mắm, bột canh, mì chính, bột nêm, tương ớt… và đương nhiên, thứ gì cũng có độ mặn nhất định.

 

 

Thực tế, muối là một loại gia vị vô cùng quan trọng với sức khỏe và đời sống con người. Không ăn muối, chúng ta có thể bị mắc nhiều bệnh và tăng nguy cơ tử vong. Thế nhưng khi ăn muối quá nhiều cũng không hề có lợi cho sức khỏe. Muối có công thức hóa học là NaCl, được cấu thành từ 2 nguyên tố hóa học là Natri và Chlorua. Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: Trong một thìa muối 5g có chứa đến khoảng 2.000 mg natri – tương đương lượng muối dùng trong một ngày cho một người trưởng thành. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo, trẻ nhỏ dưới 1 tuổi chỉ nên tiêu thụ lượng muối ở mức 1,5g/ngày và trẻ sơ sinh ăn dưới 0,3g/ngày.

 

 

Trong khẩu phần ăn hàng ngày của chúng ta, lượng natri đến từ hai nguồn. Thứ nhất là từ tự nhiên, trong các thực phẩm và chủ yếu từ việc bổ sung muối và các gia vị khác có vị mặn khi tẩm ướp, chế biến và chấm khi ăn. Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã nghiên cứu và chỉ ra, ở nước ta lượng muối tiêu thụ hàng ngày chủ yếu từ muối và gia vị trong quá trình chế biến, nấu nướng và khi ăn (chiếm 81%). Còn lại, lượng natri đến từ những thực phẩm chế biến sẵn. Thông thường, thực phẩm chế biến sẵn chiếm 11% muối trong khi thực phẩm tự nhiên chỉ khoảng 7%. Bột canh và nước mắm là hai cai tên đáng gờm nhất, cũng là nguồn chính cung cấp muối hàng ngày, ngoài ra còn có mì chính và muối tinh.

 

Đối với mỗi món ăn, người Việt không chỉ tra riêng muối, mắm, hay mì và thường cho tất cả vào cho đậm vị. Khi ăn mọi người cũng thường có thói quen chấm mắm, bột canh cho ngon miệng. Có thể thấy, hầu hết mâm cơm người Việt đều có một bát nước chấm hoặc một đĩa bột canh, dù thực đơn toàn món xào hay những món đã được tẩm ướp gia vị trước khi nấu đi chăng nữa. Do đó, hiện tại chúng ta đang tiêu thụ 9,4g muối mỗi ngày, cao gấp đôi so với khuyến cáo của WHO. Người Việt cũng được xếp vào nhóm nước ăn rất mặn trên bản đồ thế giới.

 

Ăn mặn dẫn đến một loạt những ảnh hưởng sức khỏe tiêu cực. Đầu tiên, ăn nhiều muối sẽ tăng thêm gánh nặng cho tim, dẫn đến và tăng nguy cơ mắc chứng tăng huyết áp. Khi ăn mặn, chúng ta có xu hướng uống nhiều nước hơn, khiến dung lượng máu tăng và tăng áp lực nên thành mạch và tim. Đặc biệt, nếu người bị tăng huyết áp ăn mặn còn gây ra một loạt các vấn đề nguy hiểm như suy tim, suy gan, suy thận, đột quỵ. Người cao tuổi càng ăn mặn càng tăng nguy cơ đối mặt với tử vong bất cứ khi nào. Trẻ nhỏ ăn mặn sớm sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới huyết áp, tăng nguy cơ mắc chứng tăng huyết áp và nhiều bệnh khác.

 

Bát nước chấm trở thành thứ không thể thiếu trong mâm cơm người Việt. 

 

Thứ hai, TS. Từ Ngữ - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội dinh dưỡng Việt Nam khẳng định: Ăn nhiều muối khiến cơ thể phải đào thải natri qua nước tiểu nhiều hơn, tăng nguy cơ mất đi một số quan trọng như canxi, kali… ra khỏi cơ thể; giảm chức năng thận và tăng nguy cơ mắc sỏi thận. Thứ ba, chế độ ăn mặn còn kiến cho lớp màng bảo vệ niêm mạc dạ dày bị tổn thương, tăng sự phát triển của vi khuẩn có hại. Những người có thói quen ăn mặn có nguy cơ mắc viêm loét dạ dày cao hơn, người bị viêm loét dạ dày do vi khuẩn Hp cứ tiếp tục ăn mặn sẽ tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Tiếp theo, ăn mặn còn tăng nguy cơ béo phì. Khi khát nước, mọi người dễ tìm đến các loại nước ngọt để giải khát, dễ gây tăng cân. Ăn mặn đi tiểu nhiều cũng tăng quá trình đào thải canxi qua nước tiểu, từ đó tăng nguy cơ mắc loãng xương.

 

Theo TS. Từ Ngữ, thông thường trong các loại thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua… đã có một lượng muối tự nhiên nhất định. Lượng muối này gần như đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể, chỉ cần bổ sung thêm một chút ít gia vị mà thôi. Tuy nhiên, mối lo ngại còn đến từ đồ ăn nhanh, đồ ăn công nghiệp, đồ ăn chế biến sẵn… Hầu như những thực phẩm này luôn có một lượng muối khá lớn. Thế nhưng, khi thưởng thức hầu hết người Việt đều có xu hướng “chấm” mọi loại thức ăn. “Không cần chấm cũng đã đủ lượng muối đưa vào cơ thể, nếu chúng ta ăn cảm thấy hương vị đậm đà tức là chúng ta đang ăn mặn”, TS Từ Ngữ bổ sung.

 

 

TS. Jun Nakagawa - Phó Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam khuyến cáo: Việt Nam nên xây dựng khuyến nghị về lượng muối tối đa có trong 100g thực phẩm, từ đó ưu tiên thực phẩm nhiều muối và phổ biến như xúc xích, mì ăn liền... cần phải được thống kê trước. Tất cả các sản phẩm cần được công khai lượng muối chính xác. Ngoài ra, Việt Nam cũng nên xây dựng môi trường hỗ trợ tại các trường học và bếp ăn tập thể; ban hành và thực thi quy định về dán nhãn, cảnh báo sức khỏe; cấm quảng cáo thực phẩm nhằm vào trẻ em.

 

Cũng theo đại diện của WHO tại Việt Nam, nếu mọi người giảm lượng muối tiêu thụ như khuyến cáo thì khoảng 2,5 triệu người trên toàn cầu sẽ được cứu sống. Bởi vậy, mọi người nên giảm một nửa lượng muối ăn hàng ngày, hành động này tương đương với việc giảm gánh nặng bệnh tật, phòng chống tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, bệnh tim mạch và các bệnh không lây nhiễm khác. Hành động đơn giản đầu tiên chính là ghi chép số lượng muối trong 1 tháng rồi chia bình quân đầu người để xác định gia đình mình nên ăn mặt hay ăn nhạt để có điều chỉnh phù hợp. 

 

 

 

Thùy Nguyễn (t/h)