Thuốc giải độc botulinum giá 8.000 USD được WHO tài trợ có tác dụng như thế nào?

Ngày 8/9, WHO tiếp tục tài trợ khẩn cấp cho Việt Nam 10 lọ thuốc giải độc botulinum để phục vụ điều trị cho các bệnh nhân vụ ngộ độc Pate Minh Chay. Theo PGS.TS Trần Thị Giáng Hương, Giám đốc Các chương trình Kiểm soát bệnh tật kiêm Giám đốc Các chương trình Y tế khẩn cấp của WHO, khu vực Tây Thái Bình Dương, số thuốc được lấy từ kho dự trữ thuốc của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ở Thụy Sĩ, được bảo quản và vận chuyển trong điều kiện đặc biệt để đảm bảo đưa thuốc về Việt Nam sớm nhất.

 

Trước đó cuối tháng 8 vừa qua, WHO đã tài trợ toàn bộ chi phí và điều phối 02 lọ thuốc giải độc botulinum từ Thái Lan về Hà Nội để cứu hai vợ chồng ngộ độc botulinum đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai.

 

 

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, thuốc giải độc này có tên là Botulism antitoxin heptavalent (BAT) được chế phẩm từ huyết thanh ngựa, có tác dụng giải độc tố do vi khuẩn Clostridium botulinum gây ra.

 

 

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai

 

Đây là loại thuốc hiếm có giá là 8.000 USD (khoảng 190 triệu đồng) do Canada sản xuất, hạn sử dụng 8 năm. Sở dĩ thuốc này hiếm và có giá thành cao như vậy bởi ngộ độc botulinum hiếm khi xảy ra nhưng đã xảy ra thì thường bệnh cảnh rất nặng, điều trị vô cùng phức tạp."Thuốc BAT nằm trong nhóm thuốc hiếm được gọi là "thuốc mồ côi".

 

Các công ty sản xuất thuốc giải độc này không có lãi, không muốn kinh doanh, chỉ số ít công ty sản xuất khi có chỉ thị của chính phủ, của nhà nước" - bác sĩ Nguyên chia sẻ chiều 1/9 sau khi nhận 2 lọ thuốc đầu tiên từ Thái Lan.

"Thái Lan có không quá 10 lọ và họ đã chuyển cho chúng ta 2 lọ qua đường hàng không (máy bay chở hàng) trong điều kiện rất khó khăn về mặt thủ tục.

 

Thùng đóng gói 2 lọ thuốc được WHO tài trợ đưa về từ Thái Lan

Các bác sĩ nhận thuốc đựng trong thùng rất to, nhưng bên trong chỉ chứa 2 lọ thuốc nhỏ. Thùng thuốc có ngăn bảo quản lạnh theo quy định giống như bảo quản vắc-xin hay các sinh phẩm y tế; có cách nhiệt, có nhiệt kế bên trong để kiểm soát, theo dõi nhiệt độ", BS Nguyên chia sẻ trong lần đầu tiên nhận thuốc.

10 lọ thuốc tới đây được tài trợ về Việt Nam sẽ được Bộ Y tế phối hợp với WHO để giải quyết thủ tục cần thiết. Số thuốc sẽ được giao cho Bệnh viện Bạch Mai làm đầu mối sau đó chuyển tới các đơn vị y tế khác đang điều trị cho các bệnh nhân vụ ngộ độc Pate Minh Chay như: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh Nhiệt đới TP HCM...

Theo Cục Quản Lý Thực Phẩm Và Dược Phẩm Hoa Kỳ, thuốc BAT là hỗn hợp các kháng thể được ký hiệu A, B, C, D, E, F, G điều trị đặc hiệu cho các dạng của chất độc botulinum tương ứng.

 

Thuốc hoạt động theo cơ chế cung cấp đáp ứng miễn dịch thụ động cho cơ thể, thông qua các kháng thể mà nó sở hữu. Sau khi được tiêm vào người, các kháng thể này sẽ liên kết chặt với botulinum tự do, khiến chúng không còn tương tác được với thụ thể của tế bào thần kinh trong cơ thể nạn nhân.

 

Cận cảnh hai lọ thuốc được đưa từ Thái Lan về Hà Nội hôm 29/8

Với cơ chế này, thuốc có tác dụng giảm đáng kể các di chứng thần kinh như: liệt, yếu các cơ, từ đó giảm nguy cơ diễn biến nặng phải thở máy. Tuy nhiên thuốc chỉ có tác dụng giải độc trong thời gian 3 ngày kể từ khi có dấu hiệu ngộ độc. Sau thời gian này, thuốc có giá trị hỗ trợ điều trị.

 

PGS.TS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho hay, thuốc BAT được chế phẩm từ huyết thanh ngựa (tiêm giải độc tố vào ngựa sau đó lấy huyết thanh ra để bào chế).

Dù là thuốc giải độc nhưng cũng có những tác dụng phụ. Liều dùng khác nhau phụ thuộc đối tượng (như người lớn/trẻ em (từ 1-17 tuổi) hay trẻ dưới 1 tuổi). Về hiệu quả của thuốc, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng thuốc giúp giảm thời gian nằm viện, điều trị, giảm tỉ lệ tử vong, giảm chi phí.

Botulinum là chất độc mạnh nhất thế giới. Chất độc tấn công vào hệ thần kinh, gây tổn thương nặng nề và di chứng kéo dài như liệt cơ, liệt hô hấp. Các ca bệnh này có quá trình điều trị phức tạp, kéo dài nhiều tháng và tốn kém, dễ biến chứng, tử vong.

Được biết, cả nước hiện có 15 bệnh nhân nhập viện điều trị do ngộ độc botulinum sau khi ăn Pate Minh Chay bao gồm ở Hà Nội, TP HCM, Khánh Hòa, Đồng Nai, Long An, Bình Dương, Quảng Nam.

 

Hơn 30 năm qua Việt Nam không ghi nhận ca ngộ độc botulinum nào, do đó không dự trữ huyết thanh cũng như thuốc giải độc. Các bệnh viện đã đề nghị Bộ Y tế nhập thuốc từ nước ngoài về điều trị.

Hai bệnh nhân ở Bệnh viện Bạch Mai sau khi được dùng thuốc giải độc botulinum sức khỏe có tiến triển. Người vợ còn liệt nhẹ ở họng, có thể tự ngồi, tự chăm sóc, nói rõ. Người chồng đã vận động nhẹ bàn chân và bàn tay dù vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở, không bị rối loạn cảm giác.

 

Những bệnh nhân khác ở Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM trong thời gian chờ thuốc được điều trị không đặc hiệu bằng các phương pháp thay huyết tương, bổ sung vitamin, thở máy, trị liệu vật lý. Thời gian thở máy của các bệnh nhân kéo dài, có thể tới hai tháng.

 

Ngày 29/8 Cục An toàn Thực phẩm, Bộ Y tế, cảnh báo khẩn cấp pate Minh Chay chứa vi khuẩn Clostridium botulinum type B, sinh độc tố botulinum, gây ngộ độc cho người tiêu dùng. Các bệnh nhân nhập viện có các triệu chứng điển hình như: mệt mỏi, sụp mí, yếu cơ, khó nói, khó thở, tay chân yếu dần...