Thử nghiệm vắc xin lao phòng COVID-19, cảnh báo người dân không tự ý tiêm chủng

Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19, Bộ Y tế đã giao cho Bệnh viện Phổi Trung ương kết hợp với Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương nghiên cứu đề xuất triển khai đánh giá hiệu quả của vắc xin lao BCG trong phòng, chống COVID-19.

 

Là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong nghiên cứu này, PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, việc nghiên cứu tác dụng của vắc xin lao (BCG) trong phòng chống COVID-19 xuất phát từ một số nghiên cứu quan sát cho rằng những nước có chính sách tiêm chủng bệnh lao phổ cập ít bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19.

PGS Nhung cho biết, dựa trên chỉ đạo của Bộ Y tế, Bệnh viện Phổi Trung ương có thảo luận, đề xuất hai hướng nghiên cứu.

Thứ nhất, Việt Nam tham gia nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng phối hợp với Pháp và Campuchia đánh giá vắc xin BCG có tác dụng phòng bệnh COVID-19 cho người có nguy cơ cao là nhân viên y tế hay không.

 

Theo hướng này, dự kiến Việt Nam có thể thu nhận 800 mẫu, Campuchia thu nhận 400 mẫu, tại Paris là 1.000 mẫu. Dự kiến trong ngày 20-21/4, Bệnh viện Phổi Trung ương báo cáo chính thức với Bộ Y tế về ý tưởng có thể cộng tác thử nghiệm lâm sàng quốc tế.

 

Hướng thứ hai mà PGS Nhung cho rằng có thể làm ngay, không tốn kém là nghiên cứu khảo sát trên 268 ca mắc tại Việt Nam.

 

“Chúng ta thử khảo sát xem mối liên quan giữa BCG với người mắc COVID-19, đồng thời, khảo sát cả những người tiếp xúc gần với người mắc COVID-19 thể hiện xem người mắc bệnh nặng hay nhẹ và trường hợp nặng có phải do không tiêm BCG không. Đây là một trong những khảo sát tôi nghĩ có thể làm nhanh cho kết quả ban đầu trước khi chúng ta làm thử nghiệm lâm sàng lớn hơn”, PGS Nhung cho biết thêm.

Mặt khác, PGS Nhung cho hay có thể khảo sát chỉ số miễn dịch không đặc hiệu, một số chỉ số đơn giản nhưng đòi hỏi kỹ thuật cao và tốn kém chi phí. Một cách khác là khảo sát chỉ số miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch tự nhiên của cơ thể người đã mắc xem để thấy sự khác nhau giữa các trường hợp nặng và người chỉ có triệu chứng nhẹ thoáng qua. Đồng thời, so sánh với nhóm tiếp xúc gần là F1 để thấy có liên quan gì với BCG để tiêm hay không. Giám đốc BV Phổi Trung ương đánh giá khảo sát này có thể làm nhanh cho kết quả ban đầu trước khi làm thử nghiệm lâm sàng lớn hơn.

 

Về thời gian nghiên cứu và đánh giá thử nghiệm, PGS Nhung tiết lộ, nghiên cứu hợp tác đa trung tâm đa quốc gia dự kiến sẽ theo dõi trong 9 tháng từ khi bắt đầu tiêm BCG và đánh giá sau 03, 06 và 09 tháng. Trong thời gian thử nghiệm này, nhân viên y tế làm việc như thường quy.

 

PGS Nhung cho biết trên thế giới hiện có hai nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng ở Hà Lan và Australia về tác dụng của vắc xin lao, tập trung vào đối tượng có nguy cơ cao nhất - những nhân viên y tế chăm sóc bệnh nhân COVID-19.

 

Hiện nay, các nghiên cứu này đang trong quá trình thu nhận các đối tượng tham gia. Pháp cũng dự kiến thu nhận khoảng 1.000 thầy thuốc tuyến đầu và một số đối tượng nguy cơ cao như người cao tuổi. Pháp đã đề nghị Việt Nam cùng cộng tác để có một nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm đa quốc gia, đánh giá tác dụng vicủa BCG trong phòng chống COVID-19.

 

 

Trước hết đánh giá này dựa trên giả thiết BCG có thể tác động đến một sức đề kháng miễn dịch bẩm sinh, không phải là đặc hiệu chống cúm hay COVID-19. Giả thiết đưa ra là vắc xin BCG có thể làm điều hòa hệ thống miễn dịch để cơ thể phản ứng với COVID-19 một cách vừa phải, đủ để bảo vệ chứ không phản ứng quá mức dẫn đến tình trạng nặng, gây diễn biến phức tạp điển hình là hiện tượng bão Cytokine.

Việt Nam đã ghi nhận hiện tượng này ở người bệnh COVID-19 đó là trường hợp của bệnh nhân 91 phi công người Anh.

 

 

Theo PGS Nhung, "chúng ta chưa hiểu về cách cơ thể phản ứng với COVID-19, có thể xảy ra hiện tượng bão Cytokine (là chất trung gian tế bào khi sản sinh ra tiêu diệt tác nhân xâm nhập vào cơ thể). Tức nếu tế bào này sản sinh vừa phải thì sẽ tiêu diệt kháng nguyên gây bệnh, nhưng nhiều quá sẽ tiêu diệt cả tế bào lành khiến tình trạng bệnh nặng hơn". Với trường hợp phi công người Anh vốn rất khỏe mạnh, sức khỏe tốt nhưng hiện tượng bão Cytokine làm tình trạng trầm trọng hơn, thậm chí nguy kịch.

 

PGS Nhung khẳng định, hiện nay chưa có bất kỳ chỉ định nào về tiêm BCG để phòng COVID-19 trên thế giới. BCG chỉ có tác dụng phòng, chống lao và chỉ tiêm cho trẻ sơ sinh hoặc dưới 1 tuổi.

 

Vắc xin lao không tiêm cho người lớn nguy cơ tác dụng phụ. "Tôi cho rằng, người dân đừng quá nôn nóng mà cần chờ các nhà khoa học thêm một thời gian nữa khi kết quả nghiên cứu đã được tiến hành làm sáng tỏ", PGS Nhung khuyến cáo.

 

 

Hà Ly (t/h)