Thói quen ăn uống sai lầm này là nguồn gốc của mọi bệnh tật, rất nhiều người Việt đang mắc

 

Phát biểu trong Hội thảo phòng chống bệnh không lây nhiễm lần thứ VIII, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam khẳng định: Với con số khoảng 40 triệu ca tử vong mỗi năm (vẫn tiếp tục tăng) khiến bệnh không lây nhiễm trở thành nhóm bệnh có lượng người tử vong cao nhất thế giới. Theo thống kê ở việt Nam, cứ 10 người tử vong thì 7 người là do mắc bệnh không lây nhiễm. Con số này chiếm khoảng 73%; trong số đó 40% người tử vong trước 70 tuổi; khoảng 12,5 triệu người mắc bệnh tăng huyết áp; 3,5 triệu người bị bệnh tiểu đường; 2 triệu người mắc bệnh tim, phổi mạn tính và gần 126.000 ca mắc mới ung thư.

 

 

Không những gây tử vong, nhóm bệnh không lây nhiễm còn dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như rối loạn tâm thần, trầm cảm, tàn phế… ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống người bệnh. Dù nguy hiểm là thế, nhưng đa số người Việt vẫn chưa có ý thức phòng chữa bệnh. Số người béo phì ngày càng tăng do không có chế độ ăn uống lành mạnh, đúng cách, 77% dân số uống rượu và 45% nam giới vẫn có thói quen hút thuốc lá. Đặc biệt, người Việt còn có thói quen ăn vô cùng mặn. Cụ thể, người dân Việt Nam sử dụng muối cao gấp đôi so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (9,4gram/ ngày). Chính thói quen ăn uống sai lầm này khiến tỷ lệ mắc tiểu đường, ung thư, huyết áp, tâm thần… ngày càng gia tăng.

 

Theo WHO, 80% bệnh tim mạch giai đoạn đầu, đột quỵ và bệnh tiểu đường tuýp 2 cùng trên 40% bệnh ung thư các loại có thể phòng ngừa được thông qua ăn uống hợp lý, hoạt động thể lực đều đặn và không hút thuốc lá.

 

 

Chia sẻ về vấn đề “nổi cộm” này, PGS Tạ Văn Bình – Nguyên Giám đốc Bệnh viện Nội tiết trung ương khẳng định: Thời đại kinh tế phát triển, đời sống nâng cao khiến nhiều người lầm tưởng cứ ăn sung sướng là hành phúc, ăn uống đầy đỷ là thịnh vượng.

 

Thực tế là, người Việt ngày càng ăn nhiều đạm ít rau. Trong những bữa cơm, các món rau xanh, củ quả dần thay thế cho những đĩa tôm thịt, những món ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhanh… Lượng tiêu thụ thịt của người việt tăng lên 6 lần trong 30 năm qua, trong khi lượng rau xanh chỉ bằng ½ mức khuyến nghị. Thông tin từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, hiện nay người Việt chúng ta chỉ ăn khoảng 200 gram rau xanh một ngày, số lượng này giảm rất nhiều khi so với hàng chục năm trước đây và chỉ đạt một nửa so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Ngoài ra, hơn một nửa dân số trưởng thành ở nước ta có chế độ ăn thiếu rau và trái cây so với khuyến cáo, còn trẻ em lượng rau tiêu thụ còn thấp hơn.

 

 

Chế độ ăn uống không cân đối nhiều mỡ thịt ít rau xanh, ít chất xơ, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, đồ uống có cồn và ga… khiến tỉ lệ mắc bệnh ung thư và đường tiêu hóa tăng. Các bệnh thường gặp bao gồm: rối loạn tiêu hóa, viêm loét dạ dày, táo bón, tiêu chảy, trực tràng, tá tràng… đặc biệt là ung thư. Theo ước tính của Tổ chức Ung thư toàn cầu (GLOBOCAN), năm 2018 ở Việt Nam có hơn 14.000 trường hợp mắc mới ung thư đại trực tràng cùng hơn 7.000 trường hợp tử vong vì căn bệnh đáng sợ này. Nguyên nhân hàng đầu cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh chính là chế độ ăn nhiều mỡ và thịt đỏ nhưng lại nghèo nàn rau quả, trái cây và chất xơ, uống nhiều rượu, nghiện hút thuốc lá…

 

Sau ung thư gan và ung thư phổi, ung thư dạ dày góp mặt vào Top 3 những căn bệnh ung thư phổ biến ở Việt Nam. Theo thống kê cụ thể, mỗi năm 17.500 ca mắc mới ung thư dạ dày ở Việt Nam với tỷ lệ tử vong lên đến 86%. Nếu phát hiện ở giai đoạn sau, tỷ lệ tử vong của ung thư dạ dày thậm chí còn tăng lên 90%, chưa kể việc điều trị còn vô cùng khó khăn. Trong số những nguyên nhân hàng đầu gia tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày, ngoài vi khuẩn HP và yếu tố di truyền thì chế độ ăn uống kém lành mạnh, hút thuốc lá cùng căng thẳng, lo âu kéo dài cũng có thể khiến chúng ta mắc bệnh.

 

Để tránh tình trạng “cái miệng làm hại cái thân” cũng như sau khi đã xác định rõ các yếu tố nguyên nhân gây ra các bệnh về tiêu hóa, huyết áp, ung thư… người Việt chúng ta cần sửa đổi ngay chế độ ăn uống của mình ngay từ hôm nay nếu muốn tránh nguy cơ bệnh tật và duy trì một cuộc sống khỏe mạnh. Xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh với 14 g chất xơ cho mỗi 1.000 kcal khẩu phần (theo Tổ chức Lương nông thế giới); đối với người Việt, lượng chất xơ khuyến nghị tối thiểu trong một ngày sẽ là 18-20g – tức là khoảng 300g rau và 100g quả chín.

 

 

Chắc hẳn nhiều người từng nghe câu: “Bữa sáng ăn cho mình, Bữa trưa ăn cho bạn bè, Bữa tối ăn cho kẻ thù”. Theo PGS Tạ Văn Bình, ăn sáng là bữa ăn quan trọng nhất, hiệu quả tương đương với việc bạn uống thuốc bổ. Do đó, bữa sáng cần phải có những loại thức ăn bổ dưỡng nhất, chắc chắn phải có rau và trái cây. Nếu ăn sáng không tốt, có muốn bì lại vào bữa trưa và bữa tối bao nhiều cũng không đủ, thậm chí còn có thể gây hại sức khỏe.

 

Ngoài ra, buổi sáng là thời điểm dạ dày hoạt động tích cực nhất. Cho dù có ăn sáng hay không, dạ dày vẫn tiết enzim để tiêu hóa thức ăn. Sau một đêm dài nghỉ ngơi, cơ thể chúng ta thường thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng nhất vào buổi sáng. Ăn sáng chính là cách tốt nhất để bổ sung năng lượng đã mất cũng như cung cấp các chất cần thiết cho cơ thể trong ngày, chuẩn bị sẵn sàng cho ngày mới. Ăn sáng đầy đủ, chất lượng cũng là cách kiểm soát trọng lượng cơ thể hiệu quả nhất; trong khi buổi tối lại hoàn toàn ngược lại.

 

Bên cạnh đó, ngoài việc bỏ thói quen ăn uống vô độ, người Việt cũng nên tránh xa chế độ ngủ nghỉ khác thường. Ngày nay, giới trẻ ngày càng thức khuya, dậy muộn khiến đồng hồ sinh học thay đổi và bị rối loạn, về lâu dài có thể gây ra các bệnh về tim mạch và ung thư. Bởi vậy, người Việt đặc biệt là thanh thiếu niên nên rèn thói quen ngủ sớm dậy sớm, đừng quên việc uống nước đầy đủ mỗi ngày. Bác sĩ Bình khẳng định, nước cũng chính là nguồn sống, đừng để đến khi thiếu hụt mới vội vã đi bồi đắp. Ngoài uống nước lọc, chúng ta có thể uống trà, uống các loại nước lành mạnh khác nhưng đảm bảo đủ 2,5 lít nước mỗi ngày. PGS Bình khuyến cáo: “Để sống khỏe mạnh, hãy nhớ những điều quan trọng: Ăn 3 bữa, ngủ đủ 8 tiếng một ngày; mỗi ngày kiên trì dành khoảng nửa giờ để tập thể dục”.

 

 

Xem thêm: UNICEF cảnh báo trẻ em Đông Nam Á suy dinh dưỡng vì mỳ ăn liền: Nên ăn thế nào cho đúng?

 

Thùy Nguyễn (t/h)