Sốt xuất huyết biến chứng nguy kịch vì bệnh nhân tự uống thuốc hạ sốt tại nhà

 

Chị P.T.N. (36 tuổi, ngụ tại Q.2, TP.HCM) vừa trở về nhà sau thời gian điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện quận 2. Tới bây giờ, chị vẫn không khỏi bàng hoàng vì không ngờ chỉ bị sốt thôi mà nghiêm trọng tới như vậy.

Hồi cuối tháng 10 vừa qua, chị bị sốt kết xét nghiệm máu xác định sốt xuất huyết nhưng nhẹ nên bác sĩ cho phép điều trị ngoại trú. Sau 10 ngày, chị N. hồi phục.

Ngày 9/12 vừa qua, chị bị sốt lần thứ hai, lần này sốt cao liên tiếp nhiều ngày không hạ, chị chủ quan nghĩ bệnh sẽ nhẹ như lần trước. Chị tự mua thuốc hạ sốt về uống 4 tiếng một liều, nào ngờ sốt mãi không hạ. Đến ngày thứ 6, chị bị mệt mỏi vật vã, ớn lạnh nên mua thêm thuốc cảm và kháng sinh về uống. Tới khi không chịu được nữa chị mới chịu vào viện và được chẩn đoán sốt xuất huyết.

 

Lúc này chỉ số tiểu cầu của bệnh nhân đã chỉ còn 49.000 (mức tối thiểu của người bình thường là 150.000). Bác sĩ chỉ định nhập viện khẩn cấp, theo dõi sốt xuất huyết biến chứng xuất huyết não
Bệnh nhân cho biết hoàn toàn không nghĩ tới việc mắc sốt xuất huyết nên vẫn đánh răng và cố đi lại, lên xuống cầu thang. Do vậy, chị bị chảy máu chân răng, rất may đã cầm máu được.

Bác sĩ Võ Thanh Hùng, Trưởng khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Quận 2, cho biết, những yếu tố khiến bệnh nhân này trở nặng là do chủ quan, không biết bản thân đã mắc sốt xuất huyết, không uống đủ nước khiến máu cô đặc, tiểu cầu giảm rất thấp.

 

Sốt xuất huyết tùy cơ địa mỗi người tiểu cầu sẽ sụt giảm tùy mức độ. Lúc này nếu bệnh nhân không nghỉ ngơi mà vẫn cố đi lại, làm việc nhà rất dễ bị chảy máu do té ngã vì chóng mặt. Tiểu cầu giảm, chỉ nên súc miệng bằng nước muối, bệnh nhân lại không biết mà vẫn đánh răng. Chỉ cần trầy xước nhẹ ở nướu răng cũng có thể gây chảy máu khó cầm, rất nguy hiểm.

Đối với trường hợp này, bệnh nhân còn tự ý dùng rất nhiều thuốc hạ sốt, thuốc cảm, kháng sinh… gây hại cho gan, thận.

 

Theo Cục trưởng Y tế dự phòng Trần Đắc Phu, ở giai đoạn đầu của sốt xuất huyết, người bệnh chỉ có biểu hiện sốt nên dễ nhầm với sốt virus. Do đó, khi có biểu hiện sốt cao không hạ, người dân phải đến bệnh viện để khám, làm test nhanh để phát hiện có phải mắc sốt xuất huyết hay không.
Trong phác đồ điều trị sốt xuất huyết, chỉ nên dùng paracetamol để hạ sốt. Tổng liều không quá 60mg/kg cân nặng/24h, đối với trẻ em dùng liều 10-15mg/kg. Uống 4 - 6 tiếng/ lần nhưng không nên uống quá 4-6 viên/ngày.

Bởi đặc điểm của sốt xuất huyết là không thể hạ sốt nhanh nên rất nhiều người sốt ruột khi paracetamol hạ sốt không sâu, tái sốt nhanh liền vội vàng tìm thuốc chứa aspirin hoặc ibuprofen thay thế.

Các chuyên gia cảnh báo, hai loại thuốc hạ sốt aspirin và ibuprofen không tốt cho bệnh nhân sốt xuất huyết bởi chúng có tác dụng ngăn sự tập kết tiểu cầu, chống đông máu khiến bệnh nhân tăng nguy cơ chảy máu. Aspirin còn có tác dụng phụ gây loét dạ dày tá tràng và có thể gây xuất huyết dạ dày, ói ra máu.

 

Nếu bệnh nhân không biết mình mắc sốt xuất huyết mà uống aspirin hay ibuprofen có thể làm tăng tình trạng xuất huyết dưới da, chảy máu răng, chảy máu cam thậm chi nôn ói ra máu, chảy máu ồ ạt.

Với paracetamol tuy lành tính nhưng bệnh nhân thường dễ lạm dụng dẫn tới tình trạng ngộ độc. Theo PGS Phạm Duệ, nguyên Giám đốc Trung tâm Chống độc, BV Bạch Mai, khi uống quá liều, paracetamol sẽ tạo ra các chất độc, phá hủy tế bào gan dẫn đến nhiễm độc gan. Hậu quả có thể là suy gan cấp tính, rối loạn đông máu, xuất huyết nhiều nơi, hôn mê gan và thậm chí tử vong. Đặc biệt, trên các bệnh nhân có sẵn bệnh lý ở gan như viêm gan, xơ gan... nguy cơ nhiễm độc gan càng cao và tình trạng càng nghiêm trọng.

 

Các chuyên gia khuyến cáo, bệnh nhân sốt xuất huyết thường sốt cao liên tục từ 2 -7 ngày. Trong đó, 3 ngày đầu thường không nguy hiểm tính mạng ngoại trừ những trường hợp mắc bệnh mãn tính kèm theo hay phụ nữ có thai, trẻ em.

Với những trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể yêu cầu điều trị tại nhà vái tái khám sau ngày sốt thứ 4. Đây cũng là giai đoạn nguy hiểm của bệnh, dễ xảy ra các biến chứng nguy hiểm như: trụy mạch, sốc, chảy máu nội tạng, xuất huyết não... nguy cơ tử vong rất cao.

 

 

 

Hà Ly (t/h)