Rằm tháng 7 có nên đốt vàng mã không?

Vàng mã (tiền âm phủ, tiền vàng mã, tiền địa phủ) là loại giấy được trang trí gần giống giấy bạc thật, được dùng trong các lễ cúng ma chay, đám giỗ, lễ tết, Rằm tháng 7. Người dương thế quan niệm "trần sao âm vậy", chính vì thế những người cõi âm cũng giống như cõi dương cần được ăn uống và tiêu pha.

 

Theo Wiki, tục đốt vàng mã có nguồn gốc từ Trung Quốc, xuất hiện trong đám tang của người xưa. Sau này, tục vàng mã du nhập vào Việt Nam, ảnh hưởng sâu sắc từ vua chúa cho đến thứ dân. Sự kiện đốt vàng mã lớn nhất Việt Nam là vào đầu thế kỷ 20 trong đám tang của Vua Khải Định (mất ngày 25/11/1925). Khi đó, triều đình Huế đã làm nguyên cả ngôi điện Kiến Trung bằng giấy thật lớn và nhiều loại đồ dùng của vua như ngự liễn, long xa, tàn kiệu... để đốt theo vua.

 

Ngày nay, người Việt vẫn duy trì tục đốt vàng mã trong các ngày lễ, nhiều nhất là vào ngày Rằm tháng 7 âm lịch. Người Việt có tục cúng cô hồn (xá tội vong nhân) với ý nghĩa tưởng nhớ, cầu siêu cho các vòng hôn đói khổ, lang thang, không nơi nương tựa.

 

Với quan niệm "trần sao, âm vậy", trong dịp này, người dân chuẩn bị đồ cúng tươm tất, chuẩn bị nhiều vàng mã để để "gửi" cho người âm thông qua hình thức "hóa vàng".

 

Theo chuyên gia, tục đốt vàng mã đang bị biến tướng rất nhiều

 

Ngày trước, vàng mã sẽ do gia đình tự cắt để thể hiện lòng thành kính và theo tâm nguyện của người sống. Song nhiều năm nay, tập tục đốt vàng mã bị biến tiếng, người dương thế mua nhiều đồ vàng mã như nhà lầu, xe hơi, đồ gia dụng, điện thoại thông minh... bằng giấy để đốt cho người âm. Nhiều người tin rằng, đốt vàng mã  là cách họ báo hiếu người đã khuất và tự vào vì đã lo được tất, đầy đủ cho người đã khuất.

 

Vậy, Rằm tháng 7 có nên đốt vàng mã không? Từ trước đến nay, chưa có điều lệ, quy định nào cấm đốt vàng mã. Đốt vàng mã là tín ngưỡng của người Việt từ ngàn đời nay. Song theo Tiến sĩ Vũ Thế Khanh - Tổng giám đốc Liên hiệp Khoa học công nghệ tin học ứng dụng UIA cho rằng, đây là quan niệm sai lầm.

 

Theo Tiến sĩ Vũ Thế Khanh, cúng cho người khuất dù đồ thật hay đồ tượng trưng thì cũng không thể nhận được mà chủ yếu là thế hiện được tấm lòng thành của người còn sống. Đương nhiên, việc cúng đồ mã nhiều không những gây lãng phí mà còn ảnh hưởng xấu đến môi trường.

 

Chuyên gia cũng cho rằng, không nên đổ xô đi mua vàng mã về đốt. Điều này đi ngược với truyền thống, văn hóa hướng về tổ tiên, trân trọng chính những người đang sống quanh mình. Vì vậy, các gia đình chỉ đốt tiền vàng một cách văn minh, phù hợp với phong tục, tập quán. Cũng theo ông Khanh, trong dịp Rằm tháng 7 và lễ Vu Lan tại các tư gia, gia đình có thể thắp hương, làm mâm cúng cầu nguyện cho người đã khuất.

 

Cúng cô hồn ở các nơi công cộng nên sắm sửa đồ chay tịnh. Không nên đốt vàng mã, không cúng tiền giả, không cúng đồ sát sinh, các đồ tanh hôi.

 

Thực hiện các lễ cúng tâm linh, tụng kinh sám hối, tụng kinh Vu lan báo hiếu cho linh hồn cha mẹ tổ tiên được xóa bỏ nghiệp chướng tham sân si, phiền não trở về cảnh giới an lạc. Ngoài ra, nên tích đức, làm việc thiện, khởi niệm từ bi với mọi chúng sinh và hồi hướng công đức cho ông bà tổ tiên.

 

 

Vài năm gần đây, tục đốt vàng mã bị biến tướng rất nhiều. Nhiều gia đình tốn vài trăm đến vài triệu đồng để mua vàng mã về đốt "cho các cụ" thể hiện lòng thành kính, hiếu đạo. Thế nhưng, theo các chuyên gia, sư thầy thì đốt vàng mã tràn lan không phải là cách thể hiện hiếu đạo.

 

 

Sư thầy Thích Minh Tường - Trụ trì chùa Kim Quy (huyện Đông Anh, Hà Nội), theo quan niệm truyền thống Phật giáo, Rằm tháng 7 là ngày Lễ Vu lan nhằm thế hiện sự biết ơn, hiếu kính của con cái với cha mẹ. Còn trong tâm thức văn hóa dân gian, Rằm tháng 7 (âm lịch) là ngày xá tội vong nhân. Đây là ngày để báo hiếu cha mẹ, tưởng nhớ tổ tiên, bố thí chúng sinh, là nét đẹp văn hóa của người Việt nghìn đời nay. Nhưng phong tục đang bị biến tướng, hiểu sai về ý nghĩa dẫn đến mê tín dị đoan, mua nhiều vàng hương một cách lãng phí.

 

Cũng theo sư thầy Thích Minh Tường, để chọn vẹn phần phúc mà mình tạo dựng, thay vì bỏ tiền ra mua vàng mã về đốt thì nên dùng số tiền đó cho việc phóng sinh, giúp đỡ người nghèo khó. Đó là những việc làm thiết thực.

 

Cũng nêu quan điểm về việc đốt vàng mã của người Việt, bà Nguyễn Võ Uyên Mi - giảng viên phong thủy TP Hồ Chí Minh cho rằng: "Đốt vàng mã mà phong tục của người Việt. Tờ vàng mã in các bài kim văn siêu độ cho vong linh. Song việc sử dụng loại giấy tiền mô phòng tiền tệ hiện đại và các vật dụng công nghệ đã làm mất đi phần nào ý nghĩa tâm linh của việc đốt vàng mã ban đầu".

 

Nên đốt vàng mã vừa phải và nên chọn loại vàng mã có kinh văn siêu độ vong linh

 

Theo bà Mi, Rằm tháng 7, các gia đình nên mua số lượng vàng mã vừa đủ, nên ưu tiên loại có kinh văn siêu độ vong linh. Việc đốt vàng mã quan trọng nhất là thể hiện lòng thành kính. Vì thế, việc đốt vàng mã chỉ cần vừa đủ, tránh mua quá nhiều gây lãnh phí.

 

Về cách đốt vàng mã, theo bà Mi: "Khi đốt nên chậm rãi, từ tốn, vừa đốt vừa gọi tên người đã mất. Không được đốt nhanh một lần bằng việc gom tất cả cho vào lửa và bỏ đấy. Hành động này là hấp tấp, không thành tâm".

 

Thêm nữa, vật đốt cho ai thì ghi rõ họ tên, không dùng từ "chết" mà dùng từ "đại nạn" vào năm nào. Khi đốt, gia chủ cũng không được dùng "cây khấn" vào tiền đang đốt sẽ nát phần tro. Đặc biệt, gia chủ càng không nên dùng nước dội thẳng để dập lửa khi chưa tàn hết.

 

Về giờ cúng và thực hiện đốt vàng mã, theo bà Mi, các gia đình nên cúng trước 11h30 trưa 15/7 âm lịch. Tốt nhất nên chọn giờ cúng hợp với tuổi của gia chủ bằng giệc sử dụng thẻ để cúng vào các giờ Hỏa phong đình.

 

Song trong cuộc sống tất bật như hiện nay, gia chủ cũng có thể cũng vào các khung giờ khác nhưng đừng để qua 11h30 tối 15 âm lịch, Không nên cúng Rằm tháng 7 qua ngày khác nghĩa là từ đêm trước sang canh của ngày hôm sau.