Nhận biết tăng huyết áp thai kỳ, đề phòng những biến chứng nguy hiểm

Tăng huyết áp thai kỳ, còn được gọi là tăng huyết áp do mang thai (PIH) là một trong số những bệnh lý rất thường gặp ở phụ nữ mang thai.

 

Để xác định một phụ nữ đang mang thai có phải đang mắc chứng tăng huyết áp thai kỳ hay không, bác sĩ dựa vào trị số huyết áp tâm thu (HATT) ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) ≥ 90 mmHg. Tăng huyết áp thai kỳ có thể được phân loại thành mức độ nhẹ (140-159/90-109 mmHg) hoặc nặng (≥ 160/110 mmHg).

Tăng huyết áp thai kỳ gồm các thể lâm sàng. Tăng huyết áp mạn tính thường xuất hiện trước thai kỳ hoặc trước tuần 20 của thai kỳ và kéo dài hơn 42 ngày sau khi sinh.

 

Tăng huyết áp thai kỳ xuất hiện sau tuần 20 của thai kỳ và thường hồi phục trong vòng 42 ngày sau sinh. Tiền sản giật cũng là một thể lâm sàng của tăng huyết áp thai kỳ, khi đó huyết áp với tiểu đạm ý nghĩa [> 0,3 g/24 giờ hoặc tỉ số albumin:creatinin niệu (ACR) ≥ 30 mg/mmol].

Thể lâm sàng thứ ba là tăng huyết áp mạn tính cộng với tăng huyết áp thai kỳ kèm tiểu đạm. Ngoài ra còn có tăng huyết áp không phân loại được trước sinh để chỉ khi huyết áp được đo lần đầu sau tuần 20 của thai kỳ và tăng huyết áp được chẩn đoán xác định; sản phụ cần được đánh giá lại sau 42 ngày hậu sản.

Tăng huyết áp thai kỳ gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, thậm chí có trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng bất thường. Triệu chứng sớm nhất do tăng huyết áp thai kỳ là phù (sưng). Thai phụ cảm thấy vùng da mềm, ấn lõm, có thể phù toàn thân, nằm nghỉ không hết hoặc phù nhẹ ở chân, mắt cá, khi nằm nghỉ hoặc gác chân lên cao thì phù giảm rõ.

 

Các biểu hiện khác như tăng cân đột ngột, thay đổi thị giác như mờ hoặc nhìn đôi, có cảm giác buồn nôn ói mửa, đau bụng bên phải hoặc đau quanh dạ dày không rõ nguyên nhân, thói quen tiểu tiện thay đổi chỉ đi một lượng nhỏ. Khi huyết áp tâm trương dao động từ 90 - 110 mmHg kèm theo dấu hiệu đạm trong nước tiểu (xét nghiệm ở mức 0,3g/L) thì được gọi là tiền sản giật nhẹ; các chỉ số xét nghiệm chức năng gan hoặc thận thay đổi. 

Tiền sản giật là một mối nguy hiểm tiềm ẩn đe dọa bà bầu thường xảy ra ở tuần thai thứu 20. Tiền sản giật có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé như làm tăng nguy cơ sinh non hay trẻ sinh thiếu cân.

Cao huyết áp là một trong những yếu tô nguy cơ gây ra bệnh tiền sản giật. Ngoài ra, phụ nữ có các đặc điểm: mắc bệnh thận mạn, bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống hoặc hội chứng kháng phospholipid, bệnh đái tháo đường type 1 hoặc type 2... đều có nguy cơ cao mắc tiền sản giật.

 

Nguy cơ tiền sản giật thấp hơn với những phụ nữ mang thai lần đầu, người mang thai trên 40 tuổi hoặc khoảng cách giữa hai lần mang thai hơn 10 năm. Người trong gia đình có tiền sử tiền sản giật hoặc đa thai cũng cần thông báo với bác sĩ.

Sau khi thăm bác sĩ sẽ quyết định người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao hay trung bình tiền sản giật. Với những người này thường được tư vấn sử dụng aspirin 100-150 mg mỗi ngày từ tuần 12 đến đến tuần 36-37. Bác sĩ khuyến cáo bổ sung canxi (1,5-2 g/ngày đường uống) để phòng ngừa tiền sản giật ở phụ nữ với chế độ ăn nhập ít canxi (< 600 mg/ngày) tại lần khám tiền sản đầu tiên.

 

Cao huyết áp khi mang thai có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm khác như: nhau bong non, tai biến mạch máu não, suy tạng. Thai nhi trong bụng cũng chịu ảnh hưởng khi cơ thể mẹ bị tăng huyết áp trong quá trình mang thai. Huyết áp cao khiến tình trạng máu nuôi kém, thai nhi có thể bị nhẹ cân hay suy dinh dưỡng. Nguy hiểm nhất là tình trạng sinh non, chết lưu buộc bác sĩ phải cho em bé chào đời sớm để giảm bệnh lý huyết áp cho mẹ.

Việc điều trị tăng huyết áp do mang thai còn tùy thuộc vào tình trạng của bà bầu để quyết định có dùng thuốc hay không. Phương pháp điều trị không dùng thuốc bao gồm thay đổi chế độ ăn uống, tập thể dục thường xuyên. Điều trị bằng cách dùng thuốc nhằm giảm nhẹ nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe bà mẹ và thai nhi. Việc sử dụng loại thuốc nào an toàn cho cả mẹ và bé sẽ do bác sĩ chỉ định.

Cao huyết áp ở bà bầu thường dễ bị bỏ qua vì các triệu chứng không thực sự rõ ràng. Nếu không được phát hiện sớm, huyết áp cao có thể đe dọa đến cả mẹ và bé.

 

Cách duy nhất để phòng ngừa tăng huyết áp do mang thai đó là thường xuyên kiểm soát huyết áp. Ngay từ khi trước và mới mang thai, các bà bầu chủ động thông báo về tình trạng sức khỏe cho bác sĩ để chủ động đo huyết áp. Các chị em nên tránh việc có bầu khi tuổi đời còn quá trẻ hoặc đã quá lớn tuổi. Người mắc các bệnh mạn tính cần được thăm khám sức khỏe định kỳ khi mang thai.

 

 

 

Hà Ly (t/h)