Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý và hình tượng những người phụ nữ qua các ca khúc bất hủ

 

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý sinh năm 1925, quê ở Nghệ An. Ông được thừa hưởng tài năng nghệ thuật từ thân phụ, sau đó được gửi gắm vào học ở trường Quốc học Vinh, dưới sự hướng dẫn của một giáo viên người Pháp, dạy cho những bài hát của Tino Rossi đang thịnh hành thời đó. Bên cạnh đó, trong thời gian tham gia hoạt động hướng đạo, ông được một cha cố người Tây Ban Nha cho vào dàn nhạc nhà thờ hát thánh ca. Cậu bé được đào tạo nhạc lý cơ bản và nhất là nâng cao trình độ hòa thanh, hát bè. Tiếp thu những kiến thức đã học được, năm 19 tuổi, chàng trai trẻ Nguyễn Văn Tý đã có thể tư kiếm sống bởi những lần đi hát ở phòng trà của thành Vinh.

 

Năm 1945, Nguyễn Văn Tý tham gia phong trào Việt Minh, sáng lập và xây dựng đoàn kịch thơ, kịch nói của Thanh niên Cứu quốc Nghệ An. Năm 1950, trong một chuyến đến thăm nhà bạn, chàng nhạc sĩ trẻ đã đem lòng cảm mến cô em gái của bạn. Ca khúc "Dư âm" vì đó mà hình thành, tuy nhiên, mối tình này không thành khiến ông ôm mãi niềm day dứt.

Vào cuối năm 1957, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cùng với nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước, Văn Cao được chỉ định thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Và trong thời gian đó, những tác phẩm ra như: "Chim hót trên đồng đay" (1963), "Dòng nước quê hương" (1963), "Tiễn anh lên đường" (1964), "Múa hát mừng chiến công" (1966)...Công chúng yêu mến ông nhất qua những bài hát: "Dư âm", "Dáng đứng Bến Tre", "Người đi xây hồ kẻ gỗ", "Cô nuôi dạy trẻ”.

Như bao nghệ sĩ yêu cái đẹp, thích sự lãng mạn và bay bổng, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý luôn biết trân trọng những người phụ nữ, đưa họ vào các bài hát. 

 

Mối tình thuở đầu không thành để lại trong trái tim chàng nhạc sĩ đa cảm nỗi u sầu khôn nguôi. Hình ảnh người thiếu nữ 16 tuổi, trong mộng của Nguyễn Văn Tý nhẹ nhàng và lãng mạn, thể hiện qua ca từ : “Đêm qua mơ dáng em đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ/Không gian trầm lắng như âu yếm ru ai trong giấc mơ/Mái tóc nhẹ rung, trăng vờn làn gió/Yêu ai anh nắn cung đàn đầy vơi đôi mắt xa vời”… Và rồi, tất cả là chút dư âm, hoài niệm.

Đâu chỉ ủy mị với mối tình riêng, ta có thể nhìn thấy hình tượng người con gái anh hùng, bất khuất qua tác phẩm “Dáng đứng Bến Tre” nhưng cũng rất nữ tính: “năm xưa đi trong đạn lửa, đi như nước lũ tràn về,... Nhớ tóc ai dài, còn mang dáng đứng Bến Tre...”. Hình tượng người con gái đó là đại diện cho người phụ nữ có sức sống mãnh liệt, tinh thần bất khuất, lòng quả cảm cho sự trường tồn vĩnh cửu và tương lai rạng ngời của đất nước.

Tình mẫu tử thiêng liêng- Mẹ yêu con

Rồi như tình cảm thiêng liêng về tình mẫu tử cũng đươc nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý khai thác. Ít ai biết rằng, ca khúc “Mẹ yêu con” chính là bài hát ông dành tặng cho người vợ của mình, bà Bạch Lệ- em gái của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. Bài hát mang trọn âm hưởng của dân ca Bắc Bộ, là nỗi niềm của mẹ hằng mong mỏi cho con lớn lên từng phút, từng giờ,... “Mẹ thương con có hay chăng, thương từ khi thai nghén trong lòng,... Mấy nắng sớm rồi mưa chiều, chín tháng so chín năm...”.

 

Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa

Những ca khúc viết về phụ nữ, mỗi bài là một khía cạnh nhưng tất cả đều chung một mục đích là làm nổi bật lên phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại mới: anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Có lần, nhạc sĩ kể: “Tỉnh Hà Bắc họ mời tôi đi sáng tác. Tôi về đó mới biết có những vùng giặc Mỹ ném bom ác liệt, bộ đội chiến đấu suốt ngày, áo quần rách bươm không có mà mặc. Các mẹ phải tổ chức vá, xong cái nào, mặc cái đó, ra công sự đánh tiếp”.

Từ đó mà ông viết nên “Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa” , tấm áo vô giá nhưng đong đầy yêu thương, đồng hành cùng người chiến sĩ trên khắp các nẻo đường chiến trận. Hình ảnh những bà mẹ Việt Nam anh hung ngồi thức thâu đem, se từng sợi chỉ, luồn từng đường kim được thể hiện: “chúng con ra đi đã mấy chiến trường” vẫn “mang theo cả tình thương của mẹ”. Hay “Bài ca phụ nữ Việt Nam” đã tôn vinh hình tượng anh hung, dũng cảm của người phụ nữ từ ngàn đời xưa,... Bên cạnh đó, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cũng là người tiên phong trong các sáng tác về “ngành” như: “Người chăn nuôi giỏi” đến “Em đi làm tín dụng”, “Cô nuôi dạy trẻ”, “Tiễn anh lên đường”, “Tiếng hát Dôi-a”, “Nữ du kích anh hùng của Liên Xô”.

 

Năm 2000, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cho các tác phẩm: “Mẹ yêu con”, “Vượt trùng dương”, “Bài ca năm tấn”, “Tấm áo chiến sỹ mẹ vá năm xưa”, “Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh”, “Dáng đứng Bến Tre”. Để lại cho đời hàng ngàn ca khúc có gía trị nhưng tuổi già sao cưỡng lại quy luật của tự nhiên. Nhạc sĩ sau thời gian chống chọi với các căn bệnh cao huyết áp, tim mạch,… đã từ trần vào lúc 17 giờ 15 ngày 26/12 tại nhà riêng ở TP.HCM. Sự ra đi của ông là nỗi tiếc thương vô hạn trong làng âm nhạc Việt Nam.

 

[presscloud]https://media.baosuckhoecongdong.vn/mediav2/upload/video/2019/12/27/Mẹ yêu con-NSND Thu Hiền_27122019121224.mp4[/presscloud]