Nguy cơ trắng tay, lâm cảnh nợ nần của người nông dân trồng dưa

Từ nhiều năm qua, những nông dân ở tỉnh Bình Định, Quảng Ngãi, Phú Yên thường tìm tới tỉnh Gia Lai để thuê đất trồng dưa hấu. Tuy nhiên, khác với mọi năm, năm nay dưa hấu vụ Tết đã bắt đầu đến kỳ thu hoạch nhưng hàng ngàn tấn dưa vẫn đang nằm phơi nắng ngoài ruộng vì không có thương lái tới thu mua.

Cách đây hơn 3 tháng, vợ chồng bà Tô Thị Hiệp (42 tuổi) từ tỉnh Bình Định đến xã Ia Lâu, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai thuê 3,1 ha đất để trồng dưa hấu. Chưa tính công của 2 vợ chồng, chỉ riêng tiền thuê đất, phân bón, giống và thuê nhân công đã ngót nghét 250 triệu đồng. Sau bao vất vả, đến nay vườn dưa hấu đã đến kỳ thu hoạch thì không có người tới hỏi mua. "Năm ngoái đến giờ là thương lái tranh nhau hỏi mua dưa hấu, người gánh dưa thuê kéo về nườm nượp. Vậy mà nay chờ mãi vẫn không thấy ai tới hỏi mua" - bà Hiệp kể trong khi lúc nào cũng cầm điện thoại chờ thương lái gọi hỏi mua dưa nhưng chẳng có tiếng chuông reo.

Ruộng dưa của ông Nguyễn Văn Tân đã tới kỳ thu hoạch nhưng không có thương lái tới thu mua

Nguyên nhân thương lái đưa ra là do các cửa khẩu xuất dưa hấu sang Trung Quốc bị ùn ứ nên không dám thu mua. Thấy bà Trần Thị Tuyết Nhung - thương lái từ Bình Định tới xã Ia Lâu, huyện Chư Prông - mua dưa hấu, nhiều người vội tìm đến để mời gọi. Tuy nhiên, bà lắc đầu với mọi người. Bà Nhung cho biết chỉ mua của những chủ ruộng dưa đã đặt cọc vì tiếc tiền. Số dưa sau khi thu mua sẽ đem đi bán ở các tỉnh, thành trong nước chứ không thể xuất sang Trung Quốc như những năm trước vì hàng đoàn xe tải đang bị ùn ứ tại các cửa khẩu.

Ông Lê Thành Công, Chủ tịch UBND xã Ia Lâu, cho biết năm nay ngoài người dân địa phương, nông dân trồng dưa ở các tỉnh đến thuê đất trồng dưa với diện tích ước khoảng 60 ha. Từ nửa tháng trước, nhiều hộ trồng dưa còn bán được giá 5.000 - 6.000 đồng/kg. Đến nay thì thương lái không còn đến thu mua, những vườn dưa bắt đầu thu hoạch đành để ngoài ruộng chờ.

"Nếu trong những ngày tới không có thương lái tới thu mua thì sẽ đề xuất, kêu gọi người dân, tổ chức trên địa bàn "giải cứu" dưa giúp nông dân, chứ biết làm sao" - ông Công nói.

Số lượng xe container còn tồn lại các cửa khẩu lên tới hàng nghìn, nhưng nhiều cửa khẩu tại Lạng Sơn vẫn tạm dừng thông quan hàng hóa. Các địa phương kiến nghị hội đàm cấp cao để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đến ngày 25/12, tổng số xe container chở hàng hóa xuất khẩu còn tồn tại khu vực các cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn là 4.204 xe, trong đó số xe chở hoa quả xuất khẩu là 2.924 xe (hoa quả nóng 551 xe, hoa quả lạnh 2.373 xe), tập trung chủ yếu tại cửa khẩu Tân Thanh.

"Tỉnh Lạng Sơn đã đề xuất với Trung Quốc 2 phương án giao nhận hàng hóa qua cửa khẩu Tân Thanh, nhưng đến nay họ chưa phản hồi. Tỉnh Lạng Sơn đang kiến nghị cấp trên hội đàm cấp cao để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện cho thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu", Phó chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Đoàn Thu Hà cho biết.

Tài xế Lê Trần Trung Định (ở Ninh Thuận) cho biết tròn 1 tháng anh cùng các tài xế chở nông sản xuất khẩu "ăn chực nằm chờ" ở cửa khẩu Tân Thanh.

Bộ đề nghị các địa phương tăng cường khuyến cáo các hiệp hội ngành hàng, hộ nông dân, cơ sở sản xuất, chế biến, xuất khẩu nông sản và trái cây tươi thường xuyên cập nhật tình hình thông quan tại các cửa khẩu, trong đó lưu ý lịch nghỉ Tết Nguyên đán của Trung Quốc để chủ động kế hoạch sản xuất, xuất khẩu hàng hóa, tránh phát sinh ùn ứ và các tác động bất lợi khác.