Nghệ sĩ nhân dân Trần Hạnh: Đời tôi khổ hơn phim

Mặc dù là người gốc Hà Nội nhưng NSND Trần Hạnh được khán giả biết đến nhiều qua các vai diễn nông dân. Không hóa thân thành lão nông thì ông lại vào một vai nào đó khắc khổ, thương cảm. Đến cả trên phim, ông cũng chẳng được thỉnh thoảng sung sướng lên xe, xuống ngựa.

Ông là một trong những nghệ sĩ đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vào năm 1994. Vài chục năm trôi qua, sau 3 lần trượt, mãi đến năm 90 tuổi ông mới được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Nhưng thay vì tị nạnh, tranh luận về những điều chưa suôn sẻ trong nghề, trong đời, với Trần Hạnh, được sống đã là vui và được làm nghề đã là may mắn.

Đóng giày để mưu sinh

Năm 23 tuổi, Trần Hạnh lấy vợ khi đang tham gia làm tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai. Một hôm ông nhận được điện khẩn cấp: Về ngay, mẹ sắp mất. Tá hỏa, ông về nhà thì mẹ vẫn bình yên, mọi người gọi ông về để bắt ông lấy vợ. Sau ba ngày viện đủ lý do mà không được, Trần Hạnh trở thành người có gia đình.

Cuộc sống khó khăn ập đến, ông phải làm nghề đóng giày để mưu sinh. Đến những năm tháng cuối cùng của cuộc đời ông vẫn đi bán giày để phụ giúp con cháu. Ông có 7 người con, trong đó người con trai út không may bị tai nạn xe máy, ông từng vất vả để chăm sóc trong nhiều năm. Người ta vẫn thường liệt ông vào danh sách những nghệ sĩ Việt có cuộc sống khốn khó, nghệ sĩ cuối đời khắc khổ,… 

Nhưng chính Trần Hạnh có lần đã lên tiếng “Đừng thương hại chúng tôi”. Vì người nghệ sĩ già biết rằng những vất vả trong cuộc đời thực giúp người nghệ sĩ có thêm trải nghiệm trong việc hóa thân thành những số phận éo le trong các tác phẩm nghệ thuật. Khổ từ đời vào phim, nên Trần Hạnh đã tự tổng kết: “Đời tôi khổ hơn phim”

Hình ảnh nghệ sĩ Trần Hạnh được khán giả biết đến nhiều qua các bộ phim truyền hình. Ông từng được vinh danh ở hạng mục giải Cống hiến cho vai diễn Thống trong bộ phim Ngõ lỗ thủng tại Liên hoan truyền hình toàn quốc năm 2010.

40 năm hào hoa trên sân khấu kịch

Mặc dù rất biết ơn phim truyền hình đã giúp hình ảnh của ông đến gần hơn với công chúng, giúp ông có công việc sau khi về hưu và có thêm thu nhập để trang trải lúc cuối đời, nhưng thứ làm ông say đắm lại là sân khấu kịch.

Ông đến với kịch hoàn toàn vì đam mê, “ban ngày kiếm sống, buổi tối đi tập kịch thanh niên. Năm ấy, Thành đoàn Thanh niên Hà Nội tổ chức một nhóm kịch thanh niên ở hồ Thiền Quang, thôi thì đủ đầy cả: Đoàn Dũng, Trọng Khôi, Lê Mai, Trần Tiến…

Đến năm 59, 60 có một số người vào trường, tôi cũng xin đi học nhưng ông phó Giám đốc Sở văn hóa lúc đó khuyên, vợ con rồi đi học chẳng được bao nhiêu tiền, chỉ được 20 đồng, tiền ăn đã hết 18 đồng. Thế là ông giúp tôi về đoàn kịch Hà Nội, lương bậc hai, được khoảng 50 đồng”, Trần Hạnh từng chia sẻ.

Ông đóng góp cho sân khấu kịch 40 năm cuộc đời. Sân khấu kịch cũng mang cho ông nhiều vinh quang ở các kỳ liên hoan sân khấu toàn quốc. Nhắc tới nghệ sĩ Trần Hạnh trên sân khấu kịch, không thể không nhắc tới vai Nguyễn Trãi trong vở “Lam Sơn tụ nghĩa”, mà sinh thời nhà viết kịch Lưu Quang Vũ từng dành lời khen: “Bốn, năm người đóng vai Nguyễn Trãi, riêng Trần Hạnh có phong thái hào hoa của người Hà Nội”.

Duyên với vai diễn nông dân

Nhắc đến Trần Hạnh, khán giả thường nhớ ngay đến hình ảnh một lão nông khắc khổ, một người nông dân chân chất. Trần Hạnh từng chia sẻ, ông không nhớ mình đã góp mặt trong bao nhiêu bộ phim truyền hình với vai nông dân. Trời phú cho Trần Hạnh gương mặt hiền hậu, thật thà, nhưng điệu bộ cử chỉ của ông mới khiến các vai diễn trở nên chân thực và sống động.

Là người gốc Hà Nội, nhưng ông lại vào vai nông dân ‘ngọt’ đến vậy là có lý do. “Sở dĩ tôi biết nhiều về nông dân là vì thời kháng chiến chống Pháp, tôi đi tản cư theo gia đình về huyện Bình Lục (Hà Nam), thấy người ta đi cày cấy tôi cũng đi theo. Các công việc đồng áng tôi đều biết và có thể làm rất ngon lành.  Cho nên vai gì có dính đến nông dân người ta cứ hay gọi tôi”, Trần Hạnh tâm sự. 

Những vai diễn nông dân của nghệ sĩ Trần Hạnh đã đi vào tuổi thơ của nhiều thế hệ khán giả Việt. Người ta nhớ mãi về một Trần Hạnh hiền hậu trên màn ảnh và một người nghệ sĩ tận tụy với từng vai diễn.

NSND Trần Hạnh đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 4/3, hưởng thọ 92 tuổi. Sự ra đi của ông khiến nhiều khán giả bàng hoàng và thương tiếc.