Nâng tầm y tế cơ sở để hoàn thiện "người gác cổng" chăm sóc sức khỏe ban đầu

Trong bối cảnh, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện mục tiêu “y tế cho tất cả” hoàn thiện hệ thống y tế quốc gia, với vai trò y tế cơ sở - từ trạm y tế xã, phường đến các cơ sở y tế dự phòng. Đặc biệt, không chỉ là tuyến y tế gần dân, dễ tiếp cận nhất, mà còn là “người gác cổng” đầu tiên trong chuỗi chăm sóc sức khỏe ban đầu, giúp giảm tải cho y tế tuyến trên, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế quốc gia.

Y tế cơ sở đối mặt nhiều thách thức 

Phát biểu tại tọa đàm, bác sĩ CKII Trần Chánh Xuân - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Lãnh Binh Thăng, chia sẻ: “Các bệnh mạn tính không lây đang trở thành gánh nặng cho y tế lớn. Tuy nhiên, y tế cơ sở hiện đang đối mặt với những thách thức đáng kể. Việc cơ sở vật chất và trang thiết bị còn thiếu thốn, chưa đồng bộ, nhiều trạm y tế chưa được trang bị các thiết bị cơ bản như: máy siêu âm, thiết bị đo huyết áp tự động, máy đo đường huyết, thiết bị phục hồi chức năng hay các công cụ chẩn đoán khác”.

Bên cạnh đó, hệ thống công nghệ thông tin, kết nối hồ sơ sức khỏe điện tử chưa đáp ứng yêu cầu quản lý sức khỏe toàn dân. Cùng cới chất lượng nhân lực chuyên môn tại cơ sở còn hạn chế do tỷ lệ bác sĩ trên dân số thấp, trình độ đội ngũ nhân viên y tế chưa đồng đều, chế độ đãi ngộ chưa phù hợp và chưa thu hút được nguồn lực do quy mô của y tế cơ sở không thể cạnh tranh về lương thưởng so với bệnh viện tuyến trên.

Cạnh đó, trạng thái hoạt động trong việc cấp phát thuốc bảo hiểm y tế thiết yếu cho người bệnh ổn định còn gặp nhiều khó khăn. Hiểu rõ người dân có tâm lý “lên tuyến trên” dẫn đến quá tải tuyến trên, nhưng tuyến dưới thì vắng bệnh nhân, gây lãng phí.

"Sự hạn chế trong hợp tác liên thông giữa các tuyến y tế tạo ra những khó khăn này dẫn đến tình trạng người bệnh mắc các bệnh mạn tính không được phát hiện sớm, quản lý không hiệu quả, và phải nhập viện nhiều lần - tăng gánh nặng cho hệ thống y tế", bác sĩ Xuân nói.

Hiện nay, một trong những khó khăn lớn nhất của y tế cơ sở là hạn chế trong việc cấp phát thuốc điều trị các bệnh mạn tính cho người bệnh ổn định, dù đây là các người bệnh đã được chẩn đoán và kiểm soát ổn định.

Ưu tiên ngân sách, mở rộng danh mục bảo hiểm y tế để phát triển y tế cơ sở

Nói về giải pháp gỡ vướng mắc cho y tế cơ sở, bác sĩ CKII Trần Chánh Xuân nhấn mạnh, việc đầu tư cho hạ tầng y tế cơ sở là đầu tư hiệu quả cho phòng ngừa bệnh tật. Cần ưu tiên bố trí ngân sách đầu tư để nâng cấp cơ sở hạ tầng, các thiết bị y tế cơ bản nhưng thiết yếu, phù hợp với mô hình bệnh tật. Bên cạnh đó, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin y tế đồng bộ, hệ thống hồ sơ theo dõi chặt chẽ.

“Để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực tại y tế cơ sở, cần phải có những chính sách ưu đãi thực sự phù hợp. Phải thiết lập chính sách phụ cấp nghề nghiệp đặc thù cho y tế cơ sở. Đặc biệt, cần có phụ cấp riêng cho các cán bộ y tế tham gia quản lý các bệnh mạn tính tại cộng đồng”, bác sĩ Xuân chia sẻ.

Thúc đẩy xây dựng cơ chế hỗ trợ chi phí đào tạo, học tập nâng cao chuyên môn cho cán bộ y tế cơ sở, khuyến khích cơ sở lâm sàng tuyến trên cử bác sĩ, điều dưỡng về hỗ trợ, tư vấn kỹ thuật định kỳ. Cần mở rộng mô hình ACOCU cho các bệnh mạn tính khác như đào tạo về quản lý huyết áp cho người bệnh tăng huyết áp, kiểm soát đường huyết cho người bệnh đái tháo đường hay phục hồi chức năng cho các người bệnh,...

Cùng với việc xây dựng chuẩn đánh giá năng lực nghề nghiệp của cán bộ y tế cơ sở, gắn với lộ trình tăng thu nhập và phát triển nghề nghiệp. Ngoài ra, phải có chính sách tuyển dụng ưu đãi, cho phép những cán bộ y tế trẻ, tài năng có cơ hội thăng tiến nghề nghiệp tại y tế cơ sở.

Theo bác sĩ, đề xuất cấp mã ngành chính thức cho chương trình đào tạo bác sĩ gia đình (GP: General Practitioner) để khám và chăm sóc ban đầu. Đây là mô hình “người gác cổng” của các bệnh viện tại các nước phát triển trên thế giới.

Song song đó, đề xuất xem xét bổ sung các thuốc thiết yếu vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả tại y tế cơ sở, không chỉ riêng thuốc hô hấp hay các thuốc kiểm soát huyết áp, đái tháo đường, mà còn các thuốc cơ bản thiết yếu điều trị các bệnh mạn tính ổn định.

Từ đó, y tế cơ sở có thể chủ động phát thuốc cho các người bệnh tái khám định kỳ, điều này sẽ làm giảm áp lực về lượt khám ở bệnh viện, tiết kiệm chi phí cho người bệnh, tăng sự tuân thủ điều trị, và quan trọng hơn là giúp người bệnh ổn định được kiểm soát bệnh lâu dài, giảm các biến chứng.

Ngoài ra, thường xuyên tổ chức chiến dịch truyền thông về vai trò và lợi ích của khám chữa bệnh tại y tế cơ sở nhằm tăng cường niềm tin của người dân qua sự cải thiện rõ rệt về chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ, tiếp cận thuận tiện. Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể để phổ biến chính sách y tế và nâng cao sức khỏe toàn dân.

Đặc biệt, với sự vào cuộc quyết liệt và thống nhất của toàn hệ thống, mạng lưới y tế cơ sở sẽ được nâng tầm, thực sự trở thành "người gác cổng" đầu tiên, giúp mỗi người dân tiếp cận chăm sóc sức khỏe ban đầu chất lượng cao, phòng ngừa hiệu quả các bệnh mạn tính và góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh và phát triển bền vững.

Đắk Lắk đẩy mạnh đào tạo cán bộ y tế cơ sở về dân số và sức khỏe cộng đồng

Sau sáp nhập, y tế cơ sở duy trì hoạt động ra sao?

Lâm Đồng: Tập huấn cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng cho nhân viên y tế cơ sở