Nâng cao hiệu quả phòng chống ung thư cổ tử cung tại Việt Nam

 Đó là số liệu được đưa ra tại buổi tọa đàm với chủ đề “Giảm thiểu các rào cản kỹ thuật và tâm lý để mở rộng phạm vi sàng lọc ung thư cổ tử cung cho phụ nữ Việt Nam” đã diễn ra tại Hà Nội ngày 26/8. Buổi tọa đàm đã thu hút nhiều chuyên gia từ nhiều lĩnh vực nhằm thúc đẩy nỗ lực loại trừ ung thư cổ tử cung tại Việt Nam.

Hiện nay, ung thư là một vấn đề về sức khỏe với nhiều thách thức lớn ở Việt Nam, trong đó ung thư cổ tử cung ghi nhận gần 5.000 ca mắc mới, và hơn 2.000 ca tử vong mỗi năm. Những số liệu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức và đẩy mạnh các chương trình sàng lọc, phòng ngừa, cũng như điều trị ung thư cổ tử cung tại Việt Nam, trong khi đây là bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh và phát hiện sớm bởi vì đây cũng là một trong những loại ung thư dễ phòng ngừa nhất toàn cầu.

Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng trong công tác phòng ngừa ung thư cổ tử cung: Vaccine HPV đã được tích hợp vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia và các dịch vụ điều trị cũng ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất vẫn là ở khâu sàng lọc và phát hiện sớm. Các rào cản như kỳ thị, hạn chế trong khả năng tiếp cận dịch vụ và khó khăn về hậu cần tiếp tục ảnh hưởng đến tỷ lệ tham gia sàng lọc, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, vùng sâu và vùng xa.

Nhằm giải quyết vấn đề quan trọng này, tại buổi tọa đàm các đại biểu đã thảo luận các giải pháp, trong đó mô hình xét nghiệm HPV DNA với sự kết hợp giữa việc tự lấy mẫu và xét nghiệm tập trung tại phòng xét nghiệm cho thấy tiềm năng mở rộng toàn quốc để vượt qua các rào cản sàng lọc hiện tại.

Tại tọa đàm, mô hình sàng lọc ung thư cổ tử cung thí điểm tại Hải Phòng đã được giới thiêu, trong đó, phụ nữ có thể tự lấy mẫu hoặc đến cơ sở y tế địa phương để thực hiện xét nghiệm HPV DNA - phương pháp sàng lọc được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị.

Mô hình này mang lại những lựa chọn linh hoạt và giải quyết các rào cản phổ biến khi tiếp cận sàng lọc như nỗi lo về sự kỳ thị, hạn chế về thời gian và quyền riêng tư. Mô hình giúp tăng cường phát hiện sớm và mở rộng khả năng tiếp cận, đặc biệt tại các khu vực khó tiếp cận.

GS.TS.BS Nguyễn Vũ Quốc Huy - Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, Hiệu trưởng Trường đại học Y-Dược, Đại học Huế cho rằng: Xét nghiệm HPV DNA có thể được tích hợp hiệu quả vào hệ thống y tế cơ sở, từ đó giúp phát hiện sớm, giảm tải cho tuyến đầu và nâng cao hệ thống chuyển tuyến. Nếu được nhân rộng toàn quốc, mô hình này sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận cho phụ nữ và củng cố năng lực của hệ thống y tế trong nỗ lực loại trừ ung thư cổ tử cung.

TS. Heather White, Giám đốc Điều hành tổ chức TogetHER for Health cho rằng: Loại trừ ung thư cổ tử cung không chỉ cần các công cụ và định hướng lâm sàng mà cần cả chính sách dài hạn, hợp tác đa ngành và đầu tư phù hợp với bối cảnh quốc gia. Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra mục tiêu 90–70–90 nhằm thúc đẩy tiêm chủng, sàng lọc và điều trị, tiến tới loại trừ ung thư cổ tử cung vào năm 2030.

Thùy Dương (tổng hợp)