Lý giải về hiện tượng đông máu ở bệnh nhân COVID-19 khiến phi công người Anh nguy kịch

 

Nói với CNN, bác sĩ Kathryn Hibbert - khu hồi sức tích cực (ICU) Bệnh viện Đa khoa Massachusetts kể lại tình huống gặp biến chứng rối loạn đông máu ở một bệnh nhân COVID-19. Bác sĩ nhận thấy người bệnh chuyển biến xấu, huyết áp giảm nên cố gắng tiêm truyền tĩnh mạch ở cổ tay người này. Tuy nhiên, một cục máu đông làm tắc nghẽn ống tiêm. Bác sĩ Hibbert đổi một cây kim mới, tình trạng tương tự lặp lại.

"Tôi có thể nhìn thấy máu đông lại ngay trước mắt. Đây là hiện tượng hiếm gặp, càng hy hữu hơn khi nó xảy ra tới hai lần", bà nói.

Bà Hibbert và các đồng nghiệp phát hiện một số bệnh nhân trải qua giai đoạn đông máu, có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu cục máu đông di chuyển lên tim hoặc phổi.

 

 

Tiến sĩ Jeffrey Laurence, chuyên gia về huyết học tại Trung tâm Y tế Weill Cornell, New York, nói: "Bệnh nhân COVID-19 ở ICU đều bị đông máu, một điều chưa từng thấy. Hiện tượng này phổ biến hơn ở các ca bệnh nghiêm trọng".

 

Không chỉ xuất hiện ở tĩnh mạch, hiện tượng đông máu ảnh hưởng tới chức năng của nội tạng. Theo nghiên cứu công bố hôm 15/4 trên Tạp chí của Đại học Tim mạch Mỹ, tiến sĩ Laurence và các đồng nghiệp đã tìm thấy cục máu đông trong phổi, ngay dưới bề mặt da ở hai bệnh nhân COVID-19 đã tử vong và nhiều bệnh nhân khác.

 

Nhóm gồm 30 chuyên gia quốc tế đã tập hợp để xem xét vấn đề này và thống nhất kết luận bệnh nhân nhiễm SARS-CoV-2 có thể bị đông máu, song chưa rõ lý do.

 

"Điều này là không bình thường. Chúng tôi tự hỏi liệu đông máu có phải nguyên nhân tử vong của người bệnh hay không", tiến sĩ Todd Rice - phó giáo sư y khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt, Columbia, nói.

Một số y kiến cho rằng, trạng thái bất động của bệnh nhân nặng trong các phòng Hồi sức tích cực có thể là điều kiện lý tưởng để hình thành cục máu đông trong cơ thể. Các bác sĩ phỏng đoán, đối với các bệnh nhân COVID-19 nặng, nguy cơ này cao hơn.

Nghiên cứu của Hà Lan trên 184 người điều trị COVID-19 trong ICU cho thấy có hơn 20% gặp vấn đề này. Nghiên cứu tương tự được thực hiện ở Vũ Hán, kết quả 25%.

 

Tại Việt Nam, bệnh nhân 91, phi công người Anh 43 tuổi, là ca bệnh nặng nhất đang được điều trị. Bệnh nhân này cũng gặp phải tình trạng rối loạn đông máu, nguy kịch.

Bộ Y tế Việt Nam phải đặt mua thuốc từ nước ngoài để điều trị riêng, kiểm soát tình trạng rối loạn đông máu của bệnh nhân. Đã 20 ngày, bệnh nhân được can thiệp ECMO, thở máy.

 

 

Tiến sĩ Behnood Bikdeli, thành viên Trung tâm Y tế Irving, Đại học Columbia, nhận định hiện tượng này vô cùng đáng báo động. Ông cho biết ba nguyên nhân chính khiến bệnh nhân COVID-19 bị đông máu.

 

Thứ nhất, nguyên nhân có thể xuất phát từ các bệnh lý mạn tính sẵn có ở người bệnh như tiểu đường, tim mạch và cao huyết áp. Bởi lẽ ngay cả khi không nhiễm SARS-CoV-2, nhóm này vẫn có nguy cơ cao xuất hiện cục máu đông.

 

Thứ hai, có thể do hiện tượng giải phóng cytokine (còn gọi là "cơn bão cytokine"). Đây là hiện tượng hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng thái quá với virus, dẫn tới ức chế cả các tế bào khỏe mạnh, dẫn đến đông máu.

 

 

Tiến sĩ Randy Cron cũng chia sẻ một biện pháp tương đối đơn giản và nhanh chóng để phát hiện người nhiễm Covid-19 có trải qua bão cytokine hay không là xét nghiệm Ferritin. "Đây là xét nghiệm máu thường thấy trong việc đo lường lượng sắt dự trữ của cơ thể. Nếu phản ứng miễn dịch đối với nhiễm trùng tổn hại đến bệnh nhân, cần điều trị ngay lập tức", ông nói.

 

Nguyên nhân thứ ba được các nhà khoa học lý giải là do virus SARS-CoV-2 là tác nhân trực tiếp. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định yếu tố nào từ virus gây ra đông máu.

 

Các nhà khoa học nhận định việc điều trị cho bệnh nhân COVID-19 có bệnh lý nền còn biến chứng rối loạn đông máu cực kỳ khó khăn. Sử dụng thuốc làm loãng máu có thể là giải pháp tình thế cho các ca nhẹ và trung bình.

 

Tuy nhiên, với trường hợp nặng hơn, thuốc không có tác dụng. Nếu tùy tiện tăng liều lượng thuốc dễ khiến bệnh nhân chảy máu quá nhiều, dẫn đến tử vong. Các chuyên gia gọi đây là tình trạng tiến thoái lưỡng nan.

Bác sĩ Kathryn Hibbert cho biết y tá phải liên tục truyền thuốc làm loãng máu heparin cho các ca mắc COVID-19 cần chạy thận, bởi cục máu đông làm tắc nghẽn ống.

 

"Chúng tôi cử một y tá trực ở đầu giường bệnh nhân, tiếp heparin để dịch truyền trong máy không bị vón. Một điều hiếm thấy", bà nói.

 

Để giải quyết tình trạng này, các chuyên gia tại Đại học Harvard đề xuất thực hiện nghiên cứu lớn về chất làm loãng máu dành riêng cho các bệnh nhân COVID-19 nặng.

 

"Chúng tôi đang cố gắng ngăn chặn các yếu tố gây ra hiện tượng này. Quá nhiều bệnh nhân bị đông máu, chúng tôi cần giải quyết vấn đề", tiến sĩ Jeffrey Laurence nói.

 

 

Hà Ly (t/h)