Lễ Vu Lan có phải là ngày xá tội vong nhân không?

 

Ở nước ta, ngày lễ Vu Lan báo hiếu được xem là một ngày lễ trọng đại, chứa đựng nhiều ý nghĩa nhân văn của Phật giáo. Xuất phát từ sự tích về Tôn giả Mục Kiền Liên cứu mẹ khỏi kiếp ngạ qủy. Từ đó trở đi, ngày lễ Vu Lan hằng năm được xem là ngày báo đáp công ơn sinh thành của cha mẹ. Trong đời sống cũng như trong tín ngưỡng tôn giáo của Việt Nam, ơn nghĩa sinh thành của cha mẹ là điều mà tất thảy chúng sinh trong trời đất đều phải ghi nhớ.

 

Kinh phật trước đây có ghi chép lại rằng, mẹ của Mục Kiền Liên là bà Thanh Đề. Sau khi bà qua đời Mục Kiền Liên đã tìm mẹ ở khắp nơi nhưng đều không thấy. Sau này khi ngài đã luyện được nhiều phép thần thông đã dùng kim quang của mình để nhìn khắp thế gian. Thấy được mẹ mình đang chịu cực hình nơi địa ngục thống khổ, ngài đã mang cho mẹ mình một bát cơm đầy, nhưng vì ở cõi ngạ quỷ không được phép ăn uống nên cơm trắng từng hạt đều biến thành lửa đỏ. Thương mẹ, Mục Kiền Liên liền tìm đến Đức Thế Tôn để cầu xin ngài giúp đỡ. Đức Phật chỉ ngài cách kêu gọi chư tăng mười phương đến để làm lễ vào đúng ngày rằm tháng 7. Lễ gồm hương dâu đèn nến, giường chõng chiếu gối, chăn màn quần áo, thau rửa mặt, khăn lau tay... dâng cúng các vị chư tăng. Mục Kiền Liên làm theo và đã cứu mẹ thành công khỏi kiếp ngạ quỷ. 

 

 

Truyền thuyết Mục Kiền Liên cứu mẹ được kinh Phật ghi chép lại

 

Còn đối với ngày Xá tội vong nhân thì có phần mang màu sắc liêu trai hơn một chút. Lễ Xá tội vong nhân đề cao sự ban phước cho các vong linh chưa được siêu thoát vẫn còn vất vưởng nơi trần thế. Người Việt Nam quan niệm rằng ngày rằm tháng bảy âm lịch hằng năm là ngày cổng địa ngục được mở ra để các vong hồn không có người cúng tiến có thể trở về dương gian nhận đồ cúng tế như quần áo, tiền vàng mã, đồ ăn,... do vậy mà ngày này được xem là ngày Xá tội vong nhân.

 

Trong Kinh Phật cũng từng ghi chép rằng, khi phật A Nan Đà đang ngồi trong tịnh thất thì có một con quỷ miệng lửa hiện lên báo, 3 ngày nữa ông sẽ chết và hóa thành quỷ đói. Cách duy nhất để thoát khỏi kiếp nạn này đó là cúng thức ăn cho bọn quỷ đói để được hóa giải. Phật cũng truyền cho ngài bài chú "Cứu Bạt Diệm Khẩu Ngạ Quỷ Ðà La Ni" và căn dặn hãy tụng trong lễ cúng để được thêm phước.

 

 

Xá tội vong nhân là ngày cổng địa ngục được mở để các cô hồn được trở về dương thế

 

Ngày Xá tội vong nhân không chỉ mang ý nghĩa đơn giản là cúng tiến cho những cô hồn lang thang mà nó còn thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc, dành tình thương cảm của những người còn sống đối với các vong linh chết yểu hoặc phải ra đi ở nơi đất khách quê người,... Ở nước ta, khi thực hiện các nghi thức này, con cháu thường cũng nhân đó mà làm lễ cầu siêu cho các vong linh tiên tổ, gửi cho họ một chút vàng mã và quần áo để bày tỏ lòng hiếu thảo đối với các bậc sinh thành đã quá cố.

 

Hiện nay, có khá nhiều người nhầm lẫn giữa ngày lễ Vu Lan với ngày Xá tội vong nhân với nhau vì cả hai ngày này đều có chung nguồn gốc ra đời từ Phật giáo và đều được tổ chức vào đúng Rằm tháng bảy âm lịch. Thế nhưng trên thực tế cả hai ngày này đều hoàn toàn khác nhau. Tuy nó có chung một xuất phát điểm nhưng ngày lễ Vu Lan và ngày Xá tội vong nhân đều có những câu chuyện riêng và các nghi lễ tổ chức cũng được thực hiện khác nhau. Riêng ở nước ta, người dân đều tổ chức cả hai ngày lễ ấy vào cùng một ngày bởi cả hai đều mang đậm nét văn hóa của con người Việt Nam.

 

 

Không chỉ có các quốc gia phương Đông mới có ngày Xá tội vong nhân mà các nước phương Tây cũng có một ngày "Xá tội vong nhân" nhưng nó không phải ngày rằm tháng bảy âm lịch mà lại là ngày Halloween. Người ta biết đến Halloween như một ngày lễ hóa trang thành ma quỷ. Thế nhưng vốn bản chất ban đầu của ngày Halloween cũng tương tự với ngày Xá tội vong nhân của châu Á.

 

Halloween được xem là ngày Xá tội vong nhân của phương Tây

 

Từ thời của người Celts cổ, lễ hội Halloween này đã bắt đầu diễn ra. Người phương Tây cho rằng vào ngày cuối cùng của tháng 10, cánh cửa địa ngục sẽ mở ra, ma quỷ sẽ có thể xuất hiện trên dương thế giống như những truyền thuyết của phương Đông. Những linh hồn này đặc biệt thích trêu ghẹo và phá phách cuộc sống của người dân nên trong lễ hội luôn có cả tục lệ xu đuổi ma quỷ để tránh bị chúng làm phiền.

 

Nhiều tài liệu ghi chép, nét văn hóa này xuất phát từ người Ireland, Scotland và xứ Wales cổ. Theo thời gian, nó dần dần trở nên phổ biến hơn với nhiều hoạt động như hóa trang, trang trí bí ngô, "trick or treat".

 

Đừng nhầm lễ này với ngày Xá tội vong nhân