Đem trồng cây dược liệu đầy gai trên đất cằn, lãi 300 triệu/năm

Ông Lê Xuân Minh ở thôn Thọ Phật, xã Đông Hoàng, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa đang thành công với mô hình trồng cây cà gai leo - một loại cây dược liệu quen thuộc đời thường nhưng ít được nông dân chú trọng canh tác bài bản để phát triển kinh tế.

Kể về cơ duyên đến với loại cây này, ông Lê Xuân Minh cho biết, ông vốn xuất thân từ một gia đình khó khăn, đông anh em. Vì hoàn cảnh gia đình, ông Minh sớm phải ngưng việc học để bắt đầu lao động kiếm sống. Suốt thời trai trẻ, ông Minh đã đi nhiều nơi, làm nhiều việc nhiều nghề nhưng vẫn không thể thoát được cái đói, cái nghèo. Bởi vậy, ông Minh luôn nung nấu khát vọng làm giàu cháy bỏng.

Năm một 2004, quê nhà Đông Sơn có chủ trương phát triển trang trại, ông Minh đã bàn với vợ vay mượn tiền để thầu đất làm mô hình vườn - ao - chuồng. Từ 1,5 ha đất đồng Trặt bỏ hoang, cằn cỗi, ông Minh cải tạo lại để đào ao thả cá, chăn nuôi gà, lợn và trồng cây ăn quả. Với hình thức "lấy ngắn nuôi dài", những tưởng mô hình này sẽ mang lại được cho ông Minh sự bền vững, ổn định nhưng không, sau một đêm, cả gia tài bỗng đổ sông đổ bể.

"Năm ấy, trang trại tổng hợp gia đình chăn nuôi đang ổn định. Không ngờ sau một đêm, bệnh dịch, giá gà, vịt, lợn… xuống thấp, khiến gia đình thua lỗ", ông Minh tâm sự về cú sốc tâm lý ông phải trải qua.

Trong lúc khó khăn, không biết xoay xở ra sao, ông Minh tình cờ được biết thông tin về cây cà gai leo - một loại cây toàn thân đặc gai nhưng lại có nhiều công dụng rất tốt cho sức khỏe. Không những vậy, thị trường Trung Quốc đang thu mua rất mạnh loại cây này. Vốn rất quen thuộc với lại cây mọc dại này, ông Minh quyết định thử trồng để phát triển kinh tế.

 

Nghĩ là làm, ông Minh bắt đầu đi tìm giống cây cà gai leo dại vốn mọc rất nhiều trước kia. Nhưng cuộc đời đâu chiều lòng người: "Đến khi mình muốn tìm thì loài cây dại này gần như mất gốc hoặc nếu có cũng khó tìm đủ để làm giống. Đành lòng, tôi phải khăn gói quả mướp ra tận vùng chân núi Tam Đảo (Vĩnh Phúc) tìm mua cây giống...", ông Minh kể về hành trình bén duyên với giống cây ít ai ở Thanh Hóa trồng.

Tại chân núi Tam Đảo, ông Minh ở lại liền mấy ngày trời. Không chỉ tìm mua giống, ông Minh còn học hỏi kỹ thuật và kinh nghiệm trồng cà gai leo của những hộ dân ở đây. Vì chưa biết rõ về giống cây này cũng như khả năng sinh trưởng, thị trường tiêu thụ nên ông Minh chỉ dám mua giống về trồng một vài luống nhỏ trong trang trại. Và rồi những sản phẩm cà gai leo đầu tiên cho thu hoạch, thấy có hiệu quả kinh tế, ông Minh phấn khởi nhân rộng diện tích trồng. Cuối cùng cả 1,5 ha đất trang trại được chuyển đổi sang canh tác giống cây dược liệu này.

Mô hình trồng cây cà gai leo của ông Lê Xuân Minh tạo công việc cho 4 lao động với mức lương khoảng 3 triệu đồng/người/tháng và 7-8 lao động thời vụ. Được biết, cà gai leo từ khi xuống giống sau 4 tháng là có thể thu hoạch. Mỗi năm gia đình ông Minh thu hoạch khoảng 15 tấn thân cà gai leo khô. Với giá bán khoảng 55.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mỗi năm ông thu lãi về được hơn 300 triệu đồng.

Không chỉ bán sản phẩm cà gai leo cắt khúc, phơi khô thông thường, ông Minh còn dự định sẽ đầu tư xây dựng nhà xưởng, máy móc, thiết bị để nấu cao cà gai leo, đăng ký chất lượng, nhãn hiệu, nhãn mác... để đưa sản phẩm cao cà gai leo ra thị trường.

"Tôi thành lập hợp tác xã cây dược liệu với quy mô khoảng 20 hộ gia đình trên địa bàn xã Đông Hoàng. Theo kế hoạch, gia đình tôi sẽ mở rộng mô hình cây dược liệu lên 5 ha, trong đó cây cà gai leo là chủ đạo", ông Minh ấp ủ về dự định phát triển cây cà gai leo.

 

Cây cà gai leo có thể dùng pha nước uống trực tiếp hoặc nấu cao. Đây là cây thuốc nam đặc biệt tốt cho gan, điều trị viêm gan B rất hiệu quả. Uống nước nấu từ cây này có rất nhiều công dụng như: hạ men gan, hỗ trợ điều trị bệnh xơ gan, giảm mỡ máu...

Hiện nay nhu cầu sử dụng cà gai leo khá cao song nguồn nguyên liệu vẫn chủ yếu dựa và việc thu hái ngoài tự nhiên, do vậy khó chủ động được về nguồn nguyên liệu làm thuốc. Nắm vững kỹ thuật trồng cà gai leo sẽ giúp bà con có thu nhập khá nhờ việc bán cây cà gai leo khô làm dược liệu.

Ngoài tự nhiên hiện nay có đến 4-5 loại cà gai, chúng thường mọc xen kẽ nhau nên rất dễ nhầm lẫn. Loại cà gai leo chuẩn để làm thuốc sẽ có dây nhỏ, hoa màu trắng, quả khi chín có màu đỏ, nước sắc có vị đắng nhẹ. Theo ông Lê Xuân Minh, khi chọn giống nên chọn quả già to chín mọng, phơi khô cả quả sau đó tách vỏ bên ngoài để lấy hạt ngâm vào nước khoảng 15 phút là có thể vớt lên gieo.

 

 

Cà gai leo là cây ưa sáng, có khả năng chịu hạn cao nên trồng được cả ở những vùng đất cằn cỗi. Cây thích nghi trên nhiều loại khí hậu, nhiều loại đất nên cả ba miền Bắc, Trung, Nam đều trồng được. Theo ông Minh, cây cà gai leo ở miền Trung có thân màu nâu, cằn cỗi, cứng hơn so với miền Bắc và miền Nam.

Cà gai trồng 1 lần có thể thu hái trong nhiều năm nên khâu chăm sóc không quá vất vả. Trước khi trồng cần làm đất tơi xốp, dọn càng sạch và bằng phẳng càng tốt, nên làm dàn che nắng cho cây và trồng gần nguồn nước tưới.

 

Xẻ rãnh và lên luống rộng 0,7 m, sâu 30 cm (như luống trồng khoai lang). Mỗi luống trồng 1 hàng cà gai leo, hàng cách hàng 50×50 cm, cây cách cây 50×50 cm. Sau đó bón lót cho đất trồng với tỷ lệ: 1 ha bón 10 tấn phân chuồng, 3 tấn phân vi sinh và 200 kg vôi bột.

Ông Minh nhấn mạnh, trong khi chăm sóc cây cà gai leo chỉ sử dụng phân chuồng hoặc phân vi sinh, không sử dụng phân hóa học đặc biệt là phân ure. Làm điều này để cho ra sản phẩm thân cây cà gai leo thành phẩm theo hướng hữu cơ, an toàn cho người sử dụng. Việc sử dụng phân bón vi sinh, phân chuồng ủ hoai mục cũng giúp cây cà gai leo sống bền, sức đề kháng cao trước sâu bệnh.

Cây sau khi trồng xong cần tưới nước ngay. Nếu thời tiết sau khi trồng ít mưa thì cứ 3 ngày phải tưới nước cho cây 1 lần, thời gian tưới vào buổi chiều tối. Quá trình trồng cần xử lý cỏ dại bằng cách làm cỏ hoặc dùng các chế phẩm diệt cỏ sinh học. Tránh dùng thuốc trừ cỏ vì sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng dược liệu sau này. Sau khi trồng được khoảng 1,5 tháng tán cây phủ kín sẽ hạn chế cỏ dại mọc. Ngoài ra bà con cũng có thể áp dụng cách phủ nilon đen trên luống sẽ giúp giữ được độ ẩm và hạn chế cỏ dại rất hiệu quả.

Bước sang tháng 5 cây sẽ bắt đầu trổ hoa, nếu tán cây phát triển mạnh, chùm kín các luống thì cần tiến hành tỉa cành thu hoạch trước một phần vừa để cây có ánh sáng quang hợp, vừa tạo nguồn thu sớm cho bà con.

 

Tháng 7-8 cây bắt đầu có quả chín đỏ, cũng là lúc tới mùa vụ thu hoạch chính thức. Bà con cắt toàn bộ cây cách gốc 15-20 cm để cây tiếp tục phát triển vào vụ sau.

Quả cà gai leo lọc ra, chọn những quả tròn, to để làm giống. Bà con đem đãi lấy hạt rồi phơi khô bảo quản trong chai lọ kín, sử dụng nhân giống trong vụ sau hoặc đem bán dưới dạng hạt giống.

Cà gai leo là một cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao, hiện nay nhiều địa phương đã tiến hành trồng cây thuốc nam này và đã đạt được những hiệu quả nhất định. Có thể trồng cà gai leo xen canh với các cây trồng lâu năm khác như bưởi, hồ tiêu, cà phê, xoài…

 

[presscloud]https://media.baosuckhoecongdong.vn/mediav2/upload/video/2020/05/04/Lam-giau-tu-nong-nghiep-Dem-trong-cay-duoc-lieu-day-gai-tren-dat-can-lai-300-trieu-nam-111_04052020164358.mp4[/presscloud]