Xác ướp này vô tình được phát hiện vào năm 1992, bởi nhà leo núi Peru Miguel Zárate dẫn một đoàn thám hiểm núi Ampato (6.288 m) thì tìm thấy những mảnh gỗ kỳ lạ trên đỉnh núi băng giá. Ông bắt đầu nghĩ ra ý tưởng về khảo cổ.
Vào tháng 9/1995, Zárate thuyết phục nhà khảo cổ Mỹ Johan Reinhard leo núi Ampato, sau vụ phun trào của núi lửa Sabancaya, làm tan tuyết trên đỉnh Ampato và phơi bày những bí mật bị chôn vùi hàng trăm năm trước.

Xác ướp vẹn nguyên của thiếu nữ cổ đại Inca
Tại đây, Zárate tìm thấy một bức tượng và vài lễ vật khác, nhưng nơi có thể là hố chôn cất đã sập và không còn dấu hiệu của một thi thể nào. Vì thế, đội thám hiểm phải lăn những tảng đá xuống sườn núi để tìm kiếm, lúc này Zárate đi theo và phát hiện ra xác ướp của một cô gái người Inca. Xem xét từ vị trí của ngôi mộ và những lễ vật xung quanh, các nhà khoa học cho rằng thiếu nữ khoảng 12 đến 14 tuổi này đã được hiến tế cho các vị thần trên đỉnh núi.
Để đưa được thi thể này xuống làng Cabanaconde, đoàn thám hiểm phải mất tới vài ngày. Sau đó, thi thể được đưa vào một chiếc tủ đông lạnh riêng của nhà leo núi Zárate, vận chuyển đến Đại học Católica ở thành phố Arequipa để trải qua một cuộc kiểm tra.
Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 1999, nhà khảo cổ Reinhard nói "Những bác sĩ kinh ngạc và nói rằng xác ướp này không giống 500 tuổi, mà trông như thể mới qua đời vài tuần trước". Chính nhiệt độ lạnh giá, không khí loãng trên đỉnh núi đã bảo quản cái xác nguyên vẹn tới mức mái tóc còn đen dày, làn da trên đôi bàn tay lộ ra từng sợi lông tơ thấy rõ bằng mắt thường. Họ đặt tên cho xác ướp này là Juanita - The Ice Maiden (Thiếu nữ băng giá Juanita).
Cái chết của Juanita đựcc lý giải bởi tập tục của lễ hiến tế, nằm trong văn hóa Inca. Tuy nhiên, cái những ngày trước khi cô qua đời rất khác so với cuộc sống của một cô gái Inca bình thường. Phân tích DNA từ mái tóc của Juanita, các nhà khoa học đã tìm ra chế độ ăn uống của cô trước lễ hiến tế.

Xác ướp của Juanita được đặt trong bảo tàng tại thành phố Peru
Dựa theo dấu vết trên tóc, cho thấy Juanita đã được chọn làm người hy sinh khoảng một năm trước khi chết. Chế độ ăn của cô được chuyển từ khoai tây và rau quả, sang những thực phẩm cao cấp hơn như protein động vật, một lượng lớn lá coca và rượu.
Theo chuyên gia pháp y và khảo cổ học, Andrew Wilson giải thích với National Geographic, rằng khoảng 6 - 8 tuần cuối cùng trong cuộc đời những đứa trẻ hiến tế là cơn say triền miên từ lá coca và rượu chicha. Cùng với những điều kiện tự nhiên trên núi cao, giúp cơ thể chúng chìm vào giấc ngàn thu. Tuy nhiên, Juanita không may mắn như vậy. Qua kết quả chụp X quang, bác sĩ Elliot Fishman phát hiện ra Juanita bị đánh một cú chí mạng vào đầu. Cú đánh khiến hộp sọ của cô bị tụ máu, đẩy bộ não lệch sang một bên.
Sự hiện hữu của xác ướp được bảo quản nguyên vẹn như Juanita lập tức gây chấn động dư luận. Sau này, nhà khảo cổ Reinhard còn trở lại đỉnh Ampato với một đội thám hiểm hùng hậu và họ tìm thấy thêm 2 xác uớp trẻ em, lần này là một bé trai và một bé gái. Không những thế, Reinhard còn tìm thấy 14 xác ướp Inca khác từ năm 1996 đến 1999, mở ra những tri thức mới của một nền văn minh.
Xác ướp của Juanita hiện nay được đặt trong bảo tàng Museo Santuarios Andinos tại thành phố Arequipa, Peru. Hành trình chiêm ngưỡng xác ướp, du khách sẽ phải đi qua một loạt căn phòng chứa đầy đồ tạo tác từ cuộc thám hiểm tìm thấy xác ướp. Bộ phim dài 20 phút sẽ tái hiện quá trình đoàn thám hiểm khai quật Juanita trên đỉnh Nevado Ampato vào năm 1995. Vừa qua, từ tháng 1 đến tháng 4, Juanita được chuyển sang một căn phòng khác và bị đóng băng sâu hoàn toàn trong bóng tối nhằm mục đích bảo tồn.
Minh Tú (t/h)







Bình luận
Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để tham gia bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu