Khi bé bắt đầu nói dối

05/08/2020 11:15

Bé nói dối là bước ngoặt trong giai đoạn phát triển của con. Điều này khá phổ biến chứ không phải chỉ riêng con nhà bạn đâu. Trong giai đoạn này, vai trò của bố mẹ để định hướng lại con là cực kỳ quan trọng.

Trong giai đoạn từ 3 - 3,5 tuổi, bạn sẽ nhận thấy những lời nói dối đầu tiên của bé xuất hiện. Có thể bạn sẽ rất bực tức, khó chịu, không hiểu con học ở đâu. Nhưng trước khi hành động để xử phạt hoặc ngăn chặn lời nói dối đó, hãy đọc bài viết này của Bầu. Sau đó, bạn sẽ hiểu bạn nên làm gì.

1. Vì sao bé nói dối?

Giai đoạn từ 3 - 3,5 tuổi là giai đoạn một em bé bình thường sẽ phát triển ngôn ngữ một cách trọn vẹn. Không ở mức hoàn hảo như các bé lớn hơn nhưng 100% những điều bạn nói, bé đã có thể hiểu. Trí não của bé cũng đang ở giai đoạn vàng để phát triển. Vì thế, việc vận dụng ngôn ngữ vào cử chỉ, hành động hằng ngày của bé là điều đương nhiên. Đã có các nghiên cứu khoa học chỉ ra: những em bé biết nói dối sớm còn là những em bé thông minh (biết vận dụng trí não và ngộn ngữ để thay đổi một điều mình không mong muốn).

Nhưng dĩ nhiên, chẳng bố mẹ nào muốn con nói dối (hoặc chí ít là biết nói dối quá sớm).

Có rất nhiều nguyên nhân sâu xa của lời nói dối. Tuy nhiên, ở lứa tuổi lên 3, những nguyên nhân chính dẫn đến lời nói dối của bé là:

- Bé thích đùa: Việc bé thích nghịch, đuà vui cùng bố mẹ có thể là lý do dẫn đến lời nói dối của bé.

- Bé sợ bị phạt/ bị đánh: Một số gia đình vẫn lấy đòn roi, quát mắng làm thước đo sự ngoan ngoãn của con. Bé không hề hiểu nói dối là sai. Nói dối là hậu quả của việc bé sợ bị đau khi nói ra sự thật.

- Muốn gây sự chú ý: Trẻ con luôn muốn gây sự chú ý. Việc nói dối đôi lúc là để bố mẹ quan tâm tới mình hơn mà thôi.

- Bắt chước người khác: Mà gần nhất chính là bắt chước bố mẹ. Có khi nào bạn vô tình nói dối trước mặt con?

2. Xử lý với những lời nói dối

- Thay đổi cách dùng từ:

Trước hết, bạn cần nhớ, ở lứa tuổi 3 - 4 này, bé không biết NÓI DỐI là gì. Vợ chồng bạn hãy cùng thống nhất không sử dụng từ NÓI DỐI với bé, thay bằng cụm từ NÓI SAI SỰ THẬT. Việc này tưởng chừng như vô nghĩa nhưng lại góp phần rất lớn trong việc giúp cụm từ nói dối tránh xa tâm trí của bé và nó còn giúp bạn dễ dàng yêu cầu bé NÓI ĐÚNG SỰ THẬT hơn.

- Khuyến khích con nói ra sự thật:

Những đứa trẻ 2 - 3 tuổi này thực chất như những chú mèo con nghịch ngợm, thích đùa. Nếu cứ lấy những hình phạt ra áp đặt với bé thì sẽ liên tục phạt bé suốt ngày.

Vậy là thay bằng tức giận vì con nói dối như những ngày đầu tiên, hãy ngồi xuống, nhìn vào mắt bé và hỏi lại: “Con có chắc là như vậy không? Chúng ta không đùa nữa nhé. Mẹ cần con nói đúng sự thật…” Kỳ lạ lắm đấy, bé sẽ hiểu thái độ của mẹ và trả lời lại đúng với sự thật.

Việc kiểm chứng lời nói dối của bé ở lứa tuổi này thực sự là quá đơn giản với bố mẹ. Nhưng khó khăn hơn là khuyến khích bé tự nói ra được sự thật mà không phải dùng đến đòn roi, hình phạt.

- Dành thời gian cho bé hoặc thời gian dành cho bé phải thật chất lượng:

Thiết tha mong các bố mẹ (đặc biệt là các bố) hãy dành thời gian bên con, nhưng phải là thời gian thật chất lượng (không phải con ngồi chơi, bố ngồi cạnh cầm điện thoại).

Thời gian chất lượng là thời gian bạn chơi cùng con, đọc truyện cho con, làm các hoạt động cùng con… Khi bố mẹ dành đủ thời gian chất lượng cần thiết cho một em bé, bộ não của con sẽ không có suy nghĩ: làm gì để gây sự chú ý của bố mẹ?. Và như thế, những lời nói dối để khiến bố mẹ quan tâm cũng vì thế mà giảm đi rất nhiều.

- Không nói dối với con hoặc nói dối trước mặt con:

Ai trong số chúng ta đều có đôi lần nói không đúng sự thật. Nhưng sự thật là nếu cứ mang trong mình suy nghĩ đó, thì lời nói dối này sẽ lại nối tiếp lời nói dối kia, lời nói dối sau mức độ sẽ nghiêm trọng hơn lời nói dối trước. Và điều nghiêm trọng nhất, chính là những lời nói/lời hứa với con mà không thực hiện hoặc lời nói dối trước mặt bé.

Ở lứa tuổi này, bé sẽ chưa biết cách hỏi ngược lại bạn, khiến bạn phải bối rối, nhưng trong tiềm thức, bé hiểu rằng chuyện đó không to tát, chuyện đó bố mẹ cũng làm.

Những lời hứa với con trẻ, đã nói ra, bạn cũng nên thực hiện. Nếu vì một lý do nào đó không thể làm, hãy xin lỗi con chính thức và chân thành, đừng quên giải thích cho bé hiểu.

- Hình phạt đối với lời nói sai sự thật:

Nếu buộc lòng phải áp dụng hình phạt với những lời nói sai sự thật ở giai đoạn này (bé lặp đi lặp lại lời nói dối đó), những hình phạt có thể áp dụng như: cất đồ chơi lên cao (trong khoảng thời gian nhất định), tước quyền được đọc truyện tối hôm đó, hoặc không làm đồ chơi, không đi dạo, không ăn kem…

Những hình phạt đó không nên quá nặng (như phạt cách ly, phạt ngồi ghế hư… vì bé vẫn chưa hiểu nói dối là hư) nhưng nên ở mức để con hiểu bố mẹ không đồng tình và không muốn tái phạm. Tốt nhất nên áp dụng tước quyền một hoạt động mà con mong muốn. Đừng quên giải thích rõ ràng với bé nguyên nhân, hy vọng con sẽ hợp tác không nói sai sự thật như thế nữa và kết thúc bằng một cái ôm thật chặt cùng lời nói yêu con.

Nuôi dạy một đứa trẻ chưa bao giờ là dễ dàng. Có thể bạn đang cảm thấy vất vả vô cùng trong những ngày tháng đầu đời của bé nhưng rồi sớm thôi, bạn sẽ nhận ra, khi bé chỉ biết khóc, biết ăn, biết tè, biết ngủ thì còn là rất nhàn. Sau ăn vạ, nói dối chính là một bước tiến tiếp theo của việc bé đang dần dần biết cách “chống đối" lại bố mẹ. Và nếu chúng ta biết cách và làm đúng cách để xử lý những cơn ăn vạ hoặc những lời nói dối ngay từ đầu, bạn sẽ cảm thấy dễ thở hơn rất nhiều cho những chuỗi ngày khủng hoảng dài đằng đẵng phía sau.