Khai thác cát trái phép ở Sơn La: Sẽ bị xử lý như thế nào?

Để làm rõ vấn đề này, PV Sức Khỏe Cộng Đồng đã có cuộc trao đổi với Luật sư Đặng Văn Cường – Văn Phòng Luật sư Chính Pháp – Đoàn Luật sư TP Hà Nội.

 

 

Luật sư Cường cho biết: Hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò khoáng sản, hoạt động khai thác khoáng sản. Khoản 2 Điều 4 Luật khoáng sản 2010 quy định nguyên tắc hoạt động khoáng sản là chỉ được tiến hành hoạt động khoáng sản khi được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép. Một trong những hành vi bị nghiêm cấm đó là thực hiện điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản, hoạt động khoáng sản khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép (Khoản 3 Điều 8 Luật khoáng sản 2010). Nguyên tắc và điều kiện cấp Giấy phép khai thác khoáng sản được quy định tại Điều 53 Luật khoáng sản 2010. Quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản là Tiến hành khai thác khoáng sản theo Giấy phép khai thác khoáng sản (điểm b khoản 1 Điều 55 Luật khoáng sản 2010). Tùy vào tính chất mức độ hành vi vi phạm về hoạt động khoáng sản mà người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều 44 Nghị định 33/2017/NĐ-CP ngày 03/4/2017 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản quy định xử phạt hành vi vi phạm về khai thác khoáng sản mà không có giấy phép khai thác khoáng sản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo đó hành vi khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường không sử dụng vật liệu nổ công nghiệp mà không có giấy phép thì có thể bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 200 triệu đồng tùy khối lượng khoáng sản đã khai thác.

Trong đó, hành vi khai thác khoảng sản không giấy phép mà khối lượng khoáng sản là cát, sỏi lòng sông đã khai thác từ 50 m3 trở lên thì có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng. Hành vi thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, khai thác khoáng sản khác không có giấy phép thì có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng tùy loại khoáng sản. Hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ tang vật là khoáng sản hoặc toàn bộ giá trị bằng tiền của khối lượng khoáng sản đã tiêu thụ; tịch thu phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thực hiện các giải pháp cải tạo, phục hồi môi trường khu vực đã khai thác, đưa khu vực khai thác về trạng thái an toàn. Đây là mức phạt đối với cá nhân, cùng hành vi vi phạm mức phạt tiền đối với tổ chức gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

 

Ngoài ra, Điều 36 Nghị định 33/2017/NĐ-CP ngày 03/4/2017 quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm các quy định về khu vực khai thác khoáng sản. Cụ thể đối với hành vi không thực hiện cắm mốc các điểm khép góc khu vực được phép khai thác khoáng sản thì sẽ bị phạt cảnh cáo đối với khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường của hộ kinh doanh; Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với trường hợp giấy phép khai thác khoáng sản do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản này; Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với trường hợp giấy phép khai thác khoáng sản do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp. Đối với hành vi khai thác khoáng sản có tổng diện tích đã khai thác vượt ra ngoài ranh giới khu vực được phép khai thác thì tùy vào diện tích vượt theo bề mặt và độ sâu mà có mức xử phạt tương ứng, mức phạt cao nhất có thể đến 1 tỷ đồng.

 

Điều 227 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 quy định về tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên. Theo đó người nào vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên trong đất liền, hải đảo, nội thủy, vùng lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa và vùng trời của Việt Nam mà không có giấy phép hoặc không đúng với nội dung giấy phép thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1.5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: Thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; Khoáng sản trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp: thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác 500 triệu đồng trở lên; Khoáng sản trị giá 1 tỷ đồng trở lên; Có tổ chức; Gây sự cố môi trường; Làm chết người; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 122% trở lên thì bị phạt tiền từ 1.5 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng.

Pháp nhân thương mại thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này, thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác từ 300 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc khoáng sản trị giá từ 700 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng hoặc khoáng sản trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 700 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 1.5 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng. Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3 tỷ đồng đến 7 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm; Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1 năm đến 03 năm.

 

“Như vậy cá nhân, pháp nhân nào có hành vi vi phạm về hoạt động khoáng sản thì có thể sẽ bị xử lý theo các quy định pháp luật nêu trên. Việc xem xét xử lý phải đúng thẩm quyền, theo trình tự thủ tục luật định. Đối với việc khai thác khoáng sản không phép diễn ra công khai và thời gian dài mà chính quyền địa phương không biết, không có biện pháp xử lý thì phải xem xét trách nhiệm của người có thẩm quyền trong việc quản lý, thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn địa phương. Nếu có việc bảo kê, che giấu cho hoạt động khai thác khoáng sản không phép thì cơ quan chức năng sẽ vào cuộc điều tra, làm rõ và xử lý theo quy định pháp luật, từ xử lý kỷ luật đến xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy tính chất, mức độ vi phạm”. Luật sư Cường cho biết thêm.

 

 

Xem thêm: Sơn La: Ai \'bảo kê\' cho hoạt động khai thác, tập kết cát không phép?