Kem chống nắng HA Nâng Tone – N Collagen: Lá chắn vô hình hay cú lừa thẩm mỹ?

Quảng cáo “thần thánh hóa” vượt xa hồ sơ công bố

Trên các nền tảng mạng xã hội, sản phẩm HA Nâng Tone – N Collagen được quảng bá rầm rộ như “lá chắn tia UV hoàn hảo”, “SPF 50++/PA++++”, “ngăn sạm nám, tăng tone da tức thì”. Hình ảnh người mẫu, KOL và các tài khoản bán hàng đồng loạt giới thiệu sản phẩm như một “siêu kem chống nắng” có khả năng bảo vệ da toàn diện.

Tuy nhiên, theo hồ sơ công bố số 04550/23/CBMP-HCM do Cục Quản lý Dược tiếp nhận ngày 19/10/2023, sản phẩm chỉ được ghi công dụng rất chung chung là “chống nắng và dưỡng trắng da”, không có thử nghiệm xác nhận chỉ số SPF hay PA, cũng không kèm chứng nhận kiểm nghiệm hiệu quả chống tia UV.

Cho ý kiến về vấn đề này, Luật sư Mai Thanh Bình - Công ty Luật TNHH Mai Thanh Bình cho biết, sự chênh lệch giữa nội dung quảng cáo và hồ sơ pháp lý cho thấy dấu hiệu cố tình thổi phồng công dụng, vi phạm quy định của Luật Quảng cáo năm 2012, cụ thể Khoản 9 Điều 8 về hành vi “quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng”. Theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP, mức xử phạt cho hành vi này có thể từ 60 đến 80 triệu đồng.

Luật sư Mai Thanh Bình nhận định: “Việc sử dụng thông tin chưa được cấp phép để quảng bá sản phẩm là hành vi sai phạm nghiêm trọng, có có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng. Khi doanh nghiệp cố tình tạo ấn tượng rằng sản phẩm có khả năng bảo vệ da vượt trội mà chưa qua kiểm chứng, thì đó không chỉ là vi phạm hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.”

Trách nhiệm pháp lý không chỉ của thương hiệu mà cả nhà máy sản xuất

Theo hồ sơ công bố, sản phẩm HA Nâng Tone – N Collagen được gia công tại Chi nhánh Tân Tạo – Công ty Cổ phần Dược & Mỹ phẩm Gia Phú, đơn vị trực tiếp sản xuất, đóng gói và kiểm soát chất lượng trước khi ra thị trường. Với vai trò này, Gia Phú phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin in trên bao bì. Việc để sản phẩm có chỉ số “SPF 50++/PA++++” trong khi hồ sơ công bố không hề có là vi phạm nghiêm trọng quy định sản xuất mỹ phẩm.

Theo Luật sư Mai Thanh Bình, căn cứ Khoản 1 Điều 70 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, hành vi “sản xuất mỹ phẩm sai hồ sơ công bố” hoặc “không đạt tiêu chuẩn chất lượng” có thể bị phạt từ 30 – 40 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu chứng minh được nhà máy biết rõ sai phạm nhưng vẫn cho in ấn và đưa sản phẩm ra thị trường, hành vi này có thể cấu thành đồng phạm tội lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.

Luật sư Bình nhận định: “Nhà máy không thể viện lý do chỉ ‘gia công theo đơn đặt hàng’. Khi đã tham gia in bao bì, dán nhãn và xuất xưởng, họ trở thành một mắt xích trong hành vi gian dối. Nếu biết rõ sản phẩm không có chỉ số chống nắng nhưng vẫn để in công bố sai, đây là hành vi tiếp tay có tổ chức, cần xem xét trách nhiệm hình sự để bảo đảm tính răn đe và bảo vệ người tiêu dùng.”

Pháp nhân “ảo” và hệ lụy niềm tin người tiêu dùng

Đáng chú ý, Công ty N Collagen – đơn vị đứng tên công bố sản phẩm HA Nâng Tone – được đăng ký tại Quận 8 (TP.HCM) nhưng không tồn tại văn phòng hoạt động thực tế. Điều này khiến người tiêu dùng không thể truy xuất nguồn gốc, khiếu nại hay yêu cầu bảo hành sản phẩm. Nhiều ý kiến cho rằng, việc sử dụng địa chỉ “ma” để đăng ký pháp nhân là hành vi gian dối, có dấu hiệu vi phạm Luật Doanh nghiệp.

Luật sư Mai Thanh Bình nhận định: “Nếu chứng minh được doanh nghiệp cố tình đăng ký pháp nhân ảo để hợp thức hóa hồ sơ công bố, thì đây không chỉ là hành vi gian lận hành chính mà còn có thể bị xem xét về tội lừa dối khách hàng hoặc làm giả hồ sơ pháp lý. Bởi lẽ, khi người tiêu dùng không thể xác định được chủ thể chịu trách nhiệm, toàn bộ rủi ro sẽ đổ lên họ.”

Thực tế, việc thành lập “công ty ma” để công bố mỹ phẩm rồi thuê nhà máy sản xuất theo đơn đặt hàng cũng không phải là hiếm trong thời gian qua, nhất là với các sản phẩm làm đẹp “ăn theo xu hướng” và quảng cáo quá mức. Hệ lụy là thị trường trở nên hỗn loạn, niềm tin người tiêu dùng bị bào mòn, trong khi cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc truy xuất trách nhiệm. Các cơ quan chức năng có liên quan cần sớm thanh tra toàn diện chuỗi cung ứng, xử lý nghiêm các hành vi gian dối để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi cộng đồng.