Hướng điều trị mới cho bệnh nhân COVID-19 nặng tại Việt Nam từ huyết tương người đã khỏi bệnh

 

PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh; Giám đốc Trung tâm quản lý, điều hành trực tuyến hỗ trợ chuyên môn, chẩn đoán, điều trị COVID-19, vừa cho biết Hội đồng chuyên môn Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, nghiên cứu hướng sử dụng huyết tương trong điều trị bệnh nhân COVID-19.

 

Bộ Y tế đã giao Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư (nơi có đủ điều kiện thực hiện tách huyết tương ra khỏi các thành phần máu, tinh khiết chế phẩm) phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng hướng dẫn tiếp nhận, lưu trữ, bảo quản và vận chuyển huyết tương của người đã khỏi bệnh Covid-19.

 

 

Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư (Hà Nội) làm đầu mối phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng hướng dẫn sử dụng huyết tương tiếp nhận từ người đã được điều trị khỏi bệnh COVID-19, để điều trị cho người bệnh COVID-19 thể nặng.

 

TS. BS Bạch Quốc Khánh, Viện trưởng Huyết học - Truyền máu Trung ương, cho hay phương pháp lấy huyết tương của người bệnh COVID-19 đã khỏi bệnh để điều trị bệnh nhân nặng mắc căn bệnh này đã được thực hiện tại Trung Quốc và một số nước khác.

 

“Huyết tương của người khỏi bệnh có chứa kháng thể với hiệu giá cao chống lại virus SARS-CoV-2. Khi truyền vào cơ thể bệnh nhân nặng (có tải lượng virus cao), kháng thể sẽ phát huy tác dụng, hỗ trợ diệt virus ở bệnh nhân”, TS Khánh nói.

 

Theo ông, phương pháp tách huyết tương của bệnh nhân đã khỏi COVID-19 không khác các phương pháp Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đang thực hiện với những người đi hiến máu bình thường.

Việc chọn người cho máu để tách huyết tương và bệnh nhân được chỉ định điều trị do Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương và Viện vệ sinh Dịch tễ Trung ương phụ trách. Còn Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương sẽ tách chiết huyết tương theo yêu cầu.

 

“Đây là biện pháp mới với nước ta, cần được nghiên cứu từ các cách thu thập an toàn và đảm bảo chất lượng trong quá trình xử lý, bảo quản, cung cấp, đến việc chỉ định hợp lý và sử dụng lâm sàng một cách hiệu quả. Nên trong khi các hướng dẫn và thử nghiệm ở các nước còn chưa đầy đủ thì rất cần sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ của nhiều đơn vị”, TS Khánh nói thêm.

 

Những năm gần đây, liệu pháp này đã được sử dụng để điều trị với bệnh nhân mắc Ebola, SARS, cúm A/H1N1. Tuy nhiên, không phải tất cả các thử nghiệm lâm sàng đều cho những kết quả khả quan. Việc áp dụng với người bệnh COVID-19 còn hết sức mới mẻ, cần thận trọng và có các tiêu chí chỉ định phù hợp.

 

Cũng theo TS Khánh, do SARS-CoV-2 là chủng virus hoàn tòa mới nên việc điều trị bệnh này trên thế giới cũng như ở Việt Nam còn nhiều khó khăn do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh.

Gần đây, một số quốc gia đã thử nghiệm điều trị bệnh nhân nặng mắc COVID-19 bằng huyết tương được lấy từ người khỏi bệnh, cho thấy một số tín hiệu khả quan.

Cụ thể, Canada đã bắt đầu thử nghiệm lâm sàng áp dụng phương pháp này ở quy mô lớn nhất thế giới hiện nay với sự tham gia của 1.000 bệnh nhân tại ít nhất 40 bệnh viện. Thử nghiệm dự kiến sẽ cho kết quả bước đầu trong 3 tháng, nhưng cần ít nhất 6-10 tháng để đưa ra kết quả chính xác hơn.

 

Trước đó, tại nơi bùng phát dịch bệnh là Vũ Hán - Trung Quốc, nhóm các chuyên gia của 3 bệnh viện ở Vũ Hán cũng đã tiến hành thử nghiệm lâm sàng áp dụng phương pháp lấy huyết tương của người đã khỏi bệnh để điều trị thành công cho 10 bệnh nhân nặng trong thời gian từ 23/1 đến 19/2. Trong số này có 6 bệnh nhân nam và 4 bệnh nhân nữ, tuổi trung bình là 52,5.

 

Sau khi truyền huyết tương, người bệnh được cải thiện về các chỉ số lâm sàng. Tuy nhiên, số lượng bệnh nhân được thử nghiệm còn ít, hiệu quả điều trị có thể chưa rõ rệt do người bệnh nặng cũng được kết hợp điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau, hỗ trợ điều trị các biến chứng khác.

Dù vậy, những thử nghiệm này cũng mở ra thêm cơ hội về hướng điều trị cho bệnh nhân ở Việt Nam. Ngoài ra, đã có những thử nghiệm quy mô nhỏ ở các nước khác Singapore, Hàn Quốc, Mỹ.
Cũng theo TS Khánh, sử dụng huyết thanh chứa kháng thể từ người đã khỏi bệnh là phương pháp hỗ trợ điều trị thêm cho người bệnh COVID-19 nặng có lượng virus lớn. Điều này cần vận động người khỏi bệnh tham gia hiến huyết tương.

"Tuy nhiên, phương pháp này không áp dụng hàng loạt, chỉ với bệnh nhân có chỉ định, các bác sĩ mới tiếp nhận huyết tương từ người hiến, điều chế và chuyển đến đơn vị điều trị. Do đó, chúng ta không lưu trữ huyết tương này", Viện trưởng Huyết học - Truyền máu Trung ương khẳng định.

 

TS Phạm Ngọc Thạch, Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cũng thông tin, Bệnh viện đang dự thảo đề tài nghiên cứu về sử dụng huyết tương của bệnh nhân đã khỏi bệnh để điều trị các bệnh nhân nặng. Mục đích là cố gắng cứu những bệnh nhân COVID-19 nặng, khi đã hết các phương án điều trị. Bệnh viện sẽ nghiên cứu kỹ vấn đề về chỉ định cho trường hợp nào. Phương pháp này sẽ được sử dụng để điều trị bệnh nhân có diễn tiến nặng trong tình huống số ca bệnh nặng vào viện quá nhiều.

 

 

 

Hà Ly (t/h)