Hành vi xâm phạm tác quyền diễn ra trên nhiều lĩnh vực với những ‘chiêu trò’ khó lường

Hội thảo nhằm góp phần phổ biến và triển khai thực hiện Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi bổ sung có hiệu lực từ tháng 1/2023 và Nghị định 17/2023/NĐ-CP đến với các tổ chức, cá nhân trên cả nước nói chung, đặc biệt là những điều chỉnh pháp luật quan trọng về quyền sao chép nói riêng.

Thông qua hội thảo, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, nhà sáng tạo, nhà nghiên cứu và các cơ quan quản lý hiểu rõ hơn về các quy định của pháp luật, cũng như thảo luận về cách thức triển khai và thực hiện một cách hiệu quả việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan thông qua việc thực thi quyền sao chép tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Theo các chuyên gia, hiện nay ở Việt Nam, các tổ chức xã hội, cơ quan quản lý, đặc biệt là các doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nghiên cứu còn nhận thức rất han chế về lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Sự nhận thức về xác lập quyền sở hữu tài sản tri tuệ và xử lý sai pham khi có sự sao chép tài sản trí tuệ vẫn còn rất ít người thực sự quan tâm đúng mức trong giai đoạn hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Bên cạnh đó, việc vi phạm bản quyền tác giả, đặc biệt là quyền sao chép tác phẩm ở Việt Nam hiện nay đang diễn ra một cách công khai, hiển nhiên, mọi lúc, mọi nơi với tất cả các loại hình tác phẩm, kể cả ở môi trường vật lý cũng như trên môi trường số, từ việc photocopy, downloads tài liệu trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu đến sao chép, đánh cắp ý tưởng, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội...

Ngoài ra, với sự phát triển của công nghệ, hành vi xâm phạm tác quyền còn diễn ra trên nhiều lĩnh vực với những “chiêu trò” khó lường mà nổi cộm là tình trạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên nền tảng công nghệ số với lối mòn suy nghĩ rằng sử dụng sản phẩm sao chép, đạo nhái, vi phạm bản quyền là việc bình thường... Thực trạng này không những đã xâm phạm đến quyền lợi chính đáng của chủ sở hữu tác phẩm, mà còn gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, lâu dài đối với công cuộc phát triển nguồn lực của đất nước, cản trở quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Nói về vấn đề vi phạm bản quyền tác giả, bà Nguyễn Thị Sánh – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Quyền Sao chép Việt Nam nhận định, hiện tượng vi phạm bản quyền, đặc biệt là sao chép tác phẩm tự do đang diễn ra một cách công khai ở nước ta, đã thành vấn nạn từ nhiều năm nay. Điều này khiến các tổ chức thế giới đánh giá Việt Nam là nước có tỷ lệ xâm phạm bản quyền ở top cao.

Theo bà Sánh, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như: Thói quen dùng chùa các công trình sáng tạo của người khác; Tùy tiện lấy các bài viết, công trình nghiên cứu trong các tuyển tập, toàn tập để làm các tập sách chuyên đề riêng trong sách văn học và y học mà không xin phép chủ sở hữu tác phẩm gốc; Học sinh, sinh viên đều lấy việc photocopy làm phương tiện tích hợp tài liệu để làm bài; 100% thanh thiếu niên dùng điện thoại, máy tính download chia sẻ thông tin trên mạng xã hội.

“Tình trạng này chẳng những đã xâm phạm đến quyền lợi chính đáng của tác giả mà còn gây ra những hệ lụy lâu dài về ý thức và trách nhiệm đối với sản phẩm trí tuệ của nhân loại sẽ tạo nên một thế hệ “ăn cắp” chất xám của người khác”, bà Sánh nhấn mạnh.

Tại buổi hội thảo, ngoài việc giới thiệu một số điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ 2022 và Nghị định 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan; phân tích các khía cạnh liên quan đến quyền nhân thân, quyền tài sản của tác giả; hướng dẫn quy trình và thủ tục đăng ký quyền tác giả; các biện pháp hành chính, dân sự, hình sự để bảo vệ quyền tác giả; các cơ quan quản lý và thực thi quyền tác giả… còn có phiên thảo luận như: Đánh giá thực trạng việc vi phạm bản quyền; Các giải pháp giải quyết vấn đề vi phạm bản quyền; Các biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan trong quá trình hội nhập quốc tế…

Cao Ánh