Hai món ăn cổ truyền vào ngày Tết rất hiếm người biết của Việt Nam

Ẩm thực Việt dường như vẫn còn nhiều lắm những món ăn mang đậm bản sắc dân tộc, mang trong mình cái hồn và sự tài hoa của người làm ra nó. Nói đến những món ăn cổ truyền vào ngày Tết ở Việt Nam, bên cạnh bánh chưng hay bánh tét là những món nhất định phải có thì mỗi vùng miền lại có những đặc sản riêng của mình như thịt gà luộc, giò chả, nem rán, thịt kho, hành kiệu muối hoặc dưa món, v.v… Thế nhưng, trên thực tế, vẫn tồn tại hai món ăn, dù được xác nhận là món ăn cổ truyền nhưng lại rất hiếm người biết tới, thậm chí còn có nguy cơ bị thất truyền, đó chính là mọc vân ám và bánh bó mứt.

 

 

 

Đây là một món ăn tương đối lạ với đại đa số người dân Việt Nam mặc dù nó có một cái tên vô cùng văn vẻ, sang trọng. Nhiều năm trước, món ăn này vẫn xuất hiện trên mâm cỗ Tết của người miền Bắc, thế nhưng ngày nay lại dần dần mai một bởi một lý do cực kì thuyết phục, món ăn này quá khó làm.

 

Quả thật, làm mọc vân ám không hề dễ! Để thành công với món ăn mang đầy tính nghệ thuật này, người thực hiện phải hết sức tỉ mỉ, khéo léo và tinh tế. Mọc vân ám gồm có 5 viên mọc, mỗi viên mang một màu khác nhau, được làm từ những nguyên liệu phong phú như đậu, gấc, mộc nhĩ, rau củ, v.v… Năm viên mọc được múc vào bát, sau đó sẽ đổ nước ninh xương và bì lợn lên trên, chờ đông rồi mới úp ra đĩa. Khi đó, ta sẽ có được một tác phẩm nghệ thuật thực sự: năm viên mọc màu sắc bắt mắt được phủ bởi lớp thạch trong suốt nhìn như mây phủ. Cũng bởi vậy mà món ăn này được gọi là mọc vân ám (miếng mọc được phủ bởi mây). 

 

 

Không chỉ ngon miệng, đẹp mắt, mọc vân ám còn mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Năm viên mọc màu sắc khác nhau tượng trưng cho kim – mộc – thuỷ – hoả – thổ nằm gọn trong lớp màng thạch tượng trung cho đất trời, ý chỉ tinh hoa hội tụ, tựa như một lời cầu chúc năm mới sẽ bình an, thuận lợi và nhiều may mắn.

 

Bánh bó mứt 

 

 

Bánh bó mứt là một món ăn ngày Tết của người miền Trung thời xưa, đi liền với ẩm thực cung đình nên nó mang trong mình sự duyên dáng, đài các của nếp sống cố đô.

 

Tương truyền, thời xa xưa ở xứ Huế mộng mơ, nhà nào cũng trồng vài ba cây ăn trái. Đến mùa thu hoạch, người ta đem phơi khô rồi gói ghém mang cất đi. Đợi chờ được dịp tết đến xuân về, những nông sản này sẽ được mang ra trộn với gạo nếp, các loại mứt hoa quả, mè đen, đậu phộng, gừng, v.v… rồi gói vào mo cau thành bánh bó mứt. Khi ăn, bánh sẽ được cắt thành từng lát.

 

 

Dù chỉ toàn nguyên liệu quen thuộc, đơn giản nhưng với bàn tay tài hoa của người Huế, bánh bó mứt cắt ra đẹp như một bức xà cừ với đủ màu xen kẽ, đẹp đến nỗi được cho phép mang vào cung đình, xuất hiện trên mâm cỗ vương giả quý tộc. Ngày nay, bánh bó mứt gần như không còn. Có chăng chỉ còn là sản phẩm do các nghệ nhân ẩm thực ở Huế còn phục dựng lại mà thôi.