Hài hòa hoá pháp luật giữa các quốc gia ASEAN hướng tới phát triển toàn diện và bền vững

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Vũ Văn Nhiêm - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường ULAW cho biết, cộng đồng ASEAN được hình thành dựa trên 3 trụ cột gồm chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa – xã hội. Một trong những điều kiện mang tính chất nền tảng quan trọng để đạt được các mục tiêu phát triển của ASEAN là thực hiện yêu cầu hài hòa hóa pháp luật, hướng tới xây dựng các khung pháp lý chung của ASEAN trên nhiều lĩnh vực, thông qua đó thúc đẩy quá trình hội nhập sâu, rộng của khu vực.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến quá nhiều sự biến động có tính phức tạp, khó lường, quá trình toàn cầu hóa đang tiềm ẩn nhiều rủi ro, sự bất ổn địa chính trị trong khu vực và thế giới, các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng… là những thách thức không hề nhỏ đối với Cộng đồng ASEAN, đặc biệt trong giai đoạn bản lề chuyển giao giữa Tầm nhìn cộng đồng ASEAN 2025 sang Tầm nhìn Cộng đồng 2045.

Chính vì vậy, việc tổ chức hội thảo nhằm thúc đẩy các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi thông tin và tiếp nhận các xu hướng phát triển pháp luật mới đang hình thành trong cộng đồng ASEAN, cũng như tạo các diễn đàn để các đại biểu từ các quốc gia lắng nghe các bài tham luận, các ý kiến phân tích, trao đổi kinh nghiệm liên quan đến vấn đề hài hòa hóa pháp luật trong ASEAN từ nhiều góc độ khác nhau. Từ đó, có những đóng góp hiệu quả nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động hài hòa hóa pháp luật trong cộng đồng ASEAN.

Mở đầu phiên thứ nhất với chủ đề “Hài hoà hoá pháp luật trong ASEAN: cơ hội và thách thức”, ThS. Trần Ngọc Hà, Giảng viên Khoa Luật quốc tế, Trường ULAW cho biết, hài hòa hóa pháp luật là tiến trình song hành không thể thiếu đối với quá trình hội nhập trong ASEAN. Bằng nhiều biện pháp khác nhau, các quốc gia ASEAN đã đạt được những thành tựu nhất định nhằm làm cho các hệ thống pháp luật quốc gia thành viên xích lại gần nhau hơn.

Theo ThS. Hà, tiến trình hài hòa hóa pháp luật trong cộng đồng ASEAN đã và đang đối mặt với nhiều rào cản như sự đa dạng về truyền thống văn hóa pháp lý, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các quốc gia thành viên; tác động của các yếu tố tôn giáo, chính sách phát triển của các quốc gia; hạn chế trong hoạt động lập pháp, nội luật hóa ở các quốc gia thành viên… Để khắc phục và vượt qua những rào cản này, đòi hỏi các quốc gia ASEAN cần có sự nỗ lực hợp tác, phối hợp chặt chẽ hơn nữa để có thể tạo ra một khung pháp lý chung đảm bảo cho sự phát triển toàn diện và bền vững của cả khu vực.

Tham luận “Thể chế khu vực xanh: hài hòa hóa các chuẩn mực thương mại bền vững mới” của GS.TS Pasha L. Hsieh, Trường Luật Yong Pung Ho, Trường đại học quản lý Singapore đã phân tích chủ nghĩa khu vực xanh trong luật pháp quốc tế qua việc xem xét các hiệp định mới nổi ảnh hưởng như thế nào đến các chuẩn mực bền vững thương mại mới, đặc biệt là các sáng kiến xanh do Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á thúc đẩy. Nhóm tác giả cho rằng hiểu được những động lực này là rất quan trọng để điều hướng phát triển bền vững thương mại gắn với môi trường và góp phần thúc đẩy hài hòa hóa các khía cạnh pháp lý liên quan.

Phiên thứ hai của hôi thảo với chủ đề: “Định vị tương lai cho một ASEAN thống nhất trong đa dạng”, TS. Nguyễn Quỳnh Anh, Trưởng Bộ môn Luật ASEAN và các Liên kết quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội thông qua tham luận “Hài hoà hoá pháp luật về đầu tư hướng đến nền tảng pháp lý chung trong khuôn khổ ASEAN” cho rằng, do các quốc gia thành viên ASEAN có sự khác biệt về thể chế chính trị, hệ thống pháp luật, văn hoá và chênh lệch trình độ phát triển kinh tế nên ảnh hưởng đến việc thực thi các quy định của hiệp định chung và cam kết của mỗi quốc gia trong những hiệp định đầu tư của ASEAN. Đồng thời, thông qua việc nghiên cứu pháp luật đầu tư của một số quốc gia ASEAN như Singapore, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam nhằm so sánh, đánh giá quy định hiện hành trong hệ thống pháp luật từng quốc gia. Từ đó chỉ ra những cơ hội và thách thức trong quá trình hài hòa hóa pháp luật, bao gồm sự khác biệt về văn hóa pháp lý, mức độ phát triển kinh tế, và chính sách ưu tiên quốc gia…

Phiên thứ ba của hội thảo với chủ đề “Phát triển bền vững trong các lĩnh vực pháp luật cụ thể trong ASEAN và các quốc gia thành viên”, TS. Narender Nagarwal, Trường Đại học New Dehli, Ấn Độ nhận định, trong những năm qua, Việt Nam ngày càng khẳng định được vị thế của mình ở Đông Nam Á thông qua những đóng góp quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, mở rộng kinh tế và phát triển cơ sở hạ tầng của toàn khu vực. Trong quá trình hiện đại hóa, toàn cầu hóa để hội nhập hơn với thế giới nói chung và ASEAN nói riêng, việc thành lập thêm các nhà máy, doanh nghiệp thu hút đầu tư nước ngoài đã dẫn đến tình trạng di cư lao động trong ASEAN.

“Điều này đặt ra vấn đề đảm bảo đối xử công bằng và bình đẳng trong cơ hội tiếp cận tất cả các điều khoản an sinh xã hội cho người lao động di cư theo như quy định của ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế). Do đó, một quy hoạch tổng thể gắn kết, hài hòa và hợp tác bảo vệ quyền lợi của người lao động trong khối ASEAN là rất quan trọng để hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững”, TS. Narender Nagarwal nhận định.

ThS. Ngô Kim Hoàng Nguyên, Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện, Giảng viên Khoa Luật Quốc tế, Trường ULAW cho rằng, hài hòa hóa pháp luật có thể được coi là phương thức ổn định để việc trao đổi hàng hóa, thương mại, dịch vụ giữa các quốc gia trở nên tự do và cởi mở hơn. Nhằm hướng đến một khuôn khổ pháp lý chung nhằm giảm thiểu sự chênh lệch trong các lĩnh vực pháp lý khu vực, Hiệp hội các quốc gia ASEAN đã xác định xây dựng một cấu trúc pháp luật có khả năng điều chỉnh các vấn đề trọng tâm ảnh hưởng đến mục tiêu chung đó.

“Việc hợp tác liên quan đến các vấn đề sở hữu trí tuệ (IP) đã có sự tăng trưởng ổn định, tác động đến sự phát triển của hệ thống sở hữu trí tuệ trong từng quốc gia và tiến bộ kinh tế xã hội chung của khu vực. Cụ thể trong lĩnh vực nhãn hiệu, các doanh nghiệp đã đối mặt với những khó khăn về thủ tục, chính sách liên quan do cần phải hài hòa hệ thống pháp luật giữa các quốc gia. Vì vậy, việc nghiên cứu kỹ lưỡng về vấn đề này và xây dựng các giải pháp khả thi là cần thiết”, ThS. Nguyên nhấn mạnh.

Cao Ánh