Góc khuất sau nghề trang điểm tử thi: Công việc nhân văn, thu nhập tiền tỷ nhưng bị kỳ thị, xa lánh

Mặc dù đã xuất hiện cả thế kỷ nhưng công việc "làm đẹp" cho tử thi chưa bao giờ được coi trọng thực sự. Lý do là bởi các định kiến, đánh giá không mấy tích cực của xã hội dành cho nghề nghiệp này.

Là việc làm đầy tính nhân văn, nhưng vì những quan điểm và nỗi sợ mơ hồ của con người khiến việc trang điểm cho người chết trở nên ghê sợ, rùng mình mỗi khi nhắc tới. Cũng bởi vậy, các thợ chuyên nghiệp trong lĩnh vực này thường tự giấu diếm công việc của mình với chính bạn bè, người thân vì sợ bị xa lánh, kỳ thị.

Dù mang ý nghĩa tích cực nhưng nhiều người làm nghề trang điểm tử thi vẫn phải giấu gia đình

Những người làm nghề trang điểm tử thi thường xuất phát từ nhân viên trang điểm hoặc các công việc như khâm liệm tại nhà xác, khám nghiệm tử thi. Do ít người "bạo gan" dám làm, người theo đuổi nghề trang điểm xác chết luôn trong tình trạng đắt khách, thu nhập kiếm về dư dả và ổn định.

Chị Định Thị Phương Loan, quê ở Hạ Hòa, Phú Thọ, hiện đang sinh sống và làm việc ở Hà Nội cho hay, chị đã lựa chọn và quyết tâm theo "nghiệp" trang điểm tử thi được 1 năm. Theo dự định, chị Thu sẽ đi du học để nâng cao nghiệp vụ, công khai nghề nghiệp và biến công việc trở thành dịch vụ công khai chính thức.

Chị Loan có ý định gắn bó lâu dài với công việc và mong muốn mở dịch vụ công khai, chính thức

Trước khi bước chân vào công việc hiện tại, chị từng là một nhân viên trang điểm. Một lần nọ, bạn thân nhờ chị trang điểm cho người nhà trước khi làm lễ viếng. Sau hôm đó, chị cảm thấy mình "bén duyên" với công việc này và suy nghĩ nghiêm túc về việc chuyển sang làm trang điểm cho tử thi.

Kể về công việc của mình, chị Loan cho biết, bắt đầu khi người chết được đưa từ nhà xác ra, chị sẽ thay quần áo, lau tay chân và "tẩy trang" làm sạch gương mặt. Chị Loan làm mọi việc một cách rất cẩn thận và từ tốn, đeo găng tay, chải tóc, đánh son môi, trang điểm và sơn móng cho người đã khuất.

Dù rất gắn bó và trân trọng nghề của mình nhưng tới nay đã hơn một năm, chị vẫn chưa thể "đường đường chính chính" nói với gia đình vì sợ bị phản đối. Hiện tại, chị Loan đang phối hợp làm việc cùng công viên nghĩa trang Lạc Hồng Viên (Hòa Bình) nên khá bận rộn, ít có thời gian nghỉ ngơi.

Chị Loan chia sẻ, thu nhập từ công việc giúp chị có cuộc sống tốt và đầy đủ không thua kém một nhân viên ngân hàng.

Là nhân viên mai táng tại Nhà tang lễ Phùng Hưng và cũng chọn trang điểm tử thi là nghề nghiệp của bản thân, anh Nguyễn Ngọc Tùng lại được bố mẹ và vợ ủng hộ. Bố anh trước đó cũng từng làm việc tại nghĩa trang Mai Dịch.

Sau khi tốt nghiệp ngành điện trường Cao đẳng Công nghiệp, anh Tùng quyết định nối nghiệp cha. Nói về cơ duyên theo nghề này, anh Tùng hồn nhiên chia sẻ: có lẽ từ nhỏ đã được theo bố ra nghĩa trang và chứng kiến người chết nên anh đã quen.

Anh Tùng nối tiếp công việc của bố làm ở nhà tang lễ và thực hiện công việc làm đẹp cho tử thi

Anh Tùng luôn xem người đã khuất là những linh hồn đáng được kính trọng, thay vì ám ảnh, sợ hãi. Thời gian đầu bắt tay vào công việc, anh còn nhiều lo lắng và lúng túng. Sau này, anh dần quen với quy trình như lấy xác chết, thay quần áo cho người mất, trang điểm thi hài sao cho tươi tắn và thật nhất, cho đồ cúng và đặt thi hài vào quan tài ngay ngắn.

Nhiều năm gắn bó với nghề, anh Tùng không thể nào được những trải nghiệm đáng nhớ. Có lần, anh trang điểm cho tử thi bị tai nạn giao thông biến dạng mặt hay chết lâu ngày, cơ thể bị thối rữa.

Khó khăn là vậy nhưng anh Tùng cũng vượt qua, anh cảm thấy tất cả đã quen thuộc, không có gì đáng sợ và hoàn thành công việc.

Được biết, những người làm nghề trang điểm tử thi ở Mỹ có thu nhập khoảng 1,2 tỷ mỗi năm nhưng đây vẫn là công việc bán chuyên nghiệp. Các chuyên gia trang điểm tử thi thường làm bán thời gian theo hình thức hợp đồng ngắn hoặc cộng tác.

Thời gian còn lại, họ vẫn tiếp tục công việc trang điểm bình thường tại các cơ sở làm đẹp. Lý do được đưa ra là bởi các thợ trang điểm muốn cân bằng cuộc sống hơn là tiếp xúc với tử thi suốt 8 tiếng 1 ngày.

Công việc trang điểm cho thi hài người đã khuất cũng ở Mỹ là nghề nghiệp "hái ra tiền"

Thông thường, người làm nghề trang điểm tử thi ở Mỹ có "bảng giá" nhất định cho công việc này. Ví dụ, việc sửa tóc, phí sẽ dao động từ 40 - 60 USD. Nếu tai nạn làm hư hỏng các bộ phận trên khuôn mặt thì mức phí cao hơn rất nhiều bởi còn phải trải qua quá trình chỉnh hình, phục hồi.

Thậm chí, thợ trong nghề còn có mức phí riêng theo từng kiểu trang điểm: tự nhiên hay sang trọng, kiểu cách hay điệu đà. Việc làm tóc và lựa chọn quần áo cũng phải theo tính cách trước đó của người đã khuất.

Mức chi phí cho việc "tân trang", sửa soạn lại cho người đã khuất cũng cực kỳ cụ thể và nhiều yêu cầu tỉ mỉ, rõ ràng

Các chuyên gia trang điểm tử thi sẽ tư vấn kỹ càng cho người nhà và lên "concept" thật chi tiết trước khi bắt tay vào thực hiện. Vì thế, mức thu nhập của thợ trang điểm tử thi ở Mỹ ước tính là 29.980 USD/năm với người dưới 3 năm kinh nghiệm, và 48.220 USD/năm (tương đương khoảng 1, 2 tỷ đồng) với thợ có trên 8 năm trong nghề.

Có thể thấy, dù có thu nhập tố và là một nghề nhân văn, công việc trang điểm tử thi ở Việt Nam hay Mỹ đều có điểm chung là chưa được xã hội đón nhận theo một cách chính thức. Nguyên nhân chính vẫn là bởi tâm lý kỳ thị, sợ hãi, xuất phát từ những điều mơ hồ.