Ghi nhận ca tử vong mới do virus Nipah

Anh Thảo

08/02/2026 09:39

Ngày 7/2, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xác nhận một phụ nữ tại Bangladesh đã tử vong sau một tuần chống chọi với virus Nipah (NiV).

Bệnh nhân khởi phát các dấu hiệu sốt và đau đầu từ ngày 21/1. Tình trạng sức khỏe người này chuyển biến xấu nhanh chóng với các biểu hiện tăng tiết nước bọt, mất phương hướng và co giật, dẫn đến tử vong một tuần sau đó. Kết quả xét nghiệm công bố sau khi bệnh nhân qua đời khẳng định dương tính với virus Nipah.

Cuộc điều tra dịch tễ cho thấy người phụ nữ này không đi nước ngoài trước khi mắc bệnh nhưng có uống mật cây chà là tươi. Đây là thói quen phổ biến tại địa phương và cũng là con đường lây truyền chính của virus Nipah, thường do thực phẩm nhiễm chất thải của dơi mang mầm bệnh.

Cơ quan y tế đang giám sát chặt 35 người từng tiếp xúc với bệnh nhân. Hiện tại, toàn bộ mẫu xét nghiệm của nhóm này đều âm tính và chưa ghi nhận thêm ca nhiễm mới.

Virus Nipah (NiV) là một loại virus truyền nhiễm nguy hiểm, thuộc nhóm bệnh lây từ động vật sang người (zoonotic), được đánh giá có nguy cơ cao gây dịch với tỷ lệ tử vong lớn. WHO xếp Nipah vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên cần giám sát và nghiên cứu do khả năng lây lan phức tạp, diễn tiến nhanh và hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu.

Dù số ca nhiễm ở người không nhiều, mỗi khi xuất hiện, virus Nipah thường gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống y tế, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và nguồn lực y tế hạn chế.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu năm 1999 tại Malaysia và Singapore, từng khiến hơn 100 người chết và buộc tiêu hủy 1 triệu con lợn. Kể từ đó, Nipah trở thành "bóng ma" định kỳ xuất hiện tại Nam Á, đặc biệt là Bangladesh và Ấn Độ. Trong năm 2025, Bangladesh đã ghi nhận 4 ca tử vong được xác nhận bằng xét nghiệm do virus Nipah.

Ngay sau sự việc tại Bangladesh và hai ca nhiễm khác được báo cáo tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) từ đầu tháng 1, nhiều quốc gia châu Á đã nâng cao cảnh giác. Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Việt Nam và Pakistan đồng loạt triển khai giám sát thân nhiệt hành khách tại các sân bay quốc tế để ngăn chặn dịch bệnh. Tại Việt Nam, các cơ quan chức năng hiện đang theo dõi sát sao tình hình. Cho đến nay, chưa ghi nhận trường hợp nào nhiễm virus Nipah trong nước. Hiện WHO đánh giá rủi ro lây truyền quốc tế ở mức thấp, chưa khuyến cáo hạn chế đi lại hay giao thương.

Một trong những thách thức lớn nhất trong phòng, chống virus Nipah là các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4 đến 21 ngày, thậm chí lâu hơn trong một số trường hợp hiếm.

Người nhiễm virus thường khởi phát với các triệu chứng giống cúm như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau họng. Một số bệnh nhân xuất hiện triệu chứng hô hấp như ho, khó thở, viêm phổi.

Sau vài ngày hoặc vài tuần, bệnh có thể diễn tiến nhanh sang giai đoạn nặng với các biến chứng thần kinh nguy hiểm như lú lẫn, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê do viêm não hoặc viêm màng não. Đây là nguyên nhân chính dẫn tới tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

Trong bối cảnh đó, các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò then chốt. Giới chức y tế khuyến cáo người dân tránh ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi cắn, không uống nhựa chà là tươi chưa qua đun sôi, rửa sạch hoặc gọt vỏ trái cây trước khi sử dụng. Những người tiếp xúc với động vật ốm, đặc biệt là lợn, cần mang đồ bảo hộ đầy đủ. Việc hạn chế tiếp xúc gần, không được bảo hộ với người nghi nhiễm và tuân thủ nghiêm ngặt vệ sinh tay là biện pháp quan trọng để ngăn chặn lây lan trong cộng đồng và bệnh viện.