Gặp người nuôi cá chình mun làm sống dậy cả vùng đầm Trà Ổ, thu tiền tỷ mỗi năm

Ông Bảy Tú thường được người dân ưu ái, khâm phục gọi là "vua cá chình" đầm Trà Ổ. Nhờ sự kiên trì, ý chí sắt đá phi thương, ông Bảy Tú đã thuần dưỡng, thành công "tái sinh" loài cá này trước nguy cơ "biến mất" ở đầm.

 

Đầm Trà Ổ (huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định) rộng 1.200 ha, là sự hợp lưu của 2 con nước mặn và ngọt. Người dân địa phương luôn tự hào cua cá trong đầm thứ gì cũng thơm ngon nức tiếng, nhất là cá chình mun. Đây là một loài cá hiếm mà theo người dân địa phương, cả nước chỉ chình mun Trà Ổ mới cho thịt giòn dai và ngon nhất không đâu bằng.

Trước đây đầm Trà Ổ vẫn còn thông ra biển nên cá chình mun phát triển mạnh. Có những khi người dân chỉ cần ra đầm cuốc vài nhát bùn là bắt đầy xô chình mun. Tuy nhiên, từ sau năm 1985, chính quyền đầu tư đập ngăn mặn để giữ phù sa cho đầm khiến chình mun cũng suy kiệt dần. Trong khoảng 3 thập niên trở lại đây, loài chình mun mất hút trước sự luyến tiếc của người dân và ngành thủy sản Bình Định. Có thời gian, để hồi sinh cá chình mun Trà Ổ, ngành thủy sản Bình Định đã thuê, mời hàng loạt chuyên gia đầu ngành đến hỗ trợ người dân nuôi tạo lại loài cá tiến vua này, nhưng bất thành.

"Loài cá này rất khó thuần phục vì nó khó ăn khó ở. Nó thích ăn ở nước sạch hoặc vùng nước suối chảy, ăn đồ tươi và ngủ thì tìm hang hốc hoặc chui vào bùn đất sét…", ông Bảy Tú - người về sau này có công thuần dưỡng, lai tao thành công cá chình mun chia sẻ

Ông Võ Tuấn Tú hay còn gọi là Bảy Tú (57 tuổi) hiện đang sống giữa cù lao Châu Trúc, đầm Trà Ổ, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Thật không ngoa khi nói ông Bảy Tú là người đã "dành cả tuổi thanh xuân" để chinh phục giống cá chình um nức tiếng đầm Trà Ổ.

Năm 2018, ông Bảy Tú đã được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tặng bằng khen vì đã có thành tích tiêu biểu trong lao động sản xuất 5 năm liền (2013-2017). Cũng trong năm 2018, ông đoạt danh hiệu Nông dân Việt Nam xuất sắc. Ngoài ra, ông Bảy Tú còn nhận được rất nhiều phần thưởng danh giá khác của lãnh đạo Nhà nước, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và UBND tỉnh Bình Định…

Kể về hành trình bén duyên và trở thành "ông vua cá chính đầm Trà Ổ". Ông Bảy Tú cho biết, ông vốn sinh ra ở vùng Gò Bồi (thuộc huyện Tuy Phước, Bình Định), từ ngày trẻ, ông đã đam mê nuôi hải sản và thường lân la nhiều đầm vịnh để tìm hiểu về các giống cá.

"Khi bắt gặp loài cá chình mun, tôi đã mê mẩn nó. Từ đó, tôi xác định ngay con đường đi của riêng mình, sẽ chinh phục bằng được loài cá này…", anh Bảy Tú kể.

Năm 1997, ông Bảy Tú tham gia vào dự án nghiên cứu cá chình mun đầm Trà Ổ. Cùng với 5 thành viên khác của tổ nghiên cứu, ông Bảy Tú khăn gói ra giữa đầm dựng lều, ăn dầm ở dề suốt nhiều năm trời chỉ để… nghiên cứu cá.

 

"Ngày ấy, cù lao này đâu có điện đài gì. Con đường đất độc đạo ra đây thì mưa lũ gây sạt lở hết. Chúng tôi đều có chế độ nhà nước, mỗi tháng 3 kg gạo và 80.000 đồng. Tiền này dành dụm gửi về vợ con, còn mình chịu khó chắt bóp", ông Tú kể lại.

 

Năm 2000, dự án nghiên cứu cá chình mun đầm Trà Ổ kết thúc, ông Bảy Tú xin chính quyền ở lại cù lao Châu Trúc để đeo đuổi nuôi cá chình mun. Ông quả quyết: "Đầm Trà Ổ là cái 'mỏ' giống của chình mun nên chỉ có ở đây tôi mới thực hiện được giấc mơ của mình".

Thấy ông Bảy Tú cặm cụi đào ao nuôi cá chình mun, nhiều dân địa phương không khỏi lo ngại. Nuôi cá chình mun rất khó, ngay những người sinh ra trong "ruột" đầm Trà Ổ và giàu nứt đố đổ vách cũng chưa dám thuần nuôi loài cá này. Kỳ thực, họ đoán không nhầm, chặng đường chinh phục loài cá chình mun của ông Bảy Tú rất gian nan, ly kỳ. Nếu không có "bản lĩnh thép" đáng khâm phục, rất khó để ông Bảy Tú có được thành tựu như ngày hôm nay.

"Khoảng 7 năm đầu, tôi nuôi cá chình mun lỗ đến xanh mặt", ông Bảy Tú nhớ lại. Khi đó, để có con giống chình mun, ông làm quen với 11 chủ nghề đánh bắt cua cá lớn nhất đầm Trà Ổ. Hễ ai bắt được chình mun giống là ông đạp xe đến mua ngay. Có khi hết tiền, ông Bảy Tú cũng muối mặt đi mua chịu rồi vay mượn trả sau. Ngày này qua ngày khác, ông Bảy Tú chắt chiu nuôi từng con chình giống, dần dần cái ao nuôi cũng phát triển lên vài ngàn con.

Tuy nhiên, tai họa ập đến liên miên, có những năm hạn hán, hồ nuôi rút nước khô khốc khiến cá chết hàng loạt. Có năm lại lũ lụt đổ về bất ngờ, cuốn vỡ cả ao chình mun. Năm đó, ông Bảy Tú tổn thất đến vài tỷ đồng. Thấy ông Bảy Tú thất thần, dân làng cũng phải thương tình mang lưới chài, chèo ghe ra đầm Trà Ổ, giúp ông đuổi bắt vớt lại những con cá chình "xổng ao".

 

Thất bại 1-2 năm đã đành, đằng này ông Bảy Tú thất bại đến 7-8 năm. Ấy vậy mà người đàn ông này vẫn không nản chí. Ngược lại, mỗi lần thất bại, ông lại rút ra được bài học kinh nghiệm mới.

Những khi thất bại ông Bảy Tú thường đi khắp nơi để học hỏi kết giao với nhiều bằng hữu cùng chí hướng. Cứ thế, bạn bè chiến hữu của ông Bảy Tú ở khắp các miền Nam, Trung, Bắc, từ tư thương, nhà nghiên cứu cho đến bậc tiền bối nuôi cá. Đối với ông, họ vừa là bạn vừa là những người thầy.

"Quá trình nghiên cứu, học hỏi tôi đưa ra được phương trình nuôi chình, đó là cân bằng giữa giống - hệ số đầu tư thức ăn - mức tăng trọng - công cán - thị trường, đầu ra… Bí quyết cuối cùng để nuôi chình mun, theo tôi vẫn là lỳ đòn và đam mê", ông Bảy Tú kể có lần đã ra tận Hà Nội để học một khóa chế biến vi sinh của Nhật Bản trong nuôi chình.

Những năm chật vật chinh phục cá chình mun đã giúp ông Bảy Tú xác định được ở khu vực miền Trung có thế mạnh về giống cá chình bông, loài cá thường sống ở thượng khe suối. Do đó, ông Bảy Tú "lân la" tìm kiếm các bạn hàng, mua giống khắp nơi, từ khu vực miền núi Vĩnh Thạnh, An Lão, Hoài Ân (tỉnh Bình Định) rồi đến các vùng miền núi Quảng Ngãi, Quảng Nam và khu vực Bắc miền Trung… Khi nhập đủ cá chình giống, ông Bảy Tú đi xe đò vào TP.HCM lập thêm 1 trạm trung chuyển, phân bổ cá chình giống và dần mở rộng ra cả nước.

Năm 2010, ông Bảy Tú thuần phục được chình mun và đến năm 2013 thì bắt đầu phất lên vùn vụt. Với 4 ao cá chình mun nuôi đều đặn từ năm 2014, ông Bảy Tú đã trở thành người nuôi cá chình lớn nhất miền Trung. Đều đặn mỗi năm ông xuất bán 4 tấn cá chình mun. Với giá cả ổn định ở mức 550.000-600.000 đồng/kg, mỗi năm ông thu về trên 2,2 tỷ đồng, chưa kể tiền xuất bán, phân bổ giống chình mun phục vụ cho cả nước...

Thành công của ông Bảy Tú đã làm sống dậy vùng đầm Trà Ổ. Người dân ven đầm Trà Ổ đã bắt đầu nhân rộng và phát triển loài cá tiến vua đặc sản năm xưa. Ai đến hỏi, ông Bảy Tú đều tận tình giúp đỡ, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật nuôi và cung cấp cả con giống. Ông cũng giúp đỡ, đào tạo cho một số người trẻ ven đầm Trà Ổ để "báo đáp" ân huệ dân làng đã giúp đỡ ông những năm đầu khó khăn.

"Tôi chỉ mong làm sao hồi sinh lại vùng sinh sản cho chình mun ở đầm Trà Ổ. Từ đó, biến vùng đầm này thành một mỏ giống chình mun lớn nhất cả nước, để xuất khẩu loài cá này ra nước ngoài", ông Bảy Tú tâm tình.

 

[presscloud]https://media.baosuckhoecongdong.vn/mediav2/upload/video/2020/05/12/Gap-nguoi-nuoi-ca-chinh-mun-lam-song-day-ca-vung-dam-Tra-O-thu-tien-ty-moi-nam_12052020130649.mp4[/presscloud]