Chuyện tâm linh về tổ nghiệp sân khấu: \'Tổ hành\', \'tổ độ\', đến nghệ sĩ gạo cội cũng phải toát mồ hôi

Chuyện khó tin nhưng có thật

Đến bây giờ, nghệ sĩ cải lương Thanh Hằng vẫn rợn người, không thể nào quên lần đoàn cải lương Bông Sen Vàng gặp nạn khi đi diễn ở tỉnh. Sáng hôm ấy, chiếc xe chở cả đoàn đâm thẳng vào gốc cây.

Nhưng điều kì lạ là dù kính xe phía trước vỡ nát tan sau cú va chạm, người trưởng đoàn ôm bức tượng tam vị thánh tổ ngồi ngay đó mà không hề hấn gì. Các nghệ sĩ trên xe cũng may mắn, không ai gặp thương tích. Họ tin rằng, tổ nghiệp đã hiển linh, giúp đoàn biểu diễn được may mắn thoát nạn.

Nghệ sĩ cải lương Thanh Hằng biết rất nhiều câu chuyện khó lý giải về tổ nghề

Theo lời kể của nữ nghệ sĩ, danh hài Hoài Linh cũng là người rất tin và "tín" tổ nghiệp. Suốt những năm tháng sống ở Mỹ, có thời điểm Hoài Linh phải sống cơ cực, đi rửa bát thuê ngoài chợ vì không có lấy một show diễn.

Khổ cực quá, anh khấn tổ, cầu xin" "Con không có tiền đóng tiền nhà, thanh toán bill (hóa đơn - PV), cầu mong tam vị thánh tổ thương, phù hộ cho con". Liền ngay sau đó, bầu show liên tục gọi "book lịch" với Hoài Linh.

Chính vì thế, nam danh hài khẳng định "Nếu tổ nghiệp cho tôi cái gì thì tôi sẽ trả hết để có chỗ thờ cúng theo tâm linh ông tổ sân khấu. Làm nghề 18 năm, lúc nào lòng tôi cũng hướng tới tổ nghiệp và đó cũng là niềm mơ ước của anh em nghệ sĩ".

Danh hài Hoài Linh là một người có niềm tin tuyệt đối và chuyện tâm linh ông tổ sân khấu

Nghệ sĩ Thanh Hằng tiết lộ thêm: "Có những chuyện bạn có thể không tin nhưng nghệ sĩ chúng tôi rất tin. Có lần, tôi đi diễn trễ, không kịp khấn tổ đã vội lao ra sân khấu. Vậy là hôm đó dù vai diễn đã diễn rất nhiều lần nhưng tôi lại không tài nào nhập vai được.

Ngược lại, khi mình thành tâm khấn, tổ lại hiển linh giúp đỡ. Xưa tôi "chết" vai đào mùi. Sau khi khấn tổ dìu dắt dẫn đường cho mình, để có được diễn những vai khác đa dạng hơn, tôi được giao vai đào độc, đào lẳng, rồi tới diễn hài cũng diễn được luôn".

Kể về sự linh thiêng đến khó tin của tổ nghiệp, nghệ sĩ Thoại Mỹ nhớ lại, có lần chị bị ngã gãy chân, nên "nói gở" sẽ ảnh hưởng tới diễn xuất. Vậy là sau đó, lần nào ra sân khấu chị cũng thất bại, hát không được như mong muốn, rồi chạy vào cánh gà khóc.

"Sau này, gặp anh Vũ Linh, anh ấy khuyên tôi đi nên thắp nhang chuộc lỗi. Tôi và anh ấy thắp 3 cây nhang, chờ đến khi nhang tàn mới thôi. Quả nhiên, sau đó tôi ra sân khấu hát được ngay", nghệ sĩ Thoại Mỹ kể.

Ngay cả NSƯT Kim Tử Long cũng nói, những chuyện "tổ phạt", "tổ hành", "tổ trác" không tin không được. Nhiều ca sĩ mất giọng, khan tiếng hoặc gặp vấn đề về sức khỏe... cứ thành tâm, khấn xin tổ là lại hát được ngay.

Những chuyện cấm kỵ trong giới nghệ sĩ

Những nghệ sĩ xuất thân trong gia đình có truyền thống về sân khấu hoặc có tìm hiểu về tổ nghề đều hiểu sự hiển linh của ông tổ là như thế nào. Bởi họ tin rằng, nếu không kính tổ thì sẽ gặp toàn điều xui xẻo, lận đận trong sự nghiệp.

Trong giới sân khấu, họ đã quá quen với các cụm từ như: “tổ phạt” - vì xấc xược, hỗn láo với đồng nghiệp, khán giả; "tổ độ" - dành cho những nghệ sĩ thành tâm và thành công trong nghề, "tổ trác" - thất bại, vô duyên vì thiếu nghiêm túc; "tổ hành" - phải đi ăn xin, phạm tội, điêm loạn...

Do đó, nghệ sĩ muốn thành công thường ghi nhớ rất rõ những điều kiêng kị để tránh rước họa vào thân. Tương truyền kể, quả thị là loại trái cấm, bất kể ai cũng không được mang vào hậu trường, kể cả quả đó nằm trên tay khán giả.

Các ca sĩ, nghệ sĩ lâu năm thành kính đến thắp hương trong ngày giỗ tổ nghề

Nghệ sĩ cải lương Thanh Hằng cho hay "Người ta cho rằng tổ nghiệp vốn là hai vị hoàng tử nhỏ tuổi nên nếu ngưởi được mùi thơm của trái thị sẽ xao nhãng, không tập trung phù hộ cho nghệ sĩ nữa".

NSND Đinh Bằng Phi cho rằng, chuyện này hoàn toàn giải thích được bằng thực tế vì việc không mang quả thị vào rạp là để nghệ sĩ tránh bị phân tâm bởi mùi thơm của nó mà quên thoại, quên vai.

Hay nhiều chuyện cấm kị khác như không mang guốc làm từ gỗ vông vì đây là loại dùng để đẽo thành tượng tổ; không đùa giỡn, nói năng thô tục, huýt sáo trong khi hóa trang... nếu vi phạm sẽ bị tổ phạt. Các nghệ sĩ cũng tránh đụng đến trống chiêng vì cho rằng đây là bộ phận trong cơ thể ông tổ, tránh phạm phải.

Những người biểu diễn sân khấu không quên thắp hương cho tổ nghiệp trước khi trình diễn

Ngoài ra, theo lời NSƯT Thành Lộc, 3 vị Thánh Tổ trong nghề gồm Tiên Sư, Tổ Sư và Thánh Sư. Trong ba vị này có một người là ăn xin. Thế nên giới nghệ sĩ kiêng kị cho tiền mà chỉ mua đồ làm từ thiện hoặc mượn tay người khác đưa hộ, tuyệt nhiên không được bố thí tiền lẻ.

Xét cho cùng, lòng thờ kính tổ nghiệp của nghệ sĩ Việt cũng như niềm tin vào sự linh thiêng ấy xuất phát từ sự kính trọng, biết ơn của người làm nghề sân khấu đối với tổ nghiệp của mình. Đây là cách, những người trong giới nghệ thuật, nghệ sĩ thể hiện truyền thống "uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ người trồng cây" mà cha ông từ xưa đã dạy.