Cha mẹ chủ quan với biểu hiện vàng da khiến con 7 ngày tuổi phải thay máu, tiên lượng nặng

 

Bệnh nhi N.T.K. 7 ngày tuổi được đưa đến Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh) trong tình trạng vàng da, bỏ bú, quấy khóc, có dấu hiệu xoắn vặn. Qua xét nghiệm các bác sĩ nhận thấy, nồng độ bilirubin trong máu rất cao (720 µmol/l), chẩn đoán vàng da nhân não tiên lượng nặng.

Người nhà cho biết, sau khi sinh bé 3 ngày thì phát hiện trẻ có dấu hiệu vàng da nhẹ nhưng chủ quan vì nghĩ chỉ là vàng da sinh lý thông thường. Đến ngày thứ 7, da bé đột nhiên vàng sậm, trẻ quấy khóc và bỏ bú gia đình mới đưa đi viện khám thì đã muộn.

 

Theo BSCKI Vương Thị Hào - Trưởng khoa Sơ sinh cho hay, trẻ được chẩn đoán vàng da nhân não do tăng bilirubin gián tiếp tiên lượng nặng, được chỉ định thay máu. Bác sĩ tiên lượng việc điều trị cho bệnh nhi này là vô cùng khó khăn do trẻ nhập viện muộn, không loại trừ khả năng để lại di chứng bại não hay thậm chí tử vong.

Trước đó hồi tháng 7/2017, trường hợp bé Vũ Văn N. (5 ngày tuổi, trú thị xã Quảng Phong, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh) được đưa vào Khoa Sơ sinh - Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh tiếp nhận trong tình trạng bỏ bú, vàng da sậm. Gia đình cho biết phát hiện da bé bắt đầu vàng nhẹ từ ngày thứ 3 sau sinh đến ngày thứ 5 vàng da sậm màu lan ra mặt và tay chân, trẻ bỏ bú, tăng trương lực cơ, gồng cứng người, xuất hiện những cơn ngừng thở ngắn.

Kết quả xét nghiệm cho thấy, trẻ bị hội chứng vàng da nhân não sơ sinh do nồng độ bilirubin trong máu tăng cao đột ngột… Bác sĩ phải chỉ định thay máu ngay để giảm nồng độ bilirubin trong máu tránh gây tổn thương não. Tuy nhiên trẻ vẫn cần được theo dõi thêm sau thay máu để đánh giá mức độ tổn thương do di chứng để lại.

 

Vàng da sinh lý là hiện tượng bình thường ở trẻ sơ sinh, thường xuất hiện sau 24 giờ chào đời. Nguyên nhân do chất bilirubin trong máu tăng cao gây vàng da nhẹ ở vùng mặt, ngực, bụng (phía trên rốn). Một số trẻ có nguy cơ cao bị vàng da sau sinh như trẻ sinh non, bầm tím sau khi sinh, mẹ có nhóm máu O...

Vàng da sinh lý không gây ảnh hưởng tới sức khỏe nên trẻ vẫn bú tốt, phản xạ nhanh nhẹn và ngủ được. Hiện tượng này có thể tự hết sau 7-10 ngày vì chất bilirubin đã được tự đào thải qua phân và nước tiểu.

 

 

Tuy nhiên, khi nồng độ bilirubin trong máu quá cao tới mức không thể đào thải hết qua phân và nước tiểu, chúng sẽ thấm lên não nên gọi là vàng da nhân. Vàng da nhân não và bilirubin não cấp tính là hai biến chứng nguy hiểm do tăng bilirubin gián tiếp gây ra. Chất bilirubin rất độc hại với não bộ, khi đã thấm vào não chúng gây ra các hiện tượng hôn mê, co giật, nhẹ thì để lại di chứng về tâm thần vận động vĩnh viễn nặng có thể tử vong.

Hiện tượng vàng da thường kéo dài trên 1 tuần ở trẻ sinh đủ tháng và trên 2 tuần với trẻ sinh non. Đây là dấu hiệu cực kỳ quan trọng để cha mẹ phát hiện bất thường ở trẻ. Nếu sau thời gian này mà trẻ vẫn bị vàng da, cần đưa tới bệnh viện thực hiện xét nghiệm máu để tìm nguyên nhân.

Cha mẹ có thể nhận biết trẻ bị vàng da bệnh lý thông qua các dấu hiệu như: vàng da từ cổ tay, cổ chân, lòng bàn tay, lòng bàn chân. Tình trạng vàng da do bệnh lý thường diễn biến rất nhanh, có thể từ sáng tới tối da trẻ đã sậm màu hơn và chỉ sau 24h là trở nặng. Khi đó trẻ có các dấu hiệu đi kèm như bú kém hoặc bỏ bú, gồng tay chân, quấy khóc, co giật hay hôn mê.

 

 

Theo bác sĩ Hoàng Lê Phúc, Trưởng Khoa Tiêu hóa, BV Nhi Đồng 1 TPHCM, vàng da bệnh lý sẽ không nguy hiểm nếu cha mẹ phát hiện và đưa trẻ đi khám kịp thời. Khi đó, việc điều trị cực kỳ đơn giản, trẻ chỉ cần được chiếu đèn để nồng độ chất bilirubin trong máu hạ thấp tới mức cho phép.

Tuy nhiên, thực tế rất nhiều phụ huynh chủ quan, phát hiện vàng da muộn dẫn tới việc điều trị hết sức khó khăn. Phần lớn trẻ bị phát hiện vàng da muộn đều bị di chứng não, thần kinh vận động.

 

 

 

Hà Ly (t/h)