Cần làm gì khi bé uống kháng sinh bị tiêu chảy?

Tại sao trẻ bị tiêu chảy khi sử dụng kháng sinh?

Theo thống kê, cứ 5 trẻ sử dụng kháng sinh thì sẽ có 1 bé bị tiêu chảy. Đây là hiện tượng phổ biến ở trẻ em dưới 2 tuổi và xảy ra khi bé dùng bất kỳ một loại kháng sinh nào như: Clindamycin, erythromycin, ampicillin, amoxicillin, penicillin, nhóm cephalosporin, nhóm quinolon,... Tuy nhiên, nếu được điều trị kịp thời thì tình trạng tiêu chảy sẽ nhanh chóng được cải thiện và không có biến chứng nào đáng lo ngại.

Sử dụng kháng sinh gây tiêu chảy ở trẻ

Nguyên nhân gây ra hiện tượng tiêu chảy do sử dụng kháng sinh là bởi khi kháng sinh đi vào trong cơ thể sẽ tiêu diệt cả lợi khuẩn và hại khuẩn trong đường tiêu hóa (hầu hết là lợi khuẩn vì chúng chiếm tỷ lệ lớn hơn). Khi đó, sự mất cân bằng vi sinh vật bị đảo lộn, tỷ lệ lợi khuẩn giảm, hại khuẩn tăng cao, độc tố sản sinh. Cơ thể tăng cường đào thải độc tố bằng cách tăng tiết dịch hòa loãng, co bóp, đẩy độc tố ra khỏi cơ thể và gây tiêu chảy. Bên cạnh đó, việc giảm lợi khuẩn cũng khiến cho nhiều thức ăn trong hệ tiêu hóa của trẻ không được phân giải thành dạng dễ hấp thu, hại khuẩn lên men những thức ăn này và tạo ra các độc tố có hại cho cơ thể.

Biểu hiện của trẻ bị tiêu chảy do dùng thuốc kháng sinh

Trẻ nhỏ, sức đề kháng còn yếu, rất dễ mắc các bệnh như: Cảm cúm, sổ mũi,… Do đó, thường xuyên phải sử dụng kháng sinh thì mới có thể khỏi bệnh. Tiêu chảy là tác dụng không mong muốn do sử dụng thuốc này. Dưới đây là một số triệu chứng thường gặp khi trẻ bị tiêu chảy do sử dụng kháng sinh, xếp theo mức độ từ nhẹ đến nặng gồm:

-         Trẻ xuất hiện những dấu hiệu sôi bụng, đau bụng, bụng trướng nhẹ sau khi sử dụng kháng sinh 2 - 7 ngày.

-         Số lần đi ngoài của trẻ tăng cao, có thể lên tới 15 - 20 lần/ngày.

Trẻ đi ngoài nhiều lần do sử dụng thuốc kháng sinh

-         Phân lỏng, nhầy, có bọt, phân sống, lẫn thức ăn chưa tiêu hết và máu.

-         Hậu môn hăm đỏ do bị kích ứng bởi acid dịch vị.

-         Sự tăng sinh của vi khuẩn có hại khiến cho trẻ: Sốt cao, buồn nôn, nôn, đau bụng, phân chứa mủ,…

Trường hợp bệnh nhẹ, không có gì nghiêm trọng thì chỉ sau vài ngày là trẻ sẽ trở về trạng thái bình thường. Tuy nhiên, một số trường hợp, bệnh lý tiến triển nặng có thể dẫn đến rối loạn hấp thu và chuyển hóa, mất nước kèm rối loạn điện giải, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng. Mặt khác, sự gia tăng nhu động ruột quá mức khiến thức ăn ở dạ dày chưa kịp tiêu hóa đã bị đẩy hết xuống ruột. Lúc này, acid tiết ra để tiêu hóa thức ăn chưa kịp trung hòa có thể gây viêm loét, nặng hơn là làm thủng ruột.

Cần làm gì khi bé uống kháng sinh bị tiêu chảy?

Khi bé uống kháng sinh bị tiêu chảy, mẹ cần theo dõi tình trạng của con để có biện pháp xử trí phù hợp. Tùy thuộc vào tình hình bệnh của trẻ mà sẽ có những phương án điều trị khác nhau. Cụ thể:

-         Hầu hết các trường hợp tiêu chảy nhẹ thì tình trạng sẽ hết trong vài ngày đến 2 tuần.

-         Nếu như trẻ bị tiêu chảy nặng, mẹ cần dừng cho bé uống kháng sinh đang sử dụng, bù nước và điện giải bằng dung dịch oresol hoặc hydrit. Duy trì bù nước đến khi trẻ đi phân sệt hoặc số lần đi ngoài giảm còn 3 lần/ngày.

Cần làm gì khi bé uống kháng sinh bị tiêu chảy?

-         Sử dụng thêm các men vi sinh, sữa chua để bổ sung lợi khuẩn cho trẻ, cải thiện tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Nếu như trẻ bắt buộc phải sử dụng kháng sinh mà biện pháp bổ sung các men tiêu hóa không đem lại hiệu quả, mẹ cần thông báo cho bác sĩ để đổi loại thuốc kháng sinh khác phù hợp hơn.

-         Trong giai đoạn này, trẻ dễ bị biếng ăn và mệt mỏi. Hãy dỗ dành, cho bé ăn thành nhiều bữa, tăng cường các thực phẩm giàu chất xơ, mềm, dễ tiêu hóa, Hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, đồ uống có ga,… vì sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên nặng hơn.

Để hạn chế tình trạng tiêu chảy khi sử dụng thuốc kháng sinh ở trẻ nhỏ, mẹ cần:

-         Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh.

-         Khi bác sĩ kê đơn thuốc có chứa kháng sinh, hãy đề cập về tình trạng tiêu chảy trước đây của trẻ và hỏi thêm các men vi sinh kèm theo để dự phòng.

-         Nói cho bác sĩ về tình trạng tiêu chảy bé gặp phải khi sử dụng loại kháng sinh nào đó để được cân nhắc kê đơn thuốc khác.

-         Khi trẻ bị tiêu chảy, nên cho uống đủ nước, hạn chế đồ ăn mặn. Dù trẻ bị tiêu chảy cũng cần cho ăn đủ bữa và hài hòa các chất dinh dưỡng.

-         Nếu bắt buộc cần sử dụng kháng sinh, bên cạnh tuân theo đúng chỉ định của bác sĩ, mẹ cũng nên bổ sung thêm lợi khuẩn cho trẻ qua: Sữa chua, men vi sinh, cốm vi sinh,…

Trong trường hợp trẻ xuất hiện những dấu hiệu mất nước: Khóc không ra nước mắt, khát nước hoặc khó uống nước, mắt trũng sâu, lờ đờ,… thì cần đưa đến bệnh viện gần nhất để thăm khám và điều trị.