Hướng dẫn cách sắp mâm ngũ quả trưng Tết 3 miền Bắc - Trung - Nam

Về cơ bản, mâm ngũ quả thường được sắp xếp theo 5 loại quả gồm: Chuối xanh, bưởi, đu đủ, quất/quýt, táo đỏ. Những loại quả  này thể hiện được mong muốn năm mới “ngũ phúc lâm môn” tức đạt được 5 tiêu chí Phúc, quý, thọ, khang, ninh của người Việt.

 

Bên cạnh đó, để đẹp mắt hơn, người ta cũng có thể thêm xung quanh mâm ngũ quả quả phật thủ, hồng xiêm, xoài, dưa hấu, trứng gà, lê, lựu... với mong muốn bàn thờ tổ tiên ngày tết đầy đặn, đa dạng các loại quả, màu sắc đẹp mắt hy vọng sẽ cả năm gặp nhiều may mắn nhiều tài lộc.

Tùy theo từng vùng miền, người ta sẽ chọn chọn cách bày mâm ngũ quả riêng.

Người miền Bắc thường chọn các loại quả gồm chuối xanh, bưởi, đu đủ, thanh long hoặc táo. Lưu ý, số lượng quả phải là số lẻ, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, đâm chồi nảy lộc. Nải chuối được bày chính giữa, ôm trọn quả bưởi hoặc quả phật thủ, cài đan xen xung quanh là những quả quýt vàng, bên trên là những quả khác sao cho “tay chuối” ôm trọn tạo sự sum suê bề thế.

 

 

Người miền Trung thường bày mâm ngũ quả đơn giản hơn, có thể là dừa đặt cao nhất, chung quanh bao bọc quất, cam hoặc quýt, thanh long,…

Người miền Nam lại không sử dụng các loại quả như chuối,bưởi hay  táo, cam. Thay vào đó là mãng cầu, xoài, dừa,dứa, đu đủ. Cách bài trí mâm ngũ quả kiểu Miền Nam thì khá đơn giản, chuẩn bị đĩa dài hoặc tròn. Dừa bày chính giữa, bao quanh là xoài, trái thơm và các quả khác.oài ra còn tượng trưng cho lòng trung trực, nghĩa khí của người phương Nam.

 

Việc thờ cúng thể hiện tâm niệm lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên, nên tuyệt đối không thờ đồ hoa quả giả để tiết kiệm chi phí, giữ được lâu.

Lựa chọn những loại quả ngon đẹp nhất nhưng không chín quá, nên chọn quả xanh hoặc hơi chín. Quả chín để một hai ngày sẽ hỏng khi hết tết sẽ không dùng được “lộc” năm mới.

 

Các loại quả bày mâm ngũ quả nên rửa sạch rồi lau thật khô trước khi bày lên bàn thờ. Nếu đọng nước nước hoa quả sẽ nhanh bị thối. Gần đây nhiều người hay bày ớt vào mâm ngũ quả cho đẹp mắt nhưng ớt là loại quả cay, nóng không phù hợp khi bày biện thắp hương.

Tư tưởng của thuyết cổ đại, tất cả mọi vật chất đều được tạo nên bởi 5 yếu tố ban đầu gồm: kim loại (kim), gỗ (mộc), nước (thủy), lửa (hỏa) và đất (thổ) - gọi là ngũ hành đã xâm nhập sâu sắc vào đời sống văn hóa của các dân tộc phương Đông, trong đó có người Việt. Mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên Đán chính là một trong những biểu hiện rõ nét của sự ảnh hưởng đó.

 

Bên cạnh đó, con số 5 - “ngũ” - tương ứng với ngũ hành, là một con số rất tốt trong quan niệm phong thủy thể hiện sự phát triển bền vững, mạnh mẽ. Vì thế, mâm ngũ quả trên ban thờ nhằm thể hiện mong muốn âm dương hòa hợp, sinh sôi nảy nở, phát triển. Bên cạnh đó, việc chọn 5 loại trái cây để cúng giao thừa là chỉ những sản vật này vốn là kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng.