Các bệnh nhân COVID-19 nặng ở Việt Nam được điều trị như thế nào?

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (cơ sở 2 ở Kim Chung, Đông Anh, Hà Nội) là cơ sở tuyến đầu chống dịch COVID-19. Tại đây điều trị cho số lượng bệnh nhân COVID-19 nhiều nhất và dĩ nhiên tập trung các ca bệnh nặng.

 

Bác sĩ Phạm Văn Phúc, Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết đầu dịch đến nay, Khoa tiếp nhận 5 bệnh nhân COVID-19 nặng cần can thiệp thở máy.

Các bệnh nhân chuyển đến trong tình trạng suy hô hấp, phải đặt ống thở máy, hỗ trợ với mức độ oxy cao. Phương pháp điều trị là hồi sức, kết hợp sử dụng các thuốc kháng virus.

 

Có thể hiểu, bệnh nhân COVID-19 tình trạng nặng là khi không thể tự hô hấp, cần phải can thiệp thở máy. Tùy từng tình trạng suy hô hấp khác nhau sẽ tiến hành các phương pháp khác nhau.

 

Với những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ, có thể không cần can thiệp gì chỉ cần điều trị triệu chứng và nâng cao thể trạng. Bệnh tiến triển nặng, xuất hiện tình trạng suy hô hấp, bác sĩ sẽ sử dụng liệu pháp như oxy kính mũi, oxy mask... Nếu bệnh nhân không đáp ứng được sẽ tiếp tục sử dụng phương pháp oxy lưu lượng cao, thở máy không xâm nhập.

 

Nếu bệnh nhân không tiến triển, sẽ chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực để tiến hành đặt ống nội khí quản, kết hợp thở máy xâm nhập. Đối với các bệnh nhân COVID-19 nặng, sử dụng ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo để oxy hóa ngoài màng cứng) là phương pháp cuối cùng.

 

Theo bác sĩ Phúc, có những bệnh nhân phải đặt ống thở, đặt nội khí quản từ khoa Cấp cứu nhưng cũng có những bệnh nhân đến Khoa Hồi sức tích cực thì đặt luôn.

 

Trong số các phương pháp trên, một số thủ thuật đòi hòi can thiệp sâu và hệ hô hấp của người bệnh, khiến bác sĩ có nguy cơ phơi nhiễm virus cao. Đặt ống nội khí quản là một trong những thủ thuật nguy cơ lây nhiễm rất cao vì tạo ra các bụi khí dung (aerosol), có thể phát tán virus ra ngoài. Bác sĩ phải tiếp xúc trực tiếp với các bụi khí này nên rất dễ lây nhiễm.

 

Phương pháp đặt ECMO có mức độ phơi nhiễm thấp hơn đặt nội khí quản. Đây là phương pháp kỹ thuật cao, đòi hỏi đội ngũ bác sĩ chuyên sâu, được đào tạo bài bản mới có thể vận hành.

Ngoài ra, trong quá trình chăm sóc, các nhân viên y tế còn phải tiến hành những thủ thuật như hút đờm, lấy bệnh phẩm đường hô hấp dưới... tất cả các bước này đều có nguy cơ cao phơi nhiễm.

 

Một vấn đề được đặt ra là chưa có thuốc đặc hiệu điều trị COVID-19 thì người bệnh sẽ được sử dụng thuốc nào? Ngoài thuốc kháng virus, các bác sĩ sẽ phải kết hợp với điều trị hồi sức và sử dụng các loại thuốc khác nhau tùy thuộc vào tình trạng người bệnh, nhằm đảm bảo được các hoạt động của các chức năng cơ thể.

Thông thường bệnh nhân nặng thường bội nhiễm, tùy thuộc vào nguyên nhân, các bác sĩ sẽ bổ sung thuốc kháng sinh.

 

Theo bác sĩ Phúc, việc lựa chọn thuốc kháng virus cũng hết sức phức tạp. Hiện thế giới chưa có thuốc đặc hiệu hay phác đồ điều trị thống nhất, các bác sĩ phải tham khảo nhiều nghiên cứu đặc biệt là của các đồng nghiệp tại Trung Quốc - nơi bùng phát dịch đầu tiên của thế giới, cũng như của các quốc gia khác. Mỗi nơi tùy thuộc vào điều kiện riêng mà sử dụng phác độ điều trị khác nhau, phác đồ cũng thay đổi theo thời gian tùy thuộc vào sự biến đổi của virus và tình trạng người bệnh.

 

Ví dụ, ban đầu Trung Quốc sử dụng thuốc kháng virus là thuốc dùng cho người HIV để điều trị cho người bệnh COVID-19. Đề tài nghiên cứu thuốc điều trị COVID-19 của Việt Nam cũng đề cập loại thuốc này.

Đáng nói, bất cứ thuốc nào đều gây ra tác dụng phụ. Ví dụ thuốc HIV gây buồn nôn, đi ngoài phân lỏng, mệt mỏi... Do đó, các bác sĩ phải tiên lượng được tác dụng phụ đối với người bệnh, lựa chọn thuốc tránh tối đa các tác dụng không mong muốn này. Nếu bệnh nhân gặp tác dụng phụ cực kỳ nghiêm trọng thì phải dừng ngay.

 

Đa số các bệnh nhân COVID-19 nặng đều là người cao tuổi, có bệnh nền mạn tính nên phải được tầm soát đa cơ quan và kết hợp điều trị, kiểm soát bệnh nền. Các ca bệnh nặng đều được hội đồng chuyên môn hội chẩn đưa ra phác đồ thích hợp.

 

Ví dụ, trường hợp của bệnh nhân 19 (bác gái của bệnh nhân 17) một trường hợp rất nặng. Bệnh nhân 64 tuổi nhập viện khi đã viêm phổi, sức khỏe suy kiệt. Trong quá trình điều trị, bệnh nhân đáp ứng rất chậm, những tổn thương phổi ngày một nặng lên, dù đã can thiệp thở máy tối ưu nhưng bệnh nhân vẫn trở nặng nên phải can thiệp ECMO ngay trong đêm.

 

BN 28 là ông Dixong John Garth, 74 tuổi, người Anh có bệnh lý nền ung thư máu. Do đó, khi điều trị cho bệnh nhân này, các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới phải trao đổi với bác sĩ gia đình của bệnh nhân bên Anh để tìm hiểu về tình trạng ung thư đang ở mức độ nào, có cần dùng thuốc duy trì nữa không...

 

Cũng theo BS Phúc, một trong những tổn thương của bệnh nhân COVID-19 là rối loạn đông máu, gây tắc các vi mạch và tổn thương. Gần như tới tất cả cơ quan tim, phổi, thận, gan, não bộ... đều bị tác động.

 

Ngoài điều trị, quá trình chăm sóc người bệnh cũng là một khó khăn. Bệnh nhân nằm giường lâu, các bác sĩ, điều dưỡng phải thường xuyên phải tắm rửa, lật trở bệnh nhân, để tránh bị loét những chỗ tì đè, gây nhiễm trùng. Khi tình trạng khá hơn, bác sĩ tập phục hồi chức năng cho người bệnh.

 

Hiện cả nước còn 3 bệnh nhân COVID-19 nặng. Trong số này có hai người là BN 19 và BN 161 (88 tuổi, ở Hưng Yên, liệt nửa người) đang điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Còn BN 91 phi công người Anh được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM.

 

 

Hà Ly (t/h)