Vì sao không phải cá hồng chuối nào cũng có độc, dấu hiệu nhận biết bị ngộ độc?

Ngày 15/10, Bệnh viện Đa khoa An Phước (TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận) ghi nhận 10 trường hợp ngộ độc do ăn cá hồng chuối. Các nạn nhân cho biết đã từng ăn loại cá này và thấy không có vấn đề gì nhưng không hiểu sao lần này ăn lại ngộ độc.

 

Đây không phải trường hợp đầu tiên ghi nhận ngộ độc do ăn cá chuối hồng. Trước đó, hồi tháng 8/2020, tại huyện Xuyên Mộc - tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu xảy ra vụ 23 người nhập viện sau khi ăn cá hồng chuối. Các nạn nhân gặp triệu chứng mệt, khó chịu, đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, mạch loạn nhịp, chậm nhịp tim.

Kết quả phân tích ngày 3/8/2020 của Viện Hải dương học Nha Trang cho hay, phát hiện mẫu cá hồng lấy từ gia đình các nạn nhân có chứa chất độc ciguatera, vượt ngưỡng an toàn sử dụng theo phương pháp thử nghiệm sinh học trên chuột.

 

Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Bình Thuận, cá hồng này thường được ngư dân gọi là cá hồng chuối, phổ biến ở những vùng nước sâu như huyện đảo Phú Quý (tỉnh Bình Thuận), huyện đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa).

Cá hồng có tên tiếng Anh là red snapper. Các cơ quan chuyên môn khẳng định loài cá này vốn không có độc. Tuy nhiên, vì chúng sinh sống ở những vùng nước sâu nên thức ăn chính là các loại tảo. Trong đó, cá rất dễ ăn phải các loại tảo độc tự nhiên nên khi con người đánh bắt, chế biến rồi ăn phải cũng có nguy cơ bị ngộ độc.

 

Không phải loại cá hồng chuối nào cũng có độc

Theo Chi cục An toàn thực phẩm Bà Rịa - Vũng Tàu, cá này sống ở vùng biển Thái Bình Dương có dạng độc tố chính là Pacific – Ciguatoxins (P-CTXs). Độc tố CTXs được xác định có nguồn gốc từ một số loài vi tảo sống đáy, thường sống bám trên các loài tảo lớn hay rong biển ở khu vực rạn san hô.

Độc tố thường gặp - ciguatoxins được tích lũy qua chuỗi thức ăn. Còn các thành phần độc tố khác tùy thuộc vào thức ăn cá ăn phải.

 

Theo TS Đào Việt Hà (Viện Hải Dương học), rất khó để cảnh báo, dự đoán được loài cá nào, thời điểm nào tích lũy độc tố gây ngộ độc cho con người. Thực tế cũng rất khó xác định nguồn gốc các loại cá đánh bắt ở đại dương và liệu chúng có độc hay không.

Qua thực tế ghi nhận các vụ ngộ độc cá hồng chuối hầu hết các nạn nhân có triệu chứng:

Về tiêu hóa: nạn nhân đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy liên tục.

Về thần kinh: nạn nhân ngứa da, rối loạn cảm giác (lúc nóng lúc lạnh, cảm thấy như bị đốt hoặc như sốc điện khi tiếp xúc với nước lạnh), tê và ngứa ran ở các chi.

 

Một nạn nhân ngộ độc cá hồng chuối hôm 15/10 tại Phan Thiết

Về tim mạch: mạch đập loạn, giảm huyết áp, chậm nhịp tim.

Nạn nhân còn có các triệu chứng khác về các cơ và chi như: mệt, yếu toàn thân, đau khớp và cơ, nhức đầu, chóng mặt, run và đổ mồ hôi nhiều hay co giật.

Các triệu chứng ngộ còn tùy thuộc vào chất độc trong cá. Hầu hết các chất độc trong cá biển đều bền nhiệt nên không bị biến đổi khi nấu chín.

Do vậy, các chuyên gia cảnh báo ngư dân nên hết sức cảnh giác khi ăn các loại cá đánh bắt ngoài biển, đặc biệt là cá nước sâu.