Cà gai leo, thảo dược quý cho sức khỏe con người

Đặc điểm nhận diện của cây

Cà gai leo là loài cây có tuổi thọ cao, sống nhiều năm theo hình thức leo lên thân cây khác hoặc bò dưới mặt đất. Một cây thường phân nhiều cành nhánh, độ dài trung bình khoảng 1m. Thân cây nhẵn khá nhăn, hóa gỗ, có sự phân chia nhiều cành. Thông thường các cành non sẽ tỏa rộng và có nhiều gai cong hơn các cành lớn tuổi khác.

Lá của cây cà dây leo có hình bầu dục, thường mọc so le. Phiến lá nông, khoảng cách giữa các phiến lá không đều. Bề mặt trên của lá có màu xanh sẫm, bề mặt dưới nhạt hơn và phủ lớp lông tơ màu trắng. Hai mặt lá đều có gai, trong đó số lượng gai ở mặt trên thường nhiều hơn mặt dưới, cuống lá cũng có gai.

Hoa cà gai leo nhỏ nhỏ nhưng xinh xinh, có màu tím hoặc trắng. Hoa thường mọc thành xim, một xim gồm từ 2 – 5 hoa, nhị vàng. Khi có quả, quả thường mọng, màu vàng, hình cầu, khi chín có màu đỏ tươi rất đẹp mắt.

Nơi phân bố chủ yếu

Cà gai leo được biết đến là dòng thực vật mọc hoang, do đó chúng có thể mọc ở nhiều nơi trong tự nhiên. Theo khảo sát ghi nhận, loại cây này phân bố tập trung nhất ở các tỉnh Trung du miền núi Bắc Bộ và một số tỉnh phía Nam. Một số tỉnh nổi tiếng với dòng cây này bao gồm: Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nam, Thái Bình.

Có gì trong Cà gai leo?

Cà gai leo đã được nghiên cứu nhiều, trong thân lá và rễ đều chứa các nhóm chất glycoalcaloid, flavonoid, saponin, sterol, acid amin, chất béo…

Hoạt chất có tác dụng quan trọng là glycoalkaloid (solasodine), đây là hoạt chất kháng viêm và bảo vệ gan, do khả năng ức chế sinh tổng hợp collagen và hạn chế sự tạo thành xơ ở một số tổ chức mô liên kết.

Thành phần glycoalkaloid cao nhất nằm trong quả, sau đến lá, rễ và thân

Bài thuốc sử dụng cà gai leo

Với nhiều tác dụng khác nhau trong điều trị bệnh, cà gai leo được sử dụng phổ biến trong đông y học. Dưới đây là các bài thuốc trị tốt nhất có sử dụng vị thuốc này.

1/ Chữa viêm gan, xơ gan, hỗ trợ chống ung thư gan

• Chuẩn bị: 30g cà gai leo, 10g dừa cạn và 10g diệp hạ châu
• Dùng tất cả nguyên liệu đem sao vàng rồi sắc lên uống.
• Uống mỗi ngày 1 thang cho đến khi các biểu hiện bệnh thuyên giảm.

2/ Phòng bệnh về gan bằng cà gai leo

• Chuẩn bị nguyên liệu: 30g cà gai leo và 1 lít nước
• Bỏ tất cả nguyên liệu vào trong nồi rồi bắc lên nấu cho đến khi còn 300ml nước thì tắt bếp.
• Chia ra uống 3 lần trong ngày

3/ Cà gai leo chữa rắn cắn

• Lấy khoảng 30g đến 50g rễ cà gai leo tươi, rửa sạch, giã nhỏ rồi hòa với khoảng 200ml nước.
• Cho người bị rắn cắn uống ngay, dùng 2 lần trong ngày.
• Ngày thứ 2 dùng 30g rễ cà gai leo khô đem sao vàng, sắc nước dùng 2 lần trong ngày. Áp dụng từu 3 đến 5 ngày là sẽ khỏi hẳn.

4/ Chữa phong thấp

• Chuẩn bị nguyên liệu: 20g cà gai leo, 20g vỏ chân chim, 20g rễ đau xương, 20g rễ cỏ xước, 20g dây mấu, 20g rễ tầm xuân
• Cho tất cả nguyên liệu đem nấu nước và dùng uống hết trong ngày

5/ Chữa ho, ho gà

• Chuẩn bị nguyên liệu: 10g rễ cà gai leo và 30g lá chanh
• Cho nguyên liệu vào nồi nước nấu lên để tinh chất tan hết trong nước.
• Chia ra uống hết 2 lần trong ngày.

6/ Chữa sưng chân răng

• Lấy 4g hạt cà gai leo tán nhỏ cho vào chén đồng cùng 1 ít sáp ong.
• Đốt lên và xông khói vào chân răng.
• Áp dụng mỗi ngày 1 lần, sau vài ngày sẽ khỏi.

7/ Chữa phong tê thấp, nhức mỏi, đau lưng

• Chuẩn bị nguyên liệu: 10g cà gai leo, 10g thổ phục linh, 10g dây gấm, 10g kê huyết đằng, 10g lá lốt
• Cho các nguyên liệu trong cùng 1 thang rồi sắc uống trong ngày
• Dùng liên tục trong 1 tháng sẽ thấy có cải thiện.

8/ Bài thuốc giải rượu bằng cà gai leo

Thông thường dân gian vẫn lưu truyền cách dùng 50g cà gai leo khô hãm với nước như chè xanh rồi cho uống thay nước. Cách này vừa giúp nhanh tỉnh rượu vừa không gây hại cho gan.