Thủ phạm gây bệnh ung thư dạ dày và những người có nguy cơ cao mắc bệnh

Theo ghi nhận của tổ chức Phòng chống Ung thư thế giới tại Việt Nam (năm 2018), Việt Nam có trên 15.000 ca mới được chuẩn đoán ung thư dạ dày và hơn 11.000 ca tử vong. Bất ngờ hơn khi ở nước ta, đây là căn bệnh ung thư phổ biến hàng thứ 2 trong số 10 loại ung thư nguy hiểm thường gặp. Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là do vi khuẩn HP - loại vi khuẩn lây qua đường tiêu hóa, tiếp xúc thức ăn.

 

Theo PGS TS Phạm Duy Hiển – Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện K Trung ương, ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam, nguyên nhân gây bệnh ung thư dạ dày được chỉ ra là do nhiễm trùng. Trong đó, yếu tố nhiễm trùng xoắn khuẩn HP (Helicobacter Pylory) được xem là nguy cơ lớn nhất đối với sự xuất hiện của căn bệnh ung thư dạ dày, đặc biệt là ung thư dạ dày 1/3 dưới – tức là ung thư vùng hang môn vị.

 

Theo chuyên gia, xoắn khuẩn HP chui sâu vào lớp nhầy của niêm mạc dạ dày đồng thời tiết ra các chất là trung hòa axit HCL cũng như làm tan các chất nhầy đó. Sau đó, HCL Pepsin và các men của HP cũng như các chất gây ung thư tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc dạ dày gây ra tổn thương. Đồng thời, HP còn gây nên chứng viêm teo niêm mạc, viêm niêm mạc di sản tuyp ruột. Trong đó, viêm niêm mạc dạ dày dị sản tuyp ruột là tiền ung thư.

 

Cũng theo PGS. Hiển, chế độ ăn uống nhiều muối của người Việt rất nguy hiểm. Trong khi WHO khuyến cáo mỗi người chỉ nên ăn 5gr muối/ngày, nhưng tỷ lệ tiêu thụ muối của người Việt cao gấp 3 lần cho phép. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến bệnh ung thư dạ dày xuất hiện. Dựa theo nghiên cứu, ăn mặn không chỉ có tác hại đối với tim mạch, nó còn làm tan các chất nhầy phủ trên niêm mạc dạ dày. Từ đó khiến cho các chấtđộc, các chất có khả năng gây bệnh ung thư tiếp xúc trực tiếp với tế bào niêm mạc gây tổn thương tế bào. Ngoài ra, ít ai biết rằng nhiệt độ cao có thể biến các chất không gây ung thư thành các chất gây ung thư, điển hình là dầu rán và mỡ. Do đó, thói quen ăn nhiều đồ chiên rán, đồ ăn nhanh chế biến sẵn khiến người có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày cao hơn bình thường. Song song với đó, người béo phì cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường.

 

Trong số các yếu tố nguy cơ mắc bệnh ung thư nói chung và ung thư dạ dày nói riêng, PGS. Hiển cho biết yếu tố nội sinh dẫn tới mắc bệnh chỉ chiếm 20%. Theo đó, những yếu tố nguy cơ nội sinh có thể dẫn tới nguy cơ mắc bệnh bao gồm gen di truyền, các đột biến gen. Một nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, người có nhóm máu A dễ mắc bệnh ung thư dạ dày hơn các nhóm máu còn lại. Đặc biệt đối với trường hợp người bệnh có tiền sử phẫu thuật dạ dày trước đó, nguy cơ mắc ung thư cao nhất sau khoảng 15-20 năm. Đáng lưu ý, triệu chứng lâm sàng của viêm dạ dày thông thường và ung thư dạ dày rất khó phân biệt. Người bệnh có tâm lý chủ quan, khi phát hiện ra bệnh thì đã ở giai đoạn nguy hiểm, nên tiên lượng rất xấu.

 

Từ những nguyên nhân gây bệnh, chúng ta cũng có một số lưu ý về đối tượng có nguy cơ cao sẽ mắc bệnh ung thư dạ dày. Theo chuyên gia, đây là bệnh ung thư khó phát hiện nhưng cực kỳ nguy hiểm, xuất hiện ở cả nam và nữ. Bởi vậy, mọi lứa tuổi nên có những biện pháp phòng ngừa, đặc biệt với những người trên 50 tuổi cần được tầm soát ung thư dạ dày. Đặc biệt, có người thân trong gia đình mắc ung thư dạ dày, bệnh đa polyp tuyến gia đình hoặc ung thư đại trực tràng di truyền không đa polyps.

 

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đưa ra các nhóm đối tượng nên được tầm soát ung thư dạ dày sớm. Trong đó có nhóm người bị viêm loét dạ dày – tá tràng mãn tính, nhiễm HP; người đã phẫu thuật cắt dạ dày; người có thói quen ăn uống đồ muối, đồ nướng, thực phẩm bảo quản kém chất lượng; người thường xuyên hút thuốc lá và uống rượu bia; gười có các triệu chứng nghi ngờ ung thư dạ dày: đau bụng, ợ hơi, ợ chua kéo dài, …

 

Tầm soát ung thư để phát hiện bệnh sớm 

 

Tầm soát ung thư dạ dày trên các đối tượng nguy cơ bao gồm nội soi thực quản dạ dày tá tràng và xét nghiệm chất chỉ điểm u CEA, CA 72-4, CA 19-9. Nếu thấy bất thường bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm khác. Trong đó, nội soi dạ dày là phương pháp đưa ống soi vào dạ dày qua thực quản giúp quan sát trực tiếp tổn thương và các tính chất: vị trí, kích thước, hình dạng, mức độ xâm lấn. Tiến hành bấm sinh thiết các tổn thương để làm giải phẫu bệnh. Và xét nghiệm chất chỉ điểm u: CEA, CA 72-4 và CA 19-9.

 

Mặc dù là căn bệnh có nguy cơ tử vong cao khi mắc phải, nhưng khi người bệnh ung thư dạ dày được phát triển sớm có thể điều trị tích cực và hiệu quả cao.

 

Như Quỳnh (t/h)